Orlando moet het doen zonder kwinkslagen

Hij is een ranke, sierlijk-vrouwelijke en eigenzinnige man. Zij is een ranke, sierlijk-vrouwelijke en eigenzinnige man...

Slechts dit gebeurt er in de dansproductie van Thom Stuart met Orlando, het romanpersonage van Virginia Woolf dat in vier eeuwen tijd een klein beetje ouder wordt en van man in vrouw verandert.

Het kan bedoeld zijn dat danser Alan Barnes, afkomstig van Ballet Frankfurt, de titelheld(in) van Orlando in wezen onveranderd laat. Als een eerbetoon aan de gelijkheid der sexen en aan persoonlijkheid (aan het eind heeft hij een jochie bij zich dat zoontje maar ook alter ego kan zijn). De werking ervan echter is minder subtiel.

Het is alsof Orlando totaal onberoerd blijft door de vele componisten die in de loop van de voorstelling het gehoor strelen – van William Byrd tot eigentijdse pop, via Schubert, Stravinsky en Walton.

Zelfs zijn eerste grote liefde (een vrouw) en 'haar' tweede grote liefde (een man) lijken nauwelijks impact te hebben. Hij laat zich als een paspop geregeld een ander kostuumpje aanmeten en that's it.

In de imposante Grote Kerk van Den Haag, in het door pilaren omringde voormalige priesterkoor, reist Orlando door de tijd.

Zijn lange klassieke balletlijnen ontmoeten vele, vele hofdansen. Vanuit de preekstoel lonkt Queen Elizabeth, een prachtige travestierol die Rinus Sprong gewoontegetrouw op het lijf geschreven is. De tweede helft (Sprong is nu een Mariabeeld geworden dat als een draaiorgelpop stijfjes draait en foto's neemt) wordt gedomineerd door het artistieke milieu van de roaring twenties.

Woolfs Orlando (1926) is een inspirerend werk. Befaamd is Sally Potters film, die tien jaar geleden uitkwam met Tilda Swinton in de hoofdrol. Vorig seizoen regisseerde Karst Woudstra een theatermonoloog, overigens wederom gespeeld door een vrouw, Catherine ten Bruggencate.

In dans zijn Orlando's concrete avonturen natuurlijk lastiger te vertellen dan in film of tekst. Daarom heeft Stuart zich terecht geconcentreerd op de thema's tijd en geslachtsverandering.

Het klavecimbel wordt halverwege vervangen door een piano. Orlando verruilt kuitbroek voor jurk, en het flonkerende, transparente satijn van de kostuums (Pamela Homoet) verandert van wit naar zwart, met tussendoor variaties in room, champagne, zalm, mint, olijf en kobalt.

Oogstrelend.

Maar zelden wordt Orlando werkelijk droomachtig. Zoals wanneer het paard met de geliefde binnenkomt, alleen het geluid van zijn hoeven op de historische stenen.

Of wanneer Orlando in gedateerd kostuum opeens een stoet ghettoblasters voorbij ziet trekken. Meer conflict en kwinkslagen (eigenlijk typisch Stuart) zouden dit bloedserieuze, statische kostuumdrama geen kwaad doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden