Oud-premier van Gaza Ismail Haniyeh verkozen tot nieuwe leider van Hamas

Israël sloot Ismail Haniyeh jarenlang op, verbande hem naar Libanon en probeerde hem zelfs met een luchtaanval te doden. Sinds dit weekeinde is Haniyeh (54) de nieuwe leider van Hamas, de fundamentalistische Palestijnse beweging die aan de macht is in de Gazastrook en door het Westen wordt beschouwd als een terroristische organisatie.

Ismail Haniyeh bij een bijeenkomst van Hamas in Gaza-stad in 2014. Beeld epa

In een tijdsbestek van enkele weken heeft Hamas daarmee een nieuwe leider, een nieuw politiek manifest en een nieuwe militair commandant. Toch vragen Midden-Oosten-experts zich af of Hamas daadwerkelijk veranderingen zal ondergaan. 'Haniyeh is een charismatische man en een ervaren politicus', zei Azzam Tamini, auteur van een standaardwerk over Hamas, zaterdag tegen de Arabische tv-zender Al Jazeera. 'Maar hij opereert niet in een vacuüm. Het gaat niet alleen om de vraag wie de leider is, het gaat om de omstandigheden waaronder het leiderschap wordt uitgeoefend.'

Die omstandigheden zijn niet gunstig. Gaza ligt nog grotendeels in puin na de 'zomeroorlog' van 2014 met Israël, waarbij meer dan 2.000 Palestijnen (onder wie veel kinderen) om het leven kwamen. Een groot deel van de circa twee miljoen inwoners van de kustenclave is aangewezen op buitenlandse hulp (voedsel, water, gezondheidszorg, onderwijs). Gaza wordt financieel afgeknepen door de Palestijnse president Mahmoud Abbas, die sinds het aantreden van de Amerikaanse president Donald Trump een kans ziet om het vredesoverleg met Israël te hervatten.

Voor dat land is Hamas geen gesprekspartner, zo maakte premier Benjamin Netanyahu vorige week nog eens duidelijk. Hij deed een net gepubliceerd, relatief gematigd document van de beweging af als een poging om de wereld een rad voor ogen te draaien.

Miljonair door belastingen

De benoeming van Haniyeh werd zaterdag bekendgemaakt door Khaled Mashal, die tien jaar Hamas-leider was en in ballingschap leefde. Anders dan Mashal bracht Haniyeh het grootste deel van zijn leven door in Gaza. Hij werd geboren in een vluchtelingenkamp in een povere wijk waar hij nog steeds woont. Volgens Israëli's media heeft hij meer onroerend goed, dat op naam staat van zijn kinderen (hij heeft er dertien). Haniyeh zou zelfs miljonair zijn, dankzij belastingen die Hamas tijdens zijn premierschap in Gaza (2007-2014) inde voor producten die via tunnels uit Egypte binnenkwamen.

Hamas had met Haniyeh als aanvoerder in 2006 de parlementsverkiezingen in Gaza gewonnen, mede door corruptie binnen de Fatah-partij van president Abbas aan de kaak te stellen. Na een korte, bloedige strijd verjoeg Hamas een jaar later Fatah uit Gaza. Pogingen van Abbas om een 'eenheidsregering' met Hamas te vormen, liepen op niets uit.

Haniyeh was als student Arabische literatuur aan de Islamitische Universiteit in Gaza-stad al actief in Hamas. Hij werd een vertrouweling van Hamas-oprichter sheik Yassin, en bouwde goede relaties op met landen die de beweging steunen: Iran, Qatar, Turkije (een kleinkind van Haniyeh is vernoemd naar de Turkse president Erdogan).

Onder het premierschap van Haniyeh voerde Hamas drie oorlogen tegen Israël (in 2008-2009, 2012 en 2014). Elke keer kraaide hij victorie, ondanks de enorme verwoestingen en het hoge dodental onder Palestijnse burgers. Toen hij in 2014 na een wapenstilstand uit zijn bunker kwam, noemde hij 'het bloed van de martelaren de brandstof van de overwinning.'

Zondag klonken opnieuw sirenes in het zuiden van Israël, aan de grens met Gaza. Loos alarm: er waren geen raketten afgevuurd. Maar met Haniyeh aan het hoofd van Hamas kan Israël er niet gerust op zijn dat een vierde oorlog uitblijft.

Verder lezen

Hamas verzacht anti-Israël standpunt in nieuw manifest, Jeruzalem sceptisch

Hamas roept niet langer op tot de vernietiging van Israël. Dat blijkt uit een nieuw beleidsdocument dat de radicaal-islamitische Palestijnse beweging maandagavond na jaren van interne discussie en toenemende buitenlandse druk heeft gepresenteerd. In dit nieuwe manifest, het eerste sinds 1988, is ook het artikel geschrapt waarin Hamas wordt beschreven als vleugel van de Palestijnse Moslimbroederschap.

In 'kruitvat' Shuafat is het niet moeilijk Israël te haten (+)

De Palestijnse president Abbas bezoekt vandaag voor het eerst president Trump. Het Palestijnse vluchtelingenkamp Shuafat in Jeruzalem staat voor alles waar het conflict met Israël om draait. Mensenrechtenactivist Bassem Eid, die er opgroeide, leidt rond in het ommuurde getto.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden