Oud-senator Joop van den Berg: 'PvdA moet breken met VVD en kiezen voor links'

De PvdA moet uit het kabinet stappen om ruimte te creëren voor een duurzame linkse alliantie met SP en GroenLinks. Dat is de enige manier om de tanende slagkracht van links een halt toe te roepen.

Hans Spekman (L) en Diederik Samsom (R) tijdens een politieke ledenraad van de Partij van den Arbeid in Nieuwegein.Beeld Freek van den Bergh / De Volkskrant

Dat schrijft Joop van den Berg, oud-voorzitter van het wetenschappelijk bureau van de PvdA en ex-fractievoorzitter in de Eerste Kamer, in de nog te verschijnen bundel 'Zeventig jaar Partij van de Arbeid'. 'De partij doet er goed aan om niet wéér te lang te wachten met de beëindiging van de coalitie met de VVD,' aldus Van den Berg.

De voormalige partijideoloog verwijst daarmee naar Paars II, het vorige kabinet van VVD en PvdA (aangevuld met D66) dat in de laatste jaren weinig tot stand bracht, maar toch bleef zitten. 'De PvdA hield krampachtig vast aan een bondgenootschap dat overduidelijk in een impasse verkeerde.'

Ook het huidige kabinet krijgt al langer het verwijt 'uitgeregeerd' te zijn. Belangrijke onderwerpen, zoals de herziening van het belastingstelsel en de positie van zzp'ers op de arbeidsmarkt, zijn op de lange baan geschoven.

Bondgenootschap

Volgens Van den Berg moet de PvdA een nieuwe alliantie aangaan met SP en GroenLinks. 'Of dat tot een fusie zou moeten leiden is veel minder belangrijk dan dat deze drie consequent elkaars bondgenootschap opzoeken.'

Een verbond tussen PvdA, SP en GroenLinks is volgens Van den Berg de enige manier om de link tussen de 'intellectuele middenklasse en loonafhankelijke werknemers (en dus ook onvrijwillige zzp'ers)' te herstellen. De linkse alliantie zou bovendien de banden met de vakbonden en wooncorporaties moeten aanhalen om weer maatschappelijke 'vrienden' te krijgen. Van den Bergs artikel heeft als titel 'de langzame ontworteling van de Nederlandse sociaal-democratie'.

De PvdA'er, die ook nog hoogleraar was en directeur van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, staat met zijn pleidooi voor een kabinetsbreuk recht tegenover de huidige partijtop. Partijleider Diederik Samsom is er op gebrand om met Rutte II de eindstreep te halen, omdat Nederland volgens hem gebaat is bij politieke stabiliteit.

'Electorale catastrofe'

Van den Berg houdt er rekening mee dat de samenwerking met de VVD net als bij Paars II uitloopt op een 'electorale catastrofe'. Hij verwacht dat een linkse alliantie de PvdA weer 'kleur op het gezicht en vlees op de botten' kan bezorgen. 'De partij zou zich aldus ook opnieuw weten te constitueren als meer dan een mechaniek van uitsluitend selectie en rekrutering alsmede propaganda. Zo'n mechaniek is te mager.'

Volgens Van den Berg past de PvdA op haar zeventigste verjaardag bescheidenheid. De tijd van 'linkse hegemonie' zal volgens de voormalige partijideoloog niet snel terugkeren. 'De partij moet nu zo vruchtbaar mogelijk werk maken van haar amenderende rol in een door anderen gedomineerd tijdperk.'

Een rol in de oppositie hoeft volgens Van den Berg ook geen kwelling te zijn. 'Het is de vraag of de PvdA niet minstens zo succesvol is vanuit de oppositie.'

Het is aanstaande dinsdag precies zeventig jaar geleden dat de PvdA werd opgericht. Partijvoorzitter Hans Spekman zal de bundel ter ere van de verjaardag in ontvangst nemen. Ook is er dinsdag een feestelijke jubileumbijeenkomst met onder andere Job Cohen en Hedy d'Ancona.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden