Orthodox klooster weerstaat de paus en eigen patriarch

'De orthodoxie of de dood!' staat op het spandoek dat de Griekse Esfigmenou-monniken aan de muur van hun klooster hebben opgehangen....

Het is bijna duizend jaar geleden dat de christelijke kerk uiteenviel in een rooms-katholieke en een oosters-orthodoxe component. Het is pas sinds een jaar of vijf dat lichte vooruitgang wordt geboekt in het opheffen van het schisma. Dat is te danken aan de inspanningen van zowel paus Johannes Paulus II als patriarch Bartholomeus de Eerste, de in Constantinopel (Istanbul) gezetelde spiritueel leider van de driehonderd miljoen orthodoxen, woonachtig in Zuid-Oost-Europa en Rusland.

In vergelijking met hun voorgangers is de houding van beide kerkleiders verzoeningsgezind en progressief. Té progressief, naar de mening van de 117 monniken van het ultra-orthodoxe Esfigmenou-klooster op de Griekse Athos-berg - het spirituele hart van de orthodoxe wereld. Met lede ogen hebben zij aangezien hoe de 'antichrist', zoals zij de paus noemen, de afgelopen jaren dichterbij kwam.

In 1999 zette de paus in Roemenië voor het eerst voet op orthodoxe bodem. Later volgden Georgië, Bulgarije en Griekenland zelf

Op de Athos-berg is beroering ontstaan. Tweeduizend monniken leven hier, verspreid over twintig kloosters, als hoeders van de orthodoxie. Hoewel het Griekse ministerie van Buitenlandse Zaken de administratie van de 'monnikenrepubliek' voert, is het spirituele gezag over Athos in handen van Bartholomeus in Istanbul.

Schoorvoetend zijn negentien Athos-kloosters recentelijk akkoord gegaan met diens dialoog met Rome. Het twintigste, Esfigmenou, weigerde dat. De monniken beschouwen zich als de enige ware vertegenwoordigers van de orthodoxie. Derhalve achten zij het gezag van Bartholomeus niet bindend. De dialoog met Rome verwerpen ze volledig.

In december sommeerde Bartholomeus hen de Athos-berg voor 28 januari te verlaten. Daar de monniken er niet over peinsden aan die oproep gehoor te geven, is hun klooster sinds 19 januari door de Griekse politie omsingeld. Gas, water en elektriciteit zijn afgesloten. Voedselleveranties zijn stopgezet.

De monniken hebben hun klooster behangen met spandoeken. De afgelopen tien dagen kwam het steeds tot demonstraties van grote groepen orthodoxe gelovigen in de buurt van de Athos-berg. 'Kwade krachten hebben het klooster omsingeld', aldus een demonstrant. 'Esfigmenou is het enige klooster dat de orthodoxie vertegenwoordigt. Het is een schande dat ons geloof in 2003 zo behandeld wordt.' De monnniken ontvangen uit de hele wereld steunbetuigingen.

'Wij kunnen het twee jaar uithouden', vertelde de abt van het klooster, Methodius, aan de toegestroomde pers. De abt sprak van een spiritueel gevecht met behulp van de rozenkrans. 'Die heeft driehonderd kralen. Dat zijn onze driehonderd kogels.'

'Wij kunnen niet accepteren dat de patriarch de communie viert met de katholieken', stelde Methodius, doelend op de oecumenische dienst die Bartholomeus opvoerde samen met paus Johannes Paulus II. De orthodoxe weigering het communie-ritueel te erkennen, was een van de oorzaken van het schisma van duizend jaar geleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.