Oud-minister Gerd Leers (CDA) waarnemend burgemeester Brunssum

Oud-minister Gerd Leers (CDA) wordt waarnemend burgemeester van Brunssum. Huidig burgemeester Luc Winants (eveneens CDA) treedt af vanwege de crisis rond de omstreden wethouder Jo Palmen. Die vormt volgens een onafhankelijk integriteitsrapport een 'hoog risico' voor het lokaal bestuur van de Zuid-Limburgse gemeente.

Gerd Leers op het BinnenhofBeeld anp

Palmen heeft als burger al jaren een juridisch conflict over een lap grond, met een schadeclaim tegen de gemeente Brunssum van rond de 1,5 miljoen euro. Hij gebruikte in het verleden zijn positie als raadslid om die privékwestie uit te vechten.

Met zijn benoeming tot wethouder is er daarom volgens onderzoeksbureau Governance & Integrity een hoog risico op belangenverstrengeling. Daarnaast zijn Palmens omgangsvormen omstreden: hij maakte collega-politici uit voor terrorist, verkrachter en 'vèrkeskop'. Niettemin is zijn partij BBB-Lijst Palmen de grootste in Brunssum, een grensgemeente die kampt met grote problemen rond jeugdcriminaliteit en drugs. Elke week wordt er in het voormalige mijnwerkersstadje van 28 duizend inwoners wel een hennepkwekerij opgerold.

De integriteitstoets van nieuwe wethouders gebeurt normaliter voorafgaand aan een benoeming. Maar achter de rug van burgemeester Luc Winants, die met griep in bed lag, benoemde de gemeenteraad Palmen op 10 oktober in allerijl tot wethouder. Afgesproken werd de integriteitstoets van Palmen achteraf uit te voeren.

Afgelopen woensdag bleek tijdens een chaotische gemeenteraadsvergadering dat een meerderheid van lokale partijen weigerde consequenties te verbinden aan het slechte rapport van Palmen. Lefty Snackers, raadslid voor BBB-Lijst Palmen, noemde het onderzoek 'overdreven politieke correctheid' en 'een zwartboek'. Andere lokale partijen deden het document min of meer af als 'ook maar een mening'. Sommigen zagen er een samenzwering in van de landelijke politieke partijen om Brunssum een 'herindeling in te frommelen' met de omliggende gemeenten Landgraaf en Heerlen.

Gedegen rapportage

Burgemeester Winants zegt dat onbestuurbaarheid dreigt als de gemeenteraad geen gevolg geeft aan een 'gedegen rapportage' waar de raad zelf om heeft gevraagd. 'Het gaat niet om flauwekul, dit zijn serieuze zorgen over integriteit.' Ook gouverneur van Limburg Theo Bovens en minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken spraken hun bezorgdheid uit. Zij kunnen echter niets doen: alleen de gemeenteraad kan een wethouder wegsturen.

Vlak voor zijn aftreden maandagavond bekend werd, kreeg Winants nog een aanklacht binnen van Palmens advocaat, tevens diens zoon. Namens zijn vader kondigde de advocaat aan Winants aan te klagen wegens smaad, omdat de burgemeester opdracht gaf tot het integriteitsonderzoek. In de raadsvergadering woensdag had Palmen nog bezworen dat hij geen zaken zou voeren tegen de gemeente tijdens zijn wethouderschap.

Winants had eerder op maandag al besloten tot de ultieme consequentie: opstappen. 'Ik breng dit offer omdat ik een signaal wil afgeven naar de raad, maar ook naar de minister. Ik heb de verantwoordelijkheid voor de integriteit van het lokaal bestuur, maar ik kan in deze situatie niks.' Winants vindt dat er meer mogelijkheden moeten komen voor corrigerend optreden van de burgemeester of de Commissaris van de Koning in situaties als deze.

Gerd Leers, die zelf uit het nabijgelegen Kerkrade komt, treedt op 1 januari aan als waarnemend burgemeester van Brunssum. Eerder was hij burgemeester van Maastricht en minister van Immigratie en Asiel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden