Oud-dictator Peru vrijgelaten, boze Peruanen de straat op

President Kuczynski heeft zich de woede van veel Peruanen op de hals gehaald door oud-dictator Fujimori vrij te laten. Officieel vanwege gezondheidsredenen. Het besluit lijkt echter eerder politiek geïnspireerd.

Protesten op Eerste Kerstdag in Lima tegen het verlenen van gratie aan oud-dictator Fujimore. Beeld REUTERS

In Peru is met woede gereageerd op de vrijlating van oud-dictator Alberto Fujimori. President Pedro Pablo Kuczynski maakte op Kerstavond bekend de bejaarde Fujimori gratie te verlenen op humanitaire gronden. 'Zijn gevangenschap vormt een serieuze bedreiging voor zijn leven', aldus de verklaring van de regering.

Politieke koehandel

Fujimori is veroordeeld voor corruptie en mensenrechtenschendingen en zit sinds 2007 in de gevangenis. De 79-jarige oud-president heeft tongkanker en hartklachten en is afgelopen zaterdag opgenomen in het ziekenhuis. 'We kunnen niet toestaan dat Fujimori sterft in gevangenschap', aldus Kuczynski maandagavond. Maar er is vrijwel niemand die gelooft dat Kuczynski's gratie voortkomt uit menslievendheid. Het besluit lijkt het resultaat van een politieke koehandel.

Kuczynski kwam dit jaar onder vuur te liggen. Tussen 2004 en 2007 zou hij voor ruim 3 miljoen euro aan steekpenningen hebben aangenomen van het Braziliaanse bouwbedrijf Odebrecht. Kuzcynski was in die periode werkzaam als minister van Financiën en vicepresident. De president ontkende aanvankelijk, maar gaf later toe dat een van zijn bedrijven geld had gekregen van Odebrecht, maar daar zou volgens hem niets illegaals aan zijn.

De oppositie begon een impeachmentprocedure en alles wees erop dat Kuczynski aan het kortste eind zou trekken. Maar toen onthielden Kenji Fujimori, zoon van de oud-dictator, en negen leden van zijn partij zich plotseling van stemming. Het was genoeg om Kuzcynski's huid te redden.

Werkelijk in levensgevaar

Kenji ging daarbij in tegen de zin van zijn zus, partijleider en oud-presidentskandidaat Keiko Fujimori, de drijvende kracht achter de afzettingsprocedure. Kenji heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij alleen de politiek in is gegaan om zijn vader vrij te krijgen. Keiko wil ook dat haar vader vrij komt, maar ze wil bovendien nog steeds graag president worden.

José Miguel Vivanco, Amerika's directeur van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch noemde het een 'vulgaire politieke onderhandeling, in ruil voor het aan de macht blijven van Kuczynski'. Medische experts betwijfelen of Fujimori werkelijk in levensgevaar verkeert, en juristen wijzen op de illegaliteit van Kuczynski's besluit.

Dinsdag publiceerde Fujimori een video op Facebook, waarin hij Kuczynski bedankt. Ook biedt hij voor het eerst excuses aan voor zijn misdaden, zij het schoorvoetend. 'Ik weet dat de resultaten van mijn regering door een deel van de bevolking goed zijn ontvangen', aldus Fujimori vanuit zijn ziekenhuisbed. De oud-dictator heeft grote wallen onder de ogen en ligt in een witte pyjama aan het infuus. 'Maar ik erken dat ik anderen heb misleid. Hun vraag ik om vergiffenis.'

Duizend demonstranten

Fujimori werd in 1990 tot president gekozen. Twee jaar later schakelde hij met hulp van het leger het parlement en de juridische macht uit. Hij regeerde tot 2000 als dictator. In zijn meedogenloze strijd tegen guerrillabewegingen vielen duizenden onschuldige doden. Daarnaast liet hij honderdduizenden voornamelijk inheemse, arme vrouwen (veelal gedwongen) steriliseren. In 2009 is hij veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf wegens mensenrechtenschendingen.

Kuczynski won vorig jaar op een haar na de verkiezingen van Keiko Fujimori. Beide kandidaten hadden een vergelijkbaar programma op sociaal en economisch vlak, maar Fujimori beloofde daarnaast gratie voor haar vader. Kuczynski verzekerde juist dat hij de oud-president niet zou vrijlaten, en dat was voor linkse politici en hun aanhang reden om hem als kandidaat te steunen.

Veel Peruanen voelen zich nu bedrogen. Op Eerste Kerstdag gingen duizenden demonstranten de straat op, voor morgen zijn opnieuw protesten aangekondigd. De demonstraties zijn niet alleen gekant tegen de vrijlating van Fujimori, maar ook tegen de 'straffeloosheid en corruptie' van Kuczynski en andere politici.

Beeld reuters

Moeilijke tijd

Want het corruptieschandaal rondom Odebrecht heeft flink huisgehouden in Peru. Oud-president Ollanta Humala zit al in de gevangenis, zijn voorganger Alejandro Toledo is op de vlucht geslagen en wordt gezocht door Interpol. Ook Keiko Fujimori staat op de verdachtenlijst.

Kuczynski heeft zijn afzetting weten te voorkomen, maar gaat een moeilijke tijd tegemoet. Met de gratie heeft hij een deel van zijn partijgenoten tegen zich in het harnas gejaagd. Van de hele linkse fractie van het parlement hoeft hij ook geen steun meer te verwachten. De Fujimoristas hebben de buit nu binnen, en zullen Kuczynski uit het zadel wippen zodra ze de kans krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden