Oud-president Zuid-Afrika wordt vervolgd voor 16 aanklachten van corruptie, fraude en witwassen

Jacob Zuma, tot vorige maand president van Zuid-Afrika, wordt vervolgd voor corruptie, fraude en witwassen. Deze ingrijpende stap werd gisteren aangekondigd door de baas van het Zuid-Afrikaanse Openbaar Ministerie, Shaun Abrahams.

Beeld reuters

Verdenkingen tegen Zuma gaan terug tot financiële transacties rond een wapendeal in de jaren negentig, maar van strafrechtelijke vervolging kwam het steeds niet volgens menigeen als gevolg van politieke spelletjes. Met de aanklacht onderscheidt Zuid-Afrika zich in de regio, waar vervolging van verdachte (oud)leiders geen gemeengoed is. Vusi Pikoli, die in 2005 als aanklager de oorspronkelijke beschuldigingen aanvoerde, sprak gisteren tegenover de Zuid-Afrikaanse Huffington Post van 'een triomf voor Zuid-Afrika's constitutionele democratie en onze rechtsstaat'.

Bijval

Het besluit om alsnog tot vervolging over te gaan krijgt bijval van Zuid-Afrikanen die vinden dat Zuma de dans niet mag ontspringen. Anderen menen dat de vervolging is ingegeven door opportunisme van Shaun Abrahams, de openbaar aanklager die lange tijd juist gold als zetbaas van Zuma.

Abrahams zei vrijdag in een rechtstreeks door lokale media uitgezonden persverklaring dat er 'redelijke vooruitzichten voor een succesvolle vervolging' bestaan. Zuma moet verschijnen voor een rechtbank in de havenstad Durban, al is nog onbekend wanneer. Zuma kan wellicht nog proberen bezwaar aan te tekenen.

Vanwege zijn rol in de wapendeal ging Zuma's financieel adviseur uit die tijd, Schabir Shaik, eerder ruim twee jaar de cel in voor corruptie. De verdenkingen tegen Zuma zelf werden controversieel genoeg ingetrokken vlak voordat hij in mei 2009 president werd.

Eigen aanzien

Er zijn ook Zuid-Afrikanen die denken dat huidig aanklager Abrahams vooral overgaat tot vervolging om zijn eigen aanzien te herstellen. Abrahams werd in 2015 benoemd door Zuma en wekte meer dan eens de indruk dat hij aan de leiband liep. Zo ging hij achter Pravin Gordhan aan, de gerespecteerde minister van Financiën en een tegenstander van Zuma.

Abrahams' vaak 'schaapachtige' houding tegenover Zuma leverde hem de bijnaam 'Shaun the Sheep' op, naar de gelijknamige animatiefilm. In 2016 en 2017 gaven rechters gelijk aan Zuid-Afrikaanse burgerrechtengroepen die zich verzetten tegen het seponeren van de zaak-Zuma in 2009, maar Abrahams bleef aan Zuma's zijde.

Abrahams' geloofwaardigheid werd verder aangetast in december, toen rechters zijn benoeming door Zuma uit 2015 verwierpen. Er was sprake geweest van belangenverstrengeling: Abrahams ging als aanklager immers over beslissingen omtrent Zuma. Abrahams tekende beroep aan tegen de uitspraak over hemzelf en kwam gisteren dus met zijn aankondiging van Zuma's vervolging.

Dat Abrahams hiermee de onafhankelijkheid van Zuid-Afrika's justitieel systeem zou tonen, is volgens critici onzin. Het tegenovergestelde zou juist dreigen. Abrahams kan de indruk wekken dat hij meegaat met Zuid-Afrika's nieuwe president, Cyril Ramaphosa. Die heeft beloofd op te treden tegen corruptie. 'Draaikont', was een van de reacties op Abrahams op sociale media.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.