Oud-revolutionair Stanley Brown zoekt heil in politiek; 'Maak van de Antillen volwaardige provincie'

Als revolutionair leidde Stanley Brown in 1969 een opstand tegen de koloniale uitbuiter Nederland; Na de verkiezingen op de eilanden in januari wil hij opnieuw een politieke rol spelen....

Van onze verslaggever

Rob Gollin

WILLEMSTAD

Op de achterbumper van zijn auto wappert de nationale driekleur. Boven zijn huis in Koraal Partier wiegt de passaat een vlieger in rood-wit-blauw. De gedachte is onontkoombaar: hier rijdt en woont een chauvinist van jewelste.

Wie de geschiedenis van de Nederlandse Antillen kent, zal vol ongeloof naar de patriot uit de tropen hebben gestaard, die op een zwoele vooravond opgewekt een hotel bij Willemstad op Curaçao komt binnenwandelen. 'Stanley Brown, aangenaam.'

Het hemd is nog altijd kleurig, maar de krulletjes zijn lange grijze lokken geworden, een vlasbaardje wipt onder de kin. Aan tafel schuift een voormalig revolutionair, de blanke onderwijzer die in mei 1969 met de zwarte vakbondsleiders Wilson 'Pappa' Godett en Amador Nita koloniaal uitbuiter Nederland en diens representanten in de West, de macamba's, de oorlog verklaarde. Op 30 mei van dat jaar liep een staking uit de hand. Betogers plunderden Willemstad en molesteerden blanken. IJlings werden mariniers ingevlogen om de orde te herstellen. Er vielen twee doden.

De onlusten markeerden het begin van de zwarte emancipatie op de Antillen. Fameus is de foto waarop Brown in tropenhemd en Godett en Nita, zoals altijd in Castro-tenue, poseren naast de toenmalige gouverneur Cola Debrot. Ze waren op last van Debrot uit de bloedhete cellen van gevangenis Koraalspecht gehaald en klappertandden van de kou door de airco in de ambtswoning. Debrot vond dat hun partij, Frente Obrero, moest meedoen aan de formatiebesprekingen.

Godett en Nita zijn inmiddels dood, maar Brown onderneemt tot verbazing van vriend en vijand opnieuw een poging een rol op het politieke toneel van de Nederlandse Antillen te spelen. Zijn partij, C'93, doet op 30 januari mee aan de verkiezingen op de eilanden. Hij streeft een zeker voor hem opmerkelijk doel na: de Antillen moeten een volwaardige provincie van Nederland worden. Vandaar ook de vlag en de vlieger, met in het hart de naam van zijn partij.

Hoongelach van zijn opponenten was niet van de lucht. Wat moet deze clown en klaploper, met een overmatige belangstelling voor verboden genotsmiddelen, nu ineens met zo'n aanhankelijkheidsbetuiging jegens Nederland?, zo laat het geschamper zich vrijelijk samenvatten. Dat kun je niet serieus nemen.

Brown is onder de verdachtmakingen doodernstig gebleven. Beide landen zullen profiteren van zo'n wijziging in de staatkundige verhoudingen, voorspelt hij. Minimumloon, bijstandsuitkering en pensioenrechten worden gelijkgetrokken. De hypotheekrente zal dalen. Onderwijs en gezondheidszorg, om maar eens twee sectoren te noemen waarvan het niveau droevig is weggezakt, kunnen worden opgekalefaterd. Daar wil Brown wel wat autonomie voor inleveren.

Wat de voordelen voor Nederland zijn? De stroom wanhopige Antillianen naar de probleemwijken in Rotterdam, Amsterdam, Dordrecht en Den Helder zal opdrogen. Nederland hoeft niet langer miljoenen guldens in bodemloze putten op de eilanden te plempen. Tel uit je winst.

Brown buigt zich voorover en zijn toon wordt dwingend. 'Eigenlijk is het niet relevant of Nederland ons wel als provincie wil. Nederland kent volken zelfbeschikkingsrecht toe. Van tegenhouden kan geen sprake zijn.'

Of hij zich het meesmuilen van zijn tegenstanders aantrekt? Welnee, hij kent de bronnen. Dan klinkt toch weer het jargon van de revolutie: het grootkapitaal, de banken, de corruptie. Maar ook: de micro-nationalistjes en de drugshandelaren. 'Ze vermoorden de natie.'

Stanley, 59 inmiddels, is veranderd, zegt hij zelf, net zoals de wereld na dertig jaar niet meer dezelfde is. Hij leert, elke dag nog. 'Je zit in een doosje, totdat je de inhoud kent, en daarna stap je in een groter doosje, en zie je andere perspectieven. Ik weet nu dat een onafhankelijk, socialistisch mini-staatje altijd een droom zal blijven. Ha, de Amerikanen bombardeerden Grenada. In Chili is Allende is vermoord. Ik ben een paar keer op Cuba geweest. Mooie idealen, maar ze hebben er niks te vreten, man.'

Nederland is geen vijand meer. 'Maar om vrede te sluiten, moet je eerst oorlog hebben gevoerd.' Hij was destijds anti-blank ja, 'zeker de blanke elite, de protestanten'. Maar hij moet nu vaststellen dat ook de Afrikaanse Curaçaoënaar zich heeft laten corrumperen. Aan de misère en werkloosheid is geen einde gekomen, maar de politici hebben zich schandalig verrijkt.

Maar heeft hij zelf niet jaren achtereen een betrekking als ambtenaar op de dienst Economische Zaken gehad zonder al te veel uit te voeren? 'Ha, ja! Weet je van wie dat verhaal komt? Van mij! Na al die politieke toestanden wilden ze me geen onderwijzer meer maken. Toen heb ik ander werk geëist. En gekregen. Weet je wat ik moest doen? Varkens tellen. Weet je hoeveel er hier zijn? Twintig, dertig, zoiets. Eén dag werk. Man, wat hier gebeurt'

Brown begint aan een opsomming. Er zijn voor miljoenen guldens varkensstallen neergezet, met abattoir en bijbehorende stichtingen met bezoldigde medewerkers, maar de varkens zelf zijn nooit gekomen. Een kliniek voor psychiatrische patiënten kost 120 miljoen gulden. '120 miljoen! Dat is één miljoen per gek.' Voor Koraalspecht is een keuken aangeschaft. Kosten: zeven ton. De apparatuur rot weg op de binnenplaats.

Nu gaan ze een nieuwe gevangenis bouwen. Weer hokjes, dus wezenlijk zal er niks veranderen. Zo slecht is het huidige regime niet. Stanley kan het weten, hij heeft er vijf keer gezeten. Elke zondag halve haan. Kom daar elders in Zuid-Amerika eens om.

Met enige trots toont Brown de kandidatenlijst. Multicultureel, zie je? Een Haïtiaan, een Colombiaan, en jawel, twee macamba's. Zijn vinger houdt ook stil bij een buschauffeur. Die spreekt 240 passagiers per dag, een fraaiere barometer is niet denkbaar.

Een jonge bezoeker loopt naar het tafeltje en schudt Brown de hand. 'Hé Stanley-guy, you're my man, man.' 'Zie je?', zegt Brown. 'En hij is niet betaald hè, deze jongen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden