Oud-spionnenleider gaf Mossad 'een mes tussen de tanden'

Hij werd de chef van de Israëlische geheime dienst omdat, zo gaat het verhaal, premier Ariel Sharon 'een Mossad wil met een mes tussen de tanden'. Dat krijgt hij ook: in de tijd dat Meir Dagan aan het hoofd van de organisatie staat, worden er bij de vijanden van Israël (en met name in Iran) veel operaties uitgevoerd waar de Mossad achter zou zitten. Nu is hij op 71-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van kanker.

Oud-Mossadchef Meir Dagan. Beeld reuters

Meir Dagan wordt in 1945 geboren in een treinwagon, als zijn familie wordt gedeporteerd naar een nazi-kamp in Polen. Er is een foto van zijn grootvader die op zijn knieën zit naast de nazi's die hem even later zullen vermoorden. Die foto heeft altijd in Dagan zijn kantoor gehangen. 'Kijk hiernaar', zei hij volgens de krant Yediot Ahranot, tegen bezoekers. 'Ik kijk hier zelf elke dag naar en beloof dat de Holocaust nooit meer zal gebeuren.'

Schilderen en beeldhouwen

In 1950 emigreert het gezin naar Israël en later maakt de jonge Dagan (die in Tel Aviv schilderen en beeldhouwen heeft gestudeerd) snel carrière in het leger. Tijdens de Zesdaagse oorlog in 1967 vecht hij bij de paratroepers en in de vroege jaren zeventig wordt hij commandant van een eenheid die actief is in de Gazastrook. Dagan wint een medaille omdat hij een terrorist weet te ontwapenen, is actief tijdens de Jom Kippoer-oorlog (1973) en de oorlog in Libanon en wordt uiteindelijk generaal. Hij wordt gezien als een van de mannen achter het gebruik van guerrillatactieken door het Israëlische leger.

Als Dagan in 2002 de leiding over de Mossad krijgt, is er een Palestijnse opstand gaande, is islamistisch extremisme internationaal in opkomst en krijgt de wereld lucht van de geheime uraniumverrijkingsplannen van Iran.

Onder zijn leiding voert de dienst diverse acties uit: er wordt een luchtaanval op een Syrische atoomreactor in aanbouw uitgevoerd, vijf Iraanse atoomgeleerden worden vermoord en de computers van het Iraanse atoomprogramma worden besmet met een virus. Dagan blijft de Mossad tot 2010 leiden.

Meir Dagan (tweede van rechts) in 1982 in Libanon. Beeld reuters

Steeds gematigder

Alhoewel de jonge Dagan bekend stond als een havik, wordt hij door de jaren heen steeds gematigder. Luttele weken voor zijn aftreden valt hij openlijk premier Netanyahu af, die de Iraanse dreiging volgens hem overdrijft. 'Israël moet Iran niet overhaast aanvallen. Het is alleen te rechtvaardigen als het zwaard op zijn keel staat', zei Dagan tegen journalisten.

Vorig jaar januari zegt Dagan te vrezen voor de toekomst van Israël. 'Ik vertrouw het leiderschap niet.' Hij waarschuwt dat Netanyahu de relatie met de Verenigde Staten op het spel zet en gelooft dat er vrede moet worden gesloten met de Palestijnen en de Arabische buurlanden. 'Ik wil in een Joodse staat leven', zei hij volgens de Jerusalem Post, 'maar ik wil geen slavenmeester zijn over tweederangs burgers.'

Meir Dagan met premier Bejamin Netanyahu. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden