Oud dorpscafé moet sluiten óf bakens verzetten

Het dorpscafé kampt met een oubollig imago: pluchen kleedjes en schrootjeswanden bekoren jongeren niet meer. De uitbater die wil overleven, heeft ondernemersgeest nodig....

Het Wapen van Grootebroek is al verdwenen, net als het Wapen van Harenkarspel en 't Swarte Paert in Twisk. Niet alleen in Noord-Holland, ook in Friesland staat menig horecazaak te koop. In Drenthe en Limburg is de sanering volgens horecakenners al achter de rug.

Het café verdwijnt uit de dorpen. Uit cijfers van het bedrijfschap horeca blijkt dat de afgelopen vijf jaar 425 dorpscafés, bruine cafés en café-biljarts zijn opgedoekt, een afname van bijna 6 procent. In opkomst zijn eetcafés, swingcafés en vooral grand-cafés. 'Het is een teken des tijds', zegt Zeger Davidzon, voorzitter van Koninklijke Horeca Nederland in Friesland. Veel café-eigenaren, weet hij, hebben er al een baan bij om rond te komen.

Het dorpscafé kampt met een oubollig imago: de pluchen kleedjes op tafel en de schrootjeswanden kunnen jongeren niet meer bekoren. Het uitgaansgedrag is bovendien veranderd. De tijd dat mannen na hun werk een afzakkertje namen, is voorbij. Jongeren zijn mobieler geworden en hebben geen vaste kroeg meer. In het weekend gaan ze voor het stappen eerst thuis indrinken want dat scheelt geld.

Daarnaast nekt de concurrentie van buurthuizen en sportkantines de kleine horeca, zegt Jan Entius, voormalig eigenaar van het Wapen van Nibbixwoud. Die werken met vrijwilligers en krijgen subsidies waardoor ze de kosten kunnen drukken.

'Wie een feestje wil geven, huurt tegenwoordig dáár een zaaltje en regelt zelf de catering. Een receptie in de kroeg is twee keer zo duur.' Vooral de vele overheidsregels, die sinds de brand in Volendam zijn aangescherpt, jagen café-eigenaren op kosten.

De meeste horecazaken worden discreet verkocht, weet makelaar Jacob Duijn van het Amsterdamse kantoor Brals en Duijn, gespecialiseerd in de verkoop en verhuur van horeca. 'Eigenaren willen geen onrust onder personeel en klanten. Anders boeken die bijvoorbeeld hun bruiloft niet omdat ze vrezen dat er een ander soort bedrijf in komt.'

Maar de verkoop blijkt vaak lastig, zegt Duijn. 'Het gaat nogal eens om cafés waar eigenaren weliswaar dertig jaar lang keihard hebben gewerkt, maar die niet altijd zijn aangepast aan de moderne eisen.'

Wie met een dorpscafé wil overleven, heeft ondernemersgeest nodig, zegt Duijn. Dus ook breezers verkopen, een airco aanschaffen en een website beginnen. Duijn: 'Als ondernemer moet je open staan voor het hele dorp en voor iedereen die het dorp aandoet. De kaartclub is belangrijk, maar ook de jeugd op zaterdagavond.'

Dus hebben Wout Schaap en Jolanda Hoek van café Het Gouden Hoofd in Blokker op kerstavond een muzikaal duootje ingehuurd. En bieden ze de achttien verenigingen in het dorp gratis onderdak.

'Daar houd je klandizie aan over', zegt Schaap. De hangjongeren uit het dorp zitten op verzoek van de gemeente in een zaaltje boven het café. En de drank is er niet al te duur. Schaap: 'Als ik twee euro voor een pilsje vraag, zit ik hier alleen.'

Particuliere initiatieven moeten het gebrek aan plaatselijke horeca opvangen. Nu De Kerckhaen in Westbeemster is gesloten, kunnen toeristen nergens in de omtrek meer terecht. Maar Wendy Sas, consulent agrotoerisme bij de vereniging agrarisch natuurbeheer Waterland, heeft langs een drukke fietsroute de eerste theetuin ontdekt. Een paar tafeltjes, aanbod van koffie, thee en limonade en het loopt storm, zegt ze. 'Sommige boeren overwegen hetzelfde te gaan doen', zegt ze.

Makelaar Duijn betreurt de teloorgang van de dorpscafés. 'De kleine middenstand, en vooral het café, vervult een sociale functie', zegt hij.

Hennie Kemp, voorzitter van Koninklijke Horeca Nederland in Drenthe, reageert laconieker. 'Jammer? Als dat zo is waarom lopen de zaken dan niet meer? Kennelijk is er aan een dorpscafé geen behoefte meer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden