Oud-bankhandelaar Tom Hayes voor de rechter

Tom Hayes is een enigszins bleke Engelsman van 35 jaar die ongemerkt in het hoekje van een treincoupé zou kunnen zitten. Liefst draagt hij een spijkerbroek, een poloshirt en een sweater in plaats van dure merkkleding zoals andere grootverdieners gewend zijn.

Tom Hayes met een onbekende vrouw bij de Southwark Crown Court in London.Beeld anp

Gisteren was hij de eerste verdachte die voor de rechter verscheen in het zogenoemde Libor-schandaal, een van de grootste zaken van witteboordencriminaliteit in de geschiedenis van het bankwezen. Hierbij zou jarenlang de rente zijn gemanipuleerd door een groep van tientallen handelaren met sleutelposities in de financiële wereld.

De voormalige handelaar van de Zwitserse bank UBS en de Amerikaanse bank Citigroup werd door de aanklager Mukul Chawla de spin het web genoemd, die 'anderen vertelden wat ze moesten doen en hoe ze daarvoor werden beloond'. 'U was hebzuchtig, u wilde iedere cent die u mogelijkerwijs kon krijgen. Zo zal u ook worden berecht. Dat is nu uw beoordelingsschaal.' Deze hebzucht zou volgens de aanklager hebben geleid tot 'oneerlijkheid op ongekende schaal'.

Hayes werd in september 2010 ontslagen toen de feiten aan het licht kwamen. Dat was twaalf dagen voor zijn bruiloft. In juni 2013 werd hij gearresteerd. De Britse justitie heeft een lijst opgesteld van acht aanklachten, waaronder fraude en samenzwering. Hayes, bijgenaamd Rain Man of Kid Asperger, zou hiervoor tien jaar cel kunnen krijgen. Hij is de eerste van 21 verdachten die in het Libor-schandaal voor de Britse rechter zijn gedaagd.

Chawla zei dat hij degene was die andere bankiers benaderde om de rentetarieven te manipuleren, vaak met hulp van stromannen. Hij zou illegale afspraken hebben gemaakt met onder anderen zeven voormalige medewerkers van UBS, twee van J.P. Morgan, twee van Citigroup en andere werknemers van RBS, Deutsche Bank, HSBC en de Rabobank. Al deze banken hebben de aanklachten afgekocht met miljardenschikkingen. De Rabobank betaalde een boete van 774 miljoen euro. Bestuursvoorzitter Piet Moerland trad vanwege deze schikking af, net als de verantwoordelijke bestuurder Sipko Schat.

Verwacht wordt dat de rechtszaak tien tot twaalf weken zal duren, omdat het om gecompliceerde transacties gaat. Libor (afkorting voor London Interbank Offered Rate) is de rente waartegen banken bereid zijn elkaar geld in allerlei valuta's te lenen voor perioden van één dag tot één jaar. Deze komt tot stand door opgaven die acht tot zestien banken in Londen aan een panel doen, dat daaruit een gemiddelde berekent.

Deze rente dient als basis voor de ­leningen die banken internationaal aan cliënten verstrekken zoals die voor hypotheken maar ook die voor derivatentransacties zoals opties en swaps - een markt van 410 biljoen euro. Tussen 2006 en 2010 bleken handelaren ­elkaar te informeren over de opgaven die zij zouden doen met de bedoeling de Libor in een voor hen gunstige richting te bewegen.

Het proces zal zich concentreren op de vier jaar dat Hayes in Japan werkte voor UBS en Citigroup en daar opgaven deed van de rentetarieven voor leningen in Japanse yens. Omdat Hayes de manipulatie heeft ontkend, zal de Britse justitie moeten bewijzen dat hij 'valse en misleidende opgaven deed van de rentes om daar zelf beter van te worden of anderen daarvan te laten profiteren'.

Hayes studeerde wiskunde in Nottingham . Hij begon zijn carrière in het bankwezen in 2001 bij RBS en stapte in 2006 over naar de Zwitserse bank UBS, waarvoor hij in amper vier jaar bijna 240 miljoen verdiende. Hoeveel hij aan bonussen opstreek, is onbekend. Schattingen lopen tussen 1 en 10 miljoen dollar.

In 2010 werd hij weggekocht door Citigroup, maar hier werd hij na tien maanden ontslagen. Hij was woedend en schreef op hoge poten een brief aan het hoofd van Citigroup in Japan waarin hij stelde dat zijn handelingen in overeenkomst waren met de opdrachten van het management en dat die daarvan ook op de hoogte waren. Gisteren werd gezegd dat Hayes leed aan een milde vorm van de ziekte van Asperger.

In afwachting van de veroordeling heeft hij nu met vrienden een bedrijfje gesticht dat apps ontwikkelt. De Amerikaanse justitie heeft inmiddels een uitleveringsverzoek ingediend om dat ook te kunnen vervolgen. Maar de Britse justitie wil eerst een zaak tegen hem voeren. Behalve de Rabobank hebben ook andere banken recordboetes gekregen. Deutsche Bank schikte de zaak ­onlangs nog voor 2,5 miljard dollar (2,3 miljard euro), waarmee het bedrag aan boetes op 8,5 miljard dollar ligt.

Een Nederlandse rechtbank bepaalde in een door Gerard Spong aangespannen zaak wel dat Rabo niet verantwoordelijk kon worden gesteld voor schade die cliënten mogelijk hebben geleden door de rentemanipulatie.

Hayes in 2013, toen werd hij al gearresteerd.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden