Oud-bewindslieden zouden het weer zo doen

Op de laatste zittingsdag sprak de parlementaire commissie met drie drijvende krachten achter de vernieuwingen...

Het vmbo doet het hartstikke goed, ondanks een paar grotestadsproblemen. De profielen en het studiehuis in de bovenbouw zijn een verademing voor het hoger onderwijs. En kijk eens naar de grote internationale onderzoeken: daarin staan we derde na Finland en Letland. Waar praten we eigenlijk over?

De oud-bewindslieden van de PvdA, ontwerpers van achtereenvolgens de basisvorming, de tweede fase en het vmbo, zaten vrijdag met frisse tegenzin tegenover de commissie-Dijsselbloem. Jacques Wallage snapt ‘met alle respect’ niets van de ‘zwartgalligheid’ waarmee de commissie de onderwijsvernieuwingen bekijkt. Jo Ritzen prijst de ‘geweldige prestaties’ van het Nederlandse onderwijs. ‘Dingen lopen echt uitstekend.’

Oud-staatssecretaris Tineke Netelenbos – blij dat ze eindelijk aan het woord is na alle beschuldigingen – roemt de spreekvaardigheid van de middelbare scholieren. ‘Horen jullie hoe weinig ‘uh’ ze tegenwoordig zeggen? We moeten niet denken dat vroeger alles beter was. Een vergrijzende samenleving moet op haar tellen passen.’

Alle drie de oud-bewindslieden nemen hun verantwoordelijkheid. Sterker, ze zijn nog altijd trots op wat ze voor elkaar hebben gebokst. Dat kritische rapporten wel eens in de verdrukking kwamen, en dat als procesmanagers alleen enthousiastelingen werden aangesteld, is volgens Wallage niet meer dan logisch. ‘Je zit op die stoel om een regeerakkoord uit te voeren. Dan ga je geen countervailing power zitten organiseren.’

Bij een negatief rapport kon het glas immers halfvol of halfleeg zijn. ‘Je hebt onder scholen altijd een voorhoede van eenderde, dan eenderde twijfelaars die je wel meekrijgt, en eenderde die helemaal nooit iets wil’, stelt Netelenbos. De beschuldiging van de LOM-scholen dat ze hen zou hebben gechanteerd om mee te doen aan het vmbo, werpt Netelenbos verre van zich. ‘Ik heb ongetwijfeld op een aantal mensen grote druk uitgeoefend. Dat is normaal, in de eindfase voer je de druk altijd op. Maar ik heb niemand gechanteerd.’

Volgens Ritzen, minister van 1989 tot 1998, met eerst Wallage als staatssecretaris en daarna Netelenbos, is bij alle vernieuwingen een ‘organisch model’ gevolgd. ‘Alles volgde elkaar netjes stap voor stap op. Het lijkt nu of alles op één moment moest worden ingevoerd, een stapeling. Maar we hebben er twintig jaar over gedaan.’

Dat naast leraren vooral ouders de vernieuwingen bekritiseren, wijt Ritzen aan hun conservatisme en welbegrepen eigenbelang. ‘Zoals zij les hebben gekregen, was het goed. Waarom zou je veranderen? Ouders redeneren vanuit hun kind, terwijl we met een vernieuwing een grote groep andere kinderen hogerop kunnen helpen.’

Nee, mochten de bewindslieden het over kunnen doen, dan zouden ze alles op een paar kleine dingen na, precies hetzelfde hebben gedaan. Of toch, Jacques Wallage weet één ding te benoemen waar hij spijt van heeft. ‘Ik voel me schuldig dat ik maar 3,5 jaar staatssecretaris ben geweest, dat ik niet lang genoeg verantwoordelijkheid heb gedragen. Maar ja, de coach (PvdA-leider Kok, red.) bepaalt de opstelling van zijn elftal.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden