Oud-president Ivoorkust voor Strafhof: 'Ik ben onschuldig'

Bij het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag is het proces begonnen tegen Laurent Gbagbo, de oud-president van Ivoorkust. Hij wordt beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid, waaronder moord, marteling en verkrachting. Gbagbo (70) zei donderdag niet schuldig te zijn.

Laurent Gbagbo tijdens zijn proces in het Internationaal Strafhof in Den Haag. Beeld epa

De zaak tegen de vroegere Ivoriaanse leider is belangrijk voor Gbagbo zelf, maar zeker ook voor het ICC, dat in de afgelopen dertien jaar slechts twee relatief 'kleine' Congolese krijgsheren veroordeeld zag worden. ICC-aanklager Fatou Bensouda zei donderdag 'de onderste steen boven' te zullen brengen.

Het is voor het eerst dat een ex-president bij het Strafhof terecht staat. Drie andere Afrikaanse staatshoofden zijn eerder aangeklaagd, maar Muammar Khadaffi van Libië werd vermoord, Omar al-Bashir van Soedan weigert zich aan te geven, en het proces tegen president Uhuru Kenyatta van Kenia is stopgezet wegens gebrek aan geloofwaardige getuigen.

Laurent Gbagbo noemde zichzelf nog president, toen hij in 2011 door Ivoriaanse militairen, met hulp van Franse speciale eenheden, in een bunker van zijn bed werd gelicht en naar Den Haag werd gevlogen. Daarmee kwam een einde aan een korte binnenlandse strijd, die mogelijk drieduizend mensen het leven heeft gekost.

Staatshoofden

Het begon allemaal met de verkiezingen in Ivoorkust van 2010. Zittend president Gbagbo nam het op tegen onder anderen Alassane Ouattara. Toen laatstgenoemde op een overwinning af leek te gaan, liet Gbagbo het tellen van de stemmen saboteren. Daarna brak op diverse plaatsen in het West-Afrikaanse land geweld uit.

Het proces tegen Laurent Gbagbo zal waarschijnlijk zeker drie jaar duren. De vraag is of overtuigend te bewijzen valt of hij inderdaad persoonlijk de opdracht heeft gegeven voor de misdaden die, volgens het ICC, in zijn naam zijn begaan. Een andere verdachte lijkt daarbij meer voor de hand te liggen.

Gbagbo's vrouw, Simone, gold in Ivoorkust als de duistere macht achter de troon van haar echtgenoot. Al voor de verkiezingen was duidelijk dat zij een eventueel verlies van haar man niet zou accepteren. Simone Gbagbo werd tegelijkertijd met de oud-president opgepakt. Een Ivoriaans gerechtshof veroordeelde haar eerder tot twintig jaar celstraf.

Aanhangers van Gbagbo kijken in Abidjan naar een live-uitzending van het proces. Beeld afp

Waarheids- en verzoeningscommissie

Simone Gbagbo werkte nauw samen met iemand tegen wie donderdag in Den Haag eveneens het proces is begonnen. Het is Charles Blé Goudé (44). Hij was onder Laurent Gbagbo minister van Jeugd. Maar zijn reputatie als 'generaal van de straat' kreeg hij eerder, als leider van de uiterst fanatieke jeugdmilities in Ivoorkust, de zogeheten Jeunes Patriottes.

Vrijwel meteen na de arrestatie van Laurent Gbagbo werd Alassane Ouattara als president van Ivoorkust beëdigd. Onlangs is hij voor een tweede termijn herkozen. Onder zijn leiderschap lijkt het eerder betrekkelijk welvarende Ivoorkust zijn economische glans te herwinnen. Maar van politieke stabiliteit is nog geen sprake.

De oppositie weigerde aan de recente verkiezingen deel te nemen. Volgens de tegenstanders van Ouattara heeft de huidige president de afgelopen jaren alles in het werk gesteld om Gbagbo en zijn vertrouwelingen zwart te maken en geen enkele poging gedaan om ook mogelijke misdaden van zijn aanhangers te onderzoeken.

Een waarheids- en verzoeningscommissie in Ivoorkust, gemodelleerd naar de commissie die eerder in Zuid-Afrika na de apartheid werd geïnstalleerd, was onder meer bedoeld om aan de politieke en maatschappelijke verdeeldheid een einde te maken. Daarvan is het niet gekomen. Critici van president Ouattara menen dat hij alleen geïnteresseerd is gebleken in 'rechtvaardigheid voor de overwinnaar', daarbij geholpen door Frankrijk, de oud-koloniale machthebber.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden