Oud-adviseur Tony Blair en Gordon Brown: 'Jullie pensioen is iets om trots op te zijn'

Zomerrubriek De Pluim - Jaloerse blikken uit het buitenland: dít doen we goed

Ons pensioensysteem is 'misschien wel het beste ter wereld', zegt de Brit David Pitt-Watson. Dit terwijl wij hier in Nederland heel goed zijn in het zeuren over pensioenen. 'Wat jullie zouden moeten doen: veel meer en beter communiceren, zodat mensen begrijpen dat het toekomstige pensioen een flexibele belofte is.'

Twee bezoekers van het Forever Young-festival in Almere, een festival speciaal voor 65-plussers. Foto Raymond Rutting / de Volkskrant

In Nederland morren we over de versobering van de pensioenen. Langer doorwerken totdat de AOW zich aandient, en het aanvullende pensioen dat alleen maar minder wordt. Toch gaat het Nederlandse pensioen in het buitenland door voor 'misschien wel het beste pensioensysteem ter wereld'. Dat zegt bijvoorbeeld David Pitt-Watson (60), Brits deskundige op het gebied van sociaal verantwoord investeren en pensioenen. Hij was meer dan twintig jaar adviseur van de Britse oud-premier Tony Blair en oud-minister van Financiën Gordon Brown. 'Jullie pensioen is iets om trots op te zijn, ondanks de problemen die er misschien zijn.'

Wat is er zo goed aan ons pensioen?
'Laten we nog eens kijken naar waarvoor pensioenen bedoeld zijn. We willen dat mensen tegen de tijd dat ze met pensioen gaan een voorspelbaar inkomen hebben én de zekerheid dat ze dat ook houden tot hun dood. Behalve in Nederland is er nauwelijks een ander voorbeeld te vinden waar het zo goed is geregeld om dat doel te bereiken. Je moet veel geld opzij zetten dat je pas decennia later nodig hebt. Ondertussen weet je niet wat je al die jaren te wachten staat aan mee- en tegenvallers. Toch hebben jullie hebben een redelijk voorspelbaar inkomen als je met pensioen gaat. Dat is heel indrukwekkend. Daarom staat Nederland altijd in de top-3-lijstjes van beste pensioensystemen ter wereld, met Denemarken en misschien Canada en Australië.

'Jullie pensioensysteem herinnert me aan wat ik vroeger op school heb geleerd: hoe slim bomen zijn. Ze kunnen meebuigen met de wind. Door de financiële crises sinds 2008 ondervindt natuurlijk ook het Nederlandse systeem moeilijkheden. Maar hier blijken de voordelen van die flexibiliteit: jullie kunnen ook tegenwind hebben.'

Wat is 'De Pluim'?

Het nieuws wordt vaak beheerst door misstanden en andere zaken die niet goed gaan. Maar gelukkig zijn er ook veel dingen die we wel mooi voor elkaar hebben hier in Nederland. En vaak hebben we dat zelf niet eens zo in de gaten. In de rubriek De Pluim gaan we naar deze zaken op zoek. Onze waterwerken, ons spoorwegennet en zelfs onze frikandellen: wat kan op jaloerse blikken uit het buitenland rekenen? En waarom eigenlijk?

Er is juist veel kritiek. Jongeren vinden dat ze voor ouderen betalen terwijl ze zich afvragen of ze zelf straks nog pensioen krijgen. Ouderen morren dat ze steeds minder krijgen.

'Een aantal Nederlandse pensioenfondsen heeft door de financiële crises de pensioenuitkeringen inderdaad moeten verlagen. Gemiddeld met 2 procent, er waren fondsen die tot 6 procent moesten korten. Maar kijk wat er bij ons in Groot-Brittannië is gebeurd. We hadden een pensioensysteem dat wel iets leek op dat van jullie. Met als grote verschil: geen flexibiliteit. Onze toezeggingen waren keihard. De financiële crises hebben dat rigide systeem vermorzeld. Alleen ambtenaren kunnen nog sparen voor een pensioen met een voorspelbaar inkomen vanaf de pensioenleeftijd tot aan hun dood. Er is nog nauwelijks een werkgever meer die nieuw personeel toegang geeft tot het oude systeem met toezeggingen over een waardevast pensioen.

David Pitt-Watson (60).

'We hebben nu een spaarsysteem. Je spaart, met hulp van je werkgever, zelf een bedrag bij elkaar waarvoor je dan op je 65ste een dikke cheque. Je kunt sparen maar omdat je niet weet wanneer je doodgaat, niet weet hoeveel je nodig hebt is het een veilige keus om in elk geval te sparen. Daarmee kan je een gegarandeerd pensioen kopen. Maar dat is erg duur en de prijzen ervan zijn onvoorspelbaar. De afgelopen vijftien jaar zijn dit soort uitkeringen 300 procent duurder geworden.

'Dit is niet om jullie problemen als klein af te doen. Ook voor jullie is de transitie sinds 2008 niet makkelijk geweest, maar jullie hebben nog steeds pensioen tot de dood. Mijn kinderen bijvoorbeeld, die in de private sector werken, hebben geen enkele pensioenvoorziening.

'De flexibiliteit betekent dus ook dat jullie moeten nadenken over hoe het pensioen toekomstbestendig te houden. Dat is niet makkelijk. Jongeren moeten langer doorwerken omdat ze langer en gezonder leven. Gepensioneerden leveren in op hun pensioen. Maar in plaats van het pensioensysteem in elkaar te laten storten lukt het jullie om de pijn te delen.'

Hier zijn ook plannen om de pensioenopbouw individueler te maken. Vindt u dat een goed idee?
'Zo veel mogelijk laten zien wat er met iemands pensioen gebeurt, vergroot de transparantie. Het is goed dat mensen weten wat ze kunnen verwachten en dat dit soms moet worden bijgesteld. Het collectieve karakter van de Nederlandse pensioenen is belangrijk om te bewaren. Om dat te waarborgen worden ze beheerd door grote, zeer professionele pensioenfondsen die dat heel verantwoord doen. Ik ken APG, dat de pensioenen belegt voor onder meer het ambtenarenfonds ABP. Dat is vele malen groter dan het grootste fonds in Groot-Brittannië, waardoor de kosten laag zouden kunnen worden gehouden.

Aan misschien wel ons beste systeem ter wereld doet één grote groep niet mee: de ongeveer één miljoen zzp'ers.
'Die kloof is er ook bij ons. Eigenlijk ben ik verbaasd dat Nederlandse grote fondsen hun pensioen niet hebben opengesteld voor zzp'ers. Jullie hebben een goed ontworpen systeem, daarvan zouden ook zzp'ers moeten kunnen profiteren.'

Wat kan er beter?
'Wat jullie zouden moeten doen: veel meer en beter communiceren, zodat mensen begrijpen dat het toekomstige pensioen een flexibele belofte is. Daar gaat het soms mis. Mensen moeten begrijpen wat het betekent als de wind van de verkeerde kant komt. Mag ik een vergelijking maken: democratie is het slechtste systeem dat er is, maar we hebben geen betere manier. Dat geldt ook voor jullie pensioenen. en waar ze goede systemen hebben lijken ze veel op dat van jullie.

'Je weet dat ik geboren ben in Schotland. Weet je wie het pensioen heeft uitgevonden? Twee Schotten. In 1744 introduceerden Robert Wallace en Alexander Webster het eerste pensioen, voor de weduwen en wezen van Schotse dominees. Het doet me pijn dat de Britten dit niet in stand hebben kunnen houden terwijl jullie Nederlanders nu voorop lopen. Dat is een grapje natuurlijk.'

Meer afleveringen van De Pluim

Engels spreken
We maken graag grappen over het 'polderaccent', maar in werkelijkheid
blinken Nederlanders behoorlijk uit in hun beheersing van de Engelse taal.

Transgenders
Een pluim voor de jonge transgenders in Nederland. We zouden het bijna vergeten nu genderneutrale wc's worden ingevoerd, transgenders modellenwedstrijden winnen en tv-programma's het onderwerp hebben omarmd, maar er was een tijd dat het een kwelling was om kenbaar te maken dat je mogelijk in het verkeerde lichaam was geboren, laat staan om er medische hulp voor te zoeken.

Hiv-bestrijding in Amsterdam
In het onlangs uitgekomen UNAIDS-rapport, over de voortgang van de wereldwijde hiv- en aidsbestrijding, ontving Amsterdam een schouderklopje. De stad haalde als een van de eerste steden ter wereld de doelstellingen van de Verenigde Naties met betrekking tot hiv-bestrijding.

Antibiotica
Heiman Wertheim, hoogleraar medische microbiologie aan het Radboudumc: 'Nergens in Europa wordt zo weinig antibiotica voorgeschreven als in Nederland en ook wereldwijd scoren we erg goed'. Hier geen paniek om superresistente bacteriën, dankzij ons 'doe-normaal-gen'.

Frikandellen
We mogen in Nederland trots zijn op onze vleesverwerking. Miljoenen kilo's vlees schrapen we wekelijks van de botten. Dit restvlees eindigt onder andere in frikandellen.

Landbouw
'Overal waar je in de wereld komt, is er een diep respect voor de expertise van Nederland op landbouwgebied: van varkens tot bloemen en planten. Dat gaat heel ver.'

Meer over