Orkater kan avonturen geen betekenis geven

Collodi's waanzin door Orkater. Regie: Willem van de Sande Bakhuyzen. In: De Brakke Grond, Amsterdam tot en met 6 april....

MARIAN BUIJS

Als een Modigliani-staketsel hangt hij in de lucht, op de grond is zijn lijf nog verborgen in een blok hout, terwijl zijn lange neus al brutaal de lucht insteekt. Pinocchio, de beroemde marionet die van leugenachtig jongetje opgroeit tot mens, is in het decor van Collodi's waanzin, de nieuwe muziektheatervoorstelling van Orkater, in tal van gedaantes aanwezig.

De pop is niet alleen wereldberoemd, geleerde dames en heren houden zich ook bezig met de diepere betekenis van zijn avonturen. Daarom wekt het nauwelijks verbazing als een dame (Ria Marks) te midden van deze kunstzinnig aandoende chaos het spreekgestoelte betreedt.

De dame begint een quasi-wetenschappelijke lezing over de 'Collodiaanse coupe' en de 'frenetieke Pinocchio-interesse'.

Maar die dame is wel gekleed in een blauw mantelpakje en lijkt gaandeweg meer op de blauwe fee die de held uit het boek goede daden ontlokt. Toch is Pinocchio zelf in de voorstelling van Orkater niet meer dan een figurant. Hier draait het om de schrijver, Collodi, gespeeld door de bebrilde Porgy Fransen, die de tijdelijk uitgeschakelde Beppe Costa vervangt.

Voor Carlo Collodi was het schrijven van het feuilleton, die de vorige eeuw in een Italiaanse kinderkrant verscheen, pure noodzaak. Zijn speelschulden dwongen hem keer op keer een nieuwe aflevering te verzinnen. Het enige waar hij uit kon putten was zijn eigen jeugd en met behulp van de blauwe fee groef hij in zijn herinnering, op zoek naar inspiratie.

Het toneel lijkt op een wonderlijke speelplaats vol geheimzinnige hoekjes, muziekinstrumenten, klimrekken en bizarre voorwerpen. Alsof we ons bevinden in de hersenpan van de schrijver die zint op het begin van zijn boek. 'C'era una volta', begint hij. 'Er was eens' vertaalt zijn goede fee. Maar het enige waar het op uitdraait is: 'er was niets'.

De schrijver (die evengoed de stokoude Pinocchio zelf zou kunnen zijn) vraagt zich aan het slot vertwijfeld af wie hij is. Net als zijn held tast hij in het duister, in de buik van de reusachtige vis. Een kunstenaar die verstrikt is geraakt in zijn scheppingsproces, daar lijkt het de makers om te doen. Maar aan een samenhangend verhaal is hen blijkbaar weinig gelegen.

De aandacht gaat vooral uit naar de muziek. Musicus Thijs van der Poll moet niets hebben van de befaamde, maar inmiddels overbekende 'Orkater-sound'. In plaats van live muziek, brengt hier het hele decor wonderlijke klanken voort. De piano drukt zijn eigen toetsen in en nog voor er een levende ziel is verschenen kraakt, kreunt en knettert het tot in alle uithoeken.

In dat merkwaardige klankdecor tollen de schrijver en zijn muze kriskras door Pinocchio's beroemde avonturen. Maar ze zijn niet bij machte daar een intrigerende betekenis aan te geven. Wat we zien is niet meer dan een onsamenhangend kijkje in het scheppingsproces van een kunstenaar.

Bij Collodi draaide dat tenminste nog uit op een onsterfelijk boek.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden