Oud-minister Pieter Kooijmans overleden

Oud-minister van Buitenlandse Zaken, Pieter Kooijmans, is op 79-jarige leeftijd overleden. Dat heeft het ANP woensdag uit betrouwbare bron vernomen. Kooijmans was een internationaal erkende volkenrechtdeskundige.

Pieter Kooijmans, oud-minister van Buitenlandse Zaken Beeld ANP

Volgens CDA-leider Sybrand van Haersma Buma was Kooijmans een eminent politicus, diplomaat en kenner van het internationaal recht. 'Hij was een strijder voor mensenrechten en een rechtvaardiger wereld, en werd mede daarom binnen en buiten het CDA zeer gewaardeerd. Wij herinneren hem als een warme persoonlijkheid die veel voor het CDA heeft betekend', aldus Buma.

Kooijmans begon begin 1993 als minister tegen wil en dank, maar kreeg gaandeweg meer trek in zijn hoge ambt op Buitenlandse Zaken. De antirevolutionair had daar als staatssecretaris gewerkt in het kabinet-Den Uyl (1973-1977) en keerde er verrassend als minister terug. Hij volgde Hans van den Broek op, die naar de Europese Commissie vertrok. 'Ik ben beschikbaar voor anderhalf jaar. Ik ambieer geen langere periode, ik ambieerde deze post ook niet', zei de CDA'er bij zijn aantreden.

Hoogleraar
Na zijn vertrek eind 1977 uit de politiek was de jurist Kooijmans 16 jaar hoogleraar volkenrecht in Leiden. Hij raakte vooral bekend als internationaal erkend specialist op het gebied van de mensenrechten.
Als minister dwong hij door zijn deskundigheid, maar ook door zijn ongedwongenheid en gebrek aan politieke ambities binnen en buiten het parlement snel respect af. Zo sprak Kooijmans direct na zijn benoeming op het Binnenhof een groep vrouwen toe die demonstreerde tegen de seksuele oorlogsmisdaden in het voormalige Joegoslavië. De oorlog op de Balkan was voor hem het onderwerp dat bovenaan moest staan op de agenda van het Nederlandse buitenlands beleid.

'Lamentabel'
Naarmate Kooijmans uit hoofde van zijn functie meer opging in de vergadercircuits van de NAVO en Europese Unie groeide zijn cynisme over de onmacht van de internationale gemeenschap om een wezenlijke bijdrage te leveren aan de oplossing van het conflict. Kooijmans schroomde niet van tijd tot tijd zijn hart daarover in het openbaar te luchten. De Britse opstelling noemde hij eens 'lamentabel', wat hem een gepeperde discussie met zijn Engelse collega Hurd zou hebben opgeleverd.

Opvallend was ook dat van de oude vete tussen premier Ruud Lubbers en Van den Broek over de inmenging van de premier in het buitenlands beleid weinig meer te merken was. De samenwerking in de buitenland-driehoek (het CDA op Buitenlandse Zaken, de PvdA op Defensie en Ontwikkelingssamenwerking) ging een stuk vlotter en geruislozer. Niet alleen de regeringspartijen PvdA en CDA, maar ook oppositiepartijen VVD en D66 hadden lof voor Kooijmans' optreden.

Gouden Leeuw
Na zijn ministerschap keerde Kooijmans als hoogleraar volkenrecht in Leiden terug. Van 1 maart 1997 tot 1 maart 2006 was hij rechter aan het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Een jaar na zijn vertrek daar werd hij tot minister van Staat benoemd. Koningin Beatrix decoreerde Kooijmans in 2006 met de exclusieve Huisorde van de Gouden Leeuw van Nassau.

Wilders
Een van de laatste keren dat Kooijmans zich actief met de politiek bemoeide was na de verkiezingen van 2010 toen het CDA samen met de VVD een gedoogconstructie aanging met de PVV van Geert Wilders. Kooijmans vond dat het CDA dat niet moest doen. Hij noemde het onacceptabel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.