Opinie

Oud-kapitein Greenpeace: 'Risico was bekend bij actie Arctic Sunrise'

De Greenpeace-activisten die inmiddels anderhalve maand vastzitten in Rusland zijn geen piraten of vandalen, maar ze overtraden wel degelijk de wet, meent voormalig Greenpeace-kapitein Albert Kuiken, die twintig jaar geleden vooor een soortgelijke actie terecht stond. 'De 500-meterzone rond een boorplatform is een belangrijk onderdeel van de veiligheidsmaatregelen op en rond zo'n platform.'

De Russische kustwacht arriveert terwijl Greenpeace-activisten proberen het boorplatform Prirazlomnaya te beklimmen, 18 september. Beeld EPA

Twintig jaar geleden, namelijk op 26 oktober 1993, deed de milieuorganisatie Greenpeace een protestactie op volle zee tegen booractiviteiten van Shell in het poolgebied. De actie was gericht tegen het boorplatform Ross Rigg, dat opereerde in de Barentszzee op het Noors continentaal plat. De actie kwam voort uit de grote bezorgdheid over klimaatverandering. De actie bestond uit het ophangen van een spandoek aan het betreffende boorplatform.

Om het spandoek aan het platform te kunnen bevestigen, schonden enkele rubberboten de 500-meterveiligheidszone rond het platform. De Noorse kustwacht reageerde hierop door het Greenpeace-schip Solo te enteren en het commando aan boord over te nemen. Het schip, dat altijd buiten de 500-meterveiligheidszone was gebleven, werd vervolgens door de kustwacht naar de Noorse havenstad Tromso gesleept, waar het aan de ketting werd gelegd en de bemanning in staat van beschuldiging werd gesteld.

Een paar maanden later werd ik als kapitein van het schip veroordeeld tot het betalen van een fikse boete of 40 dagen gevangenisstraf. Eenzelfde straf legde de rechter op aan de campagneleider die aan boord was tijdens de actie. Een lagere straf was er voor de assistent van de campagneleider. De rest van de bemanning, ook zij die daadwerkelijk het spandoek aan het platform hadden opgehangen, werd niet vervolgd.

Sterke zaak
In een opiniestuk in de Volkskrant van 25 oktober legt advocaat Marianne Wiersma uit waarom volgens haar Nederland terecht Rusland voor het Zeerechttribunaal heeft gedaagd in de zaak van de Arctic Sunrise en dat Nederland hier een sterke zaak heeft. Wat betreft de aanklacht tegen de activisten van piraterij en/of vandalisme verwacht ik dat ze gelijk heeft. Bij Greenpeace lopen sowieso geen vandalen of piraten rond. Aan het schenden van de 500-meterveiligheidszone rond een platform en de eventueel daaruit voortvloeiende repercussies gaat ze in haar betoog naar mijn mening echter te gemakkelijk voorbij.

 
Een platform en haar bemanning is overgeleverd aan de stuurmanskunst van een ander

Een varend vaartuig kan in de regel zelf maatregelen nemen om gevaar (voor aanvaring) te voorkomen. Een platform en haar bemanning is echter overgeleverd aan de stuurmanskunst van een ander. En zoals bekend is, wordt er op een boorplatform riskant werk uitgevoerd. Die zone is dan ook een belangrijk onderdeel van het geheel aan veiligheidsmaatregelen op en rond zo'n platform. Vaak worden deze zones bewaakt door een vaartuig.

Dit onderstreept nog eens het belang van zo'n zone. In een land als het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld kan het ongeoorloofd binnengaan van de 500-meterzone een gevangenisstraf van maximaal 2 jaar opleveren. En die straf kan ook nog eens gecombineerd worden met een fikse boete.

Verantwoorde actie
De beslissing om de actie tegen het boren in de Barentszzee uiteindelijk te laten uitvoeren, heb ik niet licht genomen. Kosten noch moeite werden gespaard om de actie zo verantwoord mogelijk te laten verlopen. De veiligheid van beide partijen was voor Greenpeace beslissend voor de wijze van uitvoering van de actie.

Tijdens de rechtszitting werd duidelijk dat de rechter veel waarde hechtte aan het veiligheidsprotocol van de uitgevoerde actie. Maar ondanks dit alles werd tevens duidelijk gemaakt dat het recht op de vrijheid van meningsuiting op geen enkele wijze het overtreden van de veiligheidseisen (het ongeoorloofd binnengaan van de 500-meterveiligheidszone) kon rechtvaardigen.

Albert Kuiken is voormalig Greenpeace-kapitein.

 
In een land als het Verenigd Koninkrijk kan het ongeoorloofd binnengaan van de 500-meterzone een gevangenisstraf van maximaal 2 jaar opleveren.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden