ReportageJoodse gemeenschap New York

Orthodox-Joodse gemeenschap in New York vertrouwt liever op God dan op de overheid

Leden van de joods-orthodoxe gemeenschap in de New Yorkse wijk Borough Park in gesprek met de politie.	 Beeld AP
Leden van de joods-orthodoxe gemeenschap in de New Yorkse wijk Borough Park in gesprek met de politie.Beeld AP

Terwijl het leven in New York net weer voorzichtig op gang kwam, liep het aantal coronabesmettingen in de joods-orthodoxe wijken weer op. Mede door feesten waar sociale afstand en mondkapjes ver te zoeken zijn.

De mannen zitten dicht op elkaar, aan picknicktafels voor de synagoge, met berenmutsen of zwarte gleufhoeden op, met baarden maar meestal zonder mondkapje. Ze zitten gebogen over hun heilige teksten, of zwaaien met palm, olijftak en citrusvrucht, de oogst van de herfst, om te vieren dat ze na veertig jaar in de woestijn eindelijk, dankzij een aantal miraculeuze handreikingen, in het beloofde land zijn aangekomen. Maar volgens de autoriteiten van New York staan ze met deze viering mogelijk aan het begin van een nieuwe lijdensweg. Terug naar de woestijn.

Want met religieuze bijeenkomsten zoals de Sukkot deze week, met hun volle scholen en ongeloof in mondkapjes en sociale afstanden, zijn deze orthodoxe joden het virus weer aan het verspreiden in de stad die dit voorjaar zo zwaar werd getroffen, zeggen burgemeester Bill de Blasio en gouverneur Andrew Cuomo van New York. Terwijl het aantal positieve testen in New York gemiddeld op 1,5 procent staat, loopt dat in de orthodoxe wijken weer op tot soms 11 procent. Ook dit voorjaar vond de eerste uitbraak plaats in een orthodoxe gemeenschap, in een voorstad ten noorden van Manhattan.

Het aantal doden valt overigens nog mee: elke dag een handvol in de stad, terwijl dat op de top van de golf in april op 600 lag. In heel de Verenigde Staten vallen dagelijks nog gemiddeld 700 doden; in april waren dat er drie keer zo veel.

Alarmlichten

Maar door de stijgende tendenzen zijn de alarmlichten weer gaan branden. Gouverneur Cuomo tekende dinsdag drie zones op de kaart van New York waarin de scholen weer dicht moeten, restaurants worden gesloten, en soms alleen essentiële winkels nog open mogen blijven. Het is een hard gelag voor de bewoners van die wijken, in Brooklyn en Queens, die juist het idee hadden dat ze met de discipline van de afgelopen maanden het virus onder controle hadden gekregen.

Kinderen mochten net vorige week voor het eerst in een halfjaar weer lijfelijk naar school. Nu, een week later, gaan de scholen weer dicht. Docenten die alles in het werk hadden gesteld om de kinderen met sociale afstand weer normaal te laten leren, tonen zich woensdag lichtelijk gefrustreerd. ‘Het is ongelooflijk dat na alle offers die onze medewerkers, leerlingen en ­ouders hebben gebracht, en ondanks dat het aantal besmettingen bijna nul is, onze scholen weer moeten sluiten’, zei Tom Chadzutko, directeur van vier katholieke scholen in het gebied.

Groepsimmuniteit

Zelf glimlachen de orthodoxen het weg. ‘We hebben al lang groepsimmuniteit’, zegt Ezriel Niazoff, een 22-jarige kapper en aanhanger van de Lubavitcher beweging, terwijl hij voor het hoofdkwartier in Brooklyn staat. Hier ­komen de mannen bij elkaar, terwijl de vrouwen met hun dubbele kinder­wagens langs de brede boulevard ­lopen. Naast de synagoge is een houten hut gebouwd waarin de gelovigen deze week samen eten en soms samen slapen, een symbolische terugkeer naar het nomaden­leven van de verbanning uit Egypte, een paar millennia geleden. Door een deuropening is te zien: het is gezellig druk.

Zink en hydrochloroquine

Niazoff denkt dat hij het virus in het voorjaar al heeft gehad: hij had een nacht koorts en toen was het voorbij. Zijn vader heeft het ook gehad en een zwager had het echt zwaar te pakken, zegt hij: die belandde in het ziekenhuis. ‘Maar daar hebben we hem uit­gehaald en naar een privékliniek ­gebracht, waar ze hem zink en hydrochloroquine hebben gegeven’, zegt hij. ‘Toen was hij zo beter. In de zieken­huizen laten ze mensen expres doodgaan.’

Dat is ongeveer de communis opinio onder de joodse orthodoxen, net als onder andere conservatieven in de rest van het land en in de rest van de wereld, tot in Staphorst: ja, het virus bestaat, en ja, het kan kwaad doen. Maar het wordt erger gemaakt dan het is en je kunt beter op God vertrouwen dan op de overheid.

Niazoff voelt zich net als de anderen hierin ook gesterkt door president Trump, die afgelopen week de ziekte zelf kreeg maar ook zegt dat we ons ‘er niet bang door moeten laten maken’. ‘De burgemeester en gouverneur van New York zijn paranoïde’, zegt hij. ‘En waarom mocht Black Lives Matter wel gewoon demonstreren? Dat vindt burgemeester De Blasio prachtig. Terwijl religieuze diensten worden aangepakt.’

Boosdoener

Het aanwijzen van een specifieke ­bevolkingsgroep – en niet zomaar een – als boosdoener leidt tot hoog op­lopende emoties. Op 13th avenue, een belangrijke winkelstraat in de orthodoxe wijk Borough Park, met kosjere slagers, hoedenwinkels en Jiddische bakkers (waar overigens deze week meer bewoners met mondkapjes rondlopen dan vorige week) proberen politieagenten maandagavond een orthodoxe hossende menigte in goede ­banen te leiden.

De conservatieve acteur James Woods twittert daarover een dag later dat de agenten de Joden ‘opdrijven’ en noemt de burgemeester een ‘antisemitische schoft’. Het bericht wordt woensdag door Trump doorgetwtitterd. Dinsdagavond vindt in dezelfde straat een ander incident plaats, als een fotograaf door een fanatieke meute wordt ingesloten en tegen de grond wordt geslagen, zo is te zien op beelden op Twitter. ‘Jewish Lives Matter!’, wordt er gescandeerd.

Eerst mazelen, nu dit weer

‘Natuurlijk zijn mensen boos’, zei ­Niazoff. ‘De burgemeester meet met twee maten.’ Maar er zijn ook (gematigde) Joden die zich opwinden over hun orthodoxe geloofsgenoten. ‘Vorig jaar de mazelen, nu dit weer’, zegt een (Joodse) buurtbewoonster die anoniem wil blijven. ‘Ik vind dat ze weinig rekening houden met mensen buiten hun gemeenschap.’

Niazoff: ‘We houden heus rekening met anderen. Maar religieuze activiteiten zijn belangrijk. Ze mogen ook rekening houden met ons.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden