Oud-kolonel uit Congo opgepakt in Groningen

In Zandeweer is een voormalige kolonel van de Congolese Garde Civile aangehouden. De 51-jarige S.N, bekend de koning der beesten, wordt verdacht van schendingen van de mensenrechten...

De Congolees vroeg in 1998 asiel aan in Nederland. Dat werd hem geweigerd, omdat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) vermoedens had dat de man actief betrokken was geweest bij foltering en verkrachting. N. ging in beroep en mocht de behandeling van zijn zaak in Nederland afwachten. Intussen was bij justitie nieuwe informatie binnengekomen over de oud-kolonel.

N. zou lid zijn geweest van de door dictator Mobutu Sese Seko opgerichte Garde Civile, een ordedienst die, samen met Speciale Presidentiële Divisie (DSP), tegenstanders van het regime intimideerde. In de periode van groeiend verzet tegen Mobutu, in de jaren 1995 en '96, voerden Garde Civile en DSP een waar schrikbewind. Laurent-Désiré Kabila maakte uiteindelijk in 1997 een gewapend einde aan de dictatuur van Mobutu.

De belangrijkste aanklachten tegen N. stammen uit 1996. Rechercheurs van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) zijn naar Congo gereisd om de aanklachten nader te onderzoeken. Zij hebben drie slachtoffers gehoord, die verklaarden door N. te zijn gefolterd of onder diens toeziend oog te zijn mishandeld.

De vervolging van de Congolese oud-kolonel moet het signaal afgeven dat Nederland geen toevluchtsoord is voor folteraars en oorlogsmisdadigers, stelt het Landelijk Parket. Den Haag heeft die boodschap al eerder willen uitzenden, in 1998 met de oprichting van het Nationaal Opsporingsteam voor Oorlogsmisdrijven (NOVO-team).

Succesvol is het NOVO-team, dat zich vooral richt op Afghanistan en Sierra Leone, nog niet geweest. Tot dusverre is nog geen enkele mensenrechterschender voor de rechter gebracht. Talloze onderzoeken zijn gestaakt wegens gebrek aan bewijs. De bewijsproblemen zijn voor een deel te wijten aan problemen die eigen zijn aan bewijsverzameling in het buitenland. Zo heeft het OM geen internationale opsporingsbevoegdheden en kan bewijs uit het buitenland alleen worden verkregen via verzoeken om hulp.

Een evaluatie in 2002 van het NOVO-team, uitgevoerd door de Utrechtse School voor Bestuurs- en Organisatiewetenschappen en het Willem Pompe Instituut, was vernietigend. Opsporingsdiensten werkten langs elkaar heen, internationale samenwerking was ver te zoeken, documenten voldeden vaak niet aan internationaal vereiste rechtsnormen en soms zaten ministeries elkaar dwars. N. wordt vandaag in Rotterdam voorgeleid aan de rechter-commissaris.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden