Oud-minister Bot mocht niet speechen bij herdenking Srebrenica

Oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot (CDA) wilde in 2005 tijdens de tienjarige herdenking van de val van Srebrenica bij Potocari een toespraak houden, maar werd tegengehouden door de organisatie. Dat meldt De Telegraaf vandaag. Eerder werd altijd gedacht dat Bot destijds uit eigen beweging had besloten zijn toespraak niet te houden.

Oud-minister Ben Bot Beeld FTP

Voorafgaand aan zijn bezoek in 2005 was er het nodige overleg over Bots toespraak geweest met het comité dat de herdenking organiseerde. Uiteindelijk kreeg hij toestemming om zijn speech te houden. Toen hij in Potocari arriveerde, adviseerde het comité hem echter dringend om niet te spreken. 'Merkwaardig', noemt Bot deze plotselinge verandering vanochtend op Radio 1. Toch heeft hij wel begrip voor het besluit. 'Er was een buitengewone emotionele sfeer onder de duizenden nabestaanden die op die dag aanwezig waren. Mijn speech had tot onrust kunnen leiden, het comité wist niet hoe de massa zou reageren.'

Onder druk van het organisatiecomité besloot Bot af te zien van zijn speech. Wat had hij eigenlijk willen zeggen? Bot: 'Ik was van plan de betrokkenheid van Nederland en van mij persoonlijk te uiten. Die dag kreeg ik echter de indruk dat er verwacht werd dat ik namens het Nederlandse volk schuld zou bekennen, dat ik zou verklaren dat wij inderdaad medeverantwoordelijk waren voor alles wat er mis was gegaan in Srebrenica.'

Door sommigen worden de Nederlandse VN-soldaten van Dutchbat III en de Nederlandse politieke en militaire leiding van destijds medeverantwoordelijk gehouden voor de val van de enclave op 11 juli 1995. De Nederlandse militairen moesten de inwoners van de 'veilige haven' Srebrenica beschermen, maar zij konden niet voorkomen dat de Bosnische Serviërs onder leiding van Ratko Mladic de enclave onder de voet liepen. De moord op minstens 8.000 moslimmannen in de dagen erna was het gevolg.

Tegen De Telegraaf zegt Bot: 'Mijn boodschap was: jullie moeten achter Mladic en Karadzic aan, niet achter Karremans. We leven mee, maar we dragen geen schuld. Dat was niet wat men daar wilde horen.'

Tien jaar geleden

Morgen vindt de twintigste herdenking van de Val van Srebrenica plaats in Potocari, bij het toenmalige compound van Dutchbat III. Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) zal daar als eerste Nederlandse kabinetslid spreken. Tien jaar geleden zou Ben Bot een toespraak houden tijdens de herdenking in Bosnië-Herzegovina, maar week daar op het laatste moment van af. 'Ik had de speech in mijn achterzak', zo meldt hij aan de Telegraaf.

Een vrouw rouwt bij de lichamen van slachtoffers die werden gedood in de dagen na de Val van Srebrenica. Beeld afp

'De Verenigde Naties schoten tekort'

Vorige week kwam in een documentaire van Human/VPRO nieuwe informatie over de val van het Srebrenica aan het licht. De luchtsteun waar toenmalig Dutchbat-commandant Thom Karremans om vroeg zou zijn uitgebleven vanwege de deal die NAVO-grootmachten de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië sloten. Afgesproken werd dat er geen bombardementen zouden worden uitgevoerd op de Bosnische Serven, vanwege de Britse en Franse gijzelaars die zij mogelijk zouden vermoorden als reactie op een bombardement. Gevolg was dat Dutchbat de luchtsteun die haar was beloofd niet kreeg, en zo geen weerstand kon bieden aan de Bosnische Serven.

Volgens Bot veranderen de onthullingen van vorige week de sfeer morgen. 'Het waren de Verenigde Naties die tekort schoten. Er zal meer begrip zijn voor de Nederlanders, er kan tekst en uitleg worden gegeven. Dat was tien jaar geleden wel anders.' De vraag is of minister Koenders de nieuw onthulde informatie zal noemen in zijn toespraak morgen. Persbureau ANP meldt dat hij het onderwerp in ieder geval niet zal aansnijden bij toenmalig Amerikaans president Bill Clinton, die ook aanwezig zal zijn bij de herdenking. Koenders zegt hierover: 'Ik geloof niet dat dat de kern is voor deze dagen.' Over de documenten waaruit de deal blijkt wordt volgens Koenders al wel navraag gedaan bij de NAVO-bondgenoten.

Een man die in 1995 wist te vluchten van Srebrenica naar Tuzla loopt mee in de 'Mars van de Vrede'. Deze week staat in het teken van de herdenking van de Val van Srebrenica. Beeld reuters
Minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden