Reportage

Oud-decaan Tilburg University huurde familie in voor 1,2 miljoen euro: OM eist 2 jaar cel

Oud-decaan Arie de Ruijter van de Tilburg University moet volgens het OM twee jaar de cel in. Samen met familieleden zou hij de universiteit hebben opgelicht voor ruim 1,2 miljoen euro.

Tilburg University eist 1,2 miljoen euro terug van zijn oud-decaan. Beeld ANP
Tilburg University eist 1,2 miljoen euro terug van zijn oud-decaan.Beeld ANP

Gestoken in een keurig grijs pak met open boord behoudt professor Arie de Ruijter (75, wil met volle naam in de krant, ‘ik ben strijdbaar’) de hele zitting lang de controle. Ogenschijnlijk onaangedaan duidt hij vanuit het beklaagdenbankje de gebeurtenissen. Ja, zijn familie had meer dan een miljoen euro verdiend door hem te helpen met zijn werk. En nee, daar was ‘niets amoreel’ aan.

Pas aan het eind van de eerste zittingsdag, wanneer de rechter zijn ‘persoonlijke omstandigheden’ aan de orde stelt, houdt de Brabander het niet langer. ‘Mijn leven is 180 graden gekanteld’, zegt hij geëmotioneerd. ‘Ik ben antropoloog. Heb me beroepsmatig verdiept in uitsluitingsmechanismen. Maar nu ik zelf word uitgesloten, heeft dat een veel grotere impact. Ik zit hier, en voel dat mijn leven volkomen is mislukt.’

Koninklijke onderscheiding

De Ruijter gold als professor van naam en faam. Als hoogleraar culturele en sociale antropologie kwam hij in 2000 naar Tilburg, waar hij achtereenvolgens verschillende decanaten bekleedde. Hij stond aan de wieg van de Tilburg School of Humanities, waar hij in 2007 decaan werd. Buiten de academie bekleedde hij bestuursfuncties bij de Unesco en de NWO. Ook was hij voorzitter van de commissie die de militaire missie naar Uruzgan evalueerde en lector aan de Politieacademie. In 2010 werd De Ruijter benoemd tot officier in de orde van Oranje-Nassau.

Maar hij valt hard van zijn voetstuk wanneer Argos in 2017 meldt dat hij als decaan ruim een miljoen euro liet uitbetalen aan familieleden. Tussen 2007 en 2015 huurde De Ruijter twee bedrijven die hem ondersteunden bij de begeleiding van promovendi. De schoonheidssalon van zijn nicht Bertina (45) en haar man Michel (46) ontving ruim een miljoen euro. Het bedrijf van neef Jos (50) schreef 270 duizend euro aan facturen.

Verzwegen

Volgens het Openbaar Ministerie is er sprake van oplichting en valsheid in geschrifte, omdat De Ruijter zou hebben verzwegen dat hij familieleden inhuurde. Daarnaast vloeide een deel van de opbrengsten weer terug naar de decaan. Nicht Bertina maakte 207 duizend over naar haar oom. In het geval van neef Jos ging het om 149 duizend euro. Volgens de verdachten gaat het om leningen, maar het openbaar ministerie vermoedt een ‘kickback’.

Het OM eiste daarom woensdag een onvoorwaardelijke celstraf van 2 jaar tegen hem en 18 maanden voor nicht Bertina. Tegen Michel en neef Jos worden werkstraffen van 240 uur geëist.

Vanaf de start van de zitting begint het grote vingerwijzen. Bertina legt uit hoe ze promovendi onder andere hielp met brononderzoek en het redigeren van teksten. De facturen voor dat werk, werden opgesteld door haar oom. Daarop werd gesuggereerd dat Bertina een mba-titel had. Als haar daarnaar wordt gevraagd, maakt ze een hulpeloze indruk. Het was een idee van ‘oom Arie’, verklaart ze. ‘Ik was volgzaam en deed wat hij me vroeg.’

Leuke dissertatie

Neef Jos zegt dat hij wel degelijk verschillende promovendi ondersteunde. Maar op de vraag waar de promoverende wetenschappers onderzoek naar deden antwoordt hij alleen: ‘Er is geen goede of leuke dissertatie die me is bijgebleven.’ Ook hij zegt dat de facturatie werd gedaan ‘op aanwijzing van De Ruijter’.

De oud-decaan blijft onvermoeibaar herhalen dat zijn neef en nicht goed werk leverden. ‘Ze bleken capabel en betrouwbaar. En ik kon ze bij nacht en ontij inschakelen.’ Bovendien wist de universiteit dat hij familie klussen toebedeelde. Maar als de rechter hem voorhoudt dat universiteitsbestuurders dit weerspreken, gooit De Ruijter het over een andere boeg. ‘Het is überhaupt een irrelevant gegeven. Er rust geen verbod op het inschakelen van verwanten.’

Sterker nog: zijn werkgever zou dankbaar moeten zijn dat De Ruijter zoveel mensen heeft laten promoveren. ‘Voor elke promovendus die ik afleverde, gaf de overheid een prestatiebonus van 90 duizend euro. En ik zorgde voor goede begeleiding: tweederde van de promovendi slaagde bij mij, terwijl het universitair gemiddelde eenderde is. Ik bracht de universiteit miljoenen euro’s op.’

Minder dankbaar

De universiteit is beduidend minder dankbaar, die eist 1,2 miljoen euro terug. Als het universiteitsbestuur had geweten dat de ondersteuning kwam van familieleden, waren de opdrachten nooit verstrekt.

Ook de universiteit Utrecht, waar De Ruijter van 1999 tot 2010 hoogleraar was, heeft nog een appeltje met hem te schillen. Hij zou in die periode Michel, echtgenoot van zijn nicht, hebben ingehuurd als universitair hoofddocent, middels een vervalst cv. De universiteit probeerde bijna 90 duizend euro te vorderen. De rechter schoof dit terzijde, omdat de vermeende vergrijpen zijn verjaard.

Boeman

Onbeantwoord blijft de vraag waar de 1,2 miljoen is gebleven. Volgens de verdachten is het geld opgemaakt aan ‘leven, zoals boodschappen en kleren’. De FIOD heeft voor 600 duizend euro beslag gelegd op twee woningen, een auto en pensioenuitkering.

Bertina, luid snikkend: ‘Vijf jaar geleden heeft de FIOD een inval gedaan. Ik ben voor mijn gevoel sindsdien aan het watertrappelen.’ Ook haar broer Jos zegt te leven in ‘parkeerstand’.

Voor De Ruijter is het nog niet te bevatten. ‘Deze zaak heeft mijn huwelijk, carrière, en familie gekost.’ Hij benadrukt hoe zwaar het hem valt dat zijn promotierecht hem is afgenomen. ‘Ik probeer het cognitief te benaderen. Maar ik begrijp het niet. Ik ben helemaal geen boeman.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden