Oud zeer(1)

KOESTEREN Indonesiërs nog wrok als ze een Hollander zien?..

Ik ken veel Hollanders die dat denken. Als Nederlandse jongelui, die dertig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog zijn geboren, nog altijd de pest hebben aan moffen die in hun land een paar jaar de beest hebben uitgehangen, dan moeten ze op Java toch zeker nog vier of vijf generaties haat blijven voelen tegenover een volk dat daar drieëneenhalve eeuw de baas heeft gespeeld?

Dat is de redenering, en ik geloof dat daar in het kabinet en tijdens ernstige gesprekken tussen Kok, Van Mierlo en Hare Majesteit de Koningin ook al veel gedachten over zijn gewisseld, want moet Trix als ze straks in Jakarta aankomt bijvoorbeeld meteen als de eerste de beste Willy Brandt of Helmut Kohl een knielbeweging maken en, mede namens Willem Oltmans, haar excuses aan Soeharto aanbieden?

Herijking van het buitenlands beleid.

Maar hoe komen we er achter of ze werkelijk een hekel aan ons hebben?

Er is, om 's wat te noemen van de zegeningen die het land telt, niet zoiets als een Clingendael-instituut in Indonesië, dus de wetenschappelijke zekerheid van een onderzoek ontbreekt. Nederlanders die zijn aangekomen op het vliegveld Soekarno-Hatta en een taxi naar de stad nemen maken allemaal een chauffeur mee die aan ze vraagt waar ze vandaan komen, en als ze (vaak met tegenzin) hebben opgebiecht dat ze van generaal Spoor, kapitein Westerling of Poncke Princen afstammen, vraagt de chauffeur nog: 'Zaken of nostalgie?', en hij lacht er bij.

Nostalgia! Je moet je voorstellen - denken de meeste Nederlanders die dat meemaken - dat een Duitser op Schiphol een taxi neemt naar de Euterpestraat, en dat een Amsterdamse taxichauffeur vertederd begrijpt dat hij het oude adres uit Heimweh wil aandoen. Omdat de meeste Nederlanders zich dat niet kunnen of willen voorstellen, denken ze dat de innemende lach van de Indonesische taxichauffeur die over de nostalgie is begonnen, eigenlijk geen echte glimlach is, maar zo'n dubbelzinnige, mysterie-achtige, Aziatische glimlach - en op het moment dat ze dat gedacht hebben kunnen ze niet anders concluderen dan dat Indonesiërs nog altijd wrok moeten koesteren als ze een Hollander zien, want zo simpel ziet over het algemeen het menselijk gedachtenleven er uit.

Was minister Pronk - de chef eigenlijk van het schuldbewuste Nederlandse gedachtenleven - niet één van de eersten die vond dat we als natie iets moesten goedmaken tegenover Indonesië, omdat we anders geen recht van spreken hadden over Ruanda of Srebrenica? Persoonlijk wilde ik eerlijk gezegd helemaal geen recht van spreken hebben over zulke dingen, maar Pronk bedoelde natuurlijk dat hij recht van spreken wilde houden over bijvoorbeeld Timor - die wilde Beatrix eerst haar excuses aan Soeharto laten aanbieden om daarna met des te meer recht van spreken te kunnen zeggen dat Soeharto niet deugde. Wie wil herijken moet eerst geijkt hebben, zal ik maar zeggen.

Maar zouden lui als Pronk wel beseffen dat Indonesië in lachen zou uitbarsten als de koningin haar verontschuldigingen zou aanbieden, en dat het land - omdat het uiteraard te beleefd is om Trix in haar gezicht uit te lachen - verplicht zou zijn z'n lachen in te houden, met als gevolg dat het mogelijk in z'n lachen zou blijven? Willen Pronk c.s. dat op hun geweten hebben?

Er is (ontwikkelingsland!) geen Clingendael, zoals gezegd, dus als je wilt weten hoe de boel zit moet je er als amateur zelf op uit. Vandaar dat ik er even naar toe gevlogen ben (Nostalgia?, vroeg de chauffeur meteen, maar ik besloot te doen alsof ik een Duitser was), en aan een kennis die ondernemer is legde ik ons nationale probleem voor: móet Trix op de knieën, en zo ja hoe?

Hij moest eerst verschrikkelijk lachen, dacht toen een minuut na, en zei ten slotte:

'Wat koop ik er voor?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden