Nieuws verenigd koninkrijk

Oud-premier Major dreigt met juridische stappen als Johnson Lagerhuis buitenspel zet voor No Deal-Brexit

De Britse oud-premier John Major heeft woensdag gedreigd Boris Johnson voor de rechter te slepen wanneer hij, als premier, het parlement tijdelijk opschort om zodoende een No Deal-Brexit te bewerkstelligen. 

Oud-premier John Major. Beeld Foto Reuters

Tijdens een televisiedebat met zijn rivaal voor het premierschap, Jeremy Hunt, had Johnson deze optie wederom open gehouden. Devote brexiteers in de Conservatieve Partij zien het passeren van de dwarsliggende volksvertegenwoordiging als een mogelijk noodmiddel.

In een interview met BBC’s radioprogramma Today zei Major dat het tegen alle parlementaire tradities in zou gaan als Johnson in oktober naar de koningin stapt met het verzoek het Lagerhuis voor onbepaalde tijd te verdagen. De anti-brexiteer Major beloofde niet lijdzaam te zullen toekijken, maar juridische stappen te zullen ondernemen. Aan de beslissing van de vorstin valt niet te tornen, wel aan het advies dat haar eerste minister geeft. Zo’n proces zou even uniek als onvoorspelbaar zijn.

Fundamentele vraag

Het doet denken aan het succesvolle proces dat remainers aan het begin van het Brexitproces tegen de regering-May hadden aangespannen met het doel het Lagerhuis het laatste woord te geven. Achter deze discussies ligt een fundamentele vraag die het referendum heeft opgeworpen: ligt de macht bij het volk of bij de volksvertegenwoordigers? De brexiteers wijzen erop dat het parlement die macht tijdelijk uit handen heeft gegeven door in te stemmen met een referendum.

Het televisiedebat tussen Jeremy Hunt (R) en Boris Johnson. Beeld Matt Frost/ITV via Getty Images

Het idee van proroguing (verdagen) was tijdens de strijd om het leiderschap van de Conservatieve Partij voor het eerst geopperd door voormalig Brexitminister Dominic Raab. Deze jurist zit nu in het kamp van Johnson. Verdagen is een paardemiddel dat vooral in oorlogstijd is ingezet. De autoritaire koning Karel I verdaagde het parlement zelfs elf jaar lang met als resultaat dat hij in 1649, na de Engelse burgeroorlog, in opdracht van Oliver Cromwells parlementariërs werd onthoofd.

Staatkundige truc

In een open brief raadde de historicus en Churchill-biograaf Andrew Roberts Johnson aan deze omstreden weg in te slaan. ‘Het is een voltrekt democratische manier van handelen’, meent Roberts, ‘het opzijzetten van een parlement dat drie jaar lang een echte Brexit heeft tegengehouden waar de bevolking voor heeft gestemd.’ Roberts voegde er relativerend aan toe dat een reces ook een vorm van verdagen is. ‘In het onderhavige geval wordt er een maandje aan vastgeplakt.’

Niet iedereen kijkt op zo'n lichtzinnige wijze naar deze staatkundige truc, die er vanuit Haags perspectief zo exotisch uitziet. Rory Stewart, een voormalig deelnemer aan de race voor het leiderschap van de Conservatieve Partij, heeft gezegd dat hij aan de andere kant van het parlementsplein zittingen van een alternatief Lagerhuis gaat houden als het inderdaad zover komt, eventueel met de legendarische oud-speaker Betty Boothroyd als voorzitter.

Het idee van zo’n schaduwparlement stamt uit de dagen van de genoemde koning Karel I. Campagnevoerend in een pub noemde Johnson het dreigement van Major om de rechter erbij te halen ‘vreemd’, waarna hij het Lagerhuis opriep zijn verantwoordelijkheid te nemen en de Brexit uit te voeren. Het om politieke redenen verdagen van het Lagerhuis is in 1997 voor het laatst gebeurd, toen John Major lastige vragen over een corruptieschandaal wilde ontwijken.

Boris Johnson versus Jeremy Hunt

De strijd om de opvolging van premier May spitst zich toe op twee kandidaten: Boris Johnson en Jeremy Hunt. Voor een rationele en inhoudelijke heroriëntatie hebben de Conservatieven nu even geen tijd.

Jeremy Hunt, de huidige minister van Buitenlandse Zaken, is zeker niet kansloos bij de strijd om het Britse premierschap. Wie is hij eigenlijk?

De voorkeur voor politieke Tijl Uilenspiegels staat in direct verband met de Britse voorkeur voor studentikoze, absurde humor. Wie de Britse kiezers aan het lachen kan maken, heeft een streepje voor. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden