Orde op Justitie kan slechts van heel recente datum zijn

Ambtenaren van het ministerie van Justitie verzuimen met grote regelmaat hun minister te informeren. Desondanks meent Korthals dat zijn departement op orde is....

Van onze verslaggever Jan 't Hart

Minister Korthals van Jutitie is deze week pal voor zijn ambtenaren gaan staan in de Dover-affaire. Hij vond het weliswaar vervelend dat hij uit de krant moest vernemen dat ambtenaren hem politiek gevoelige informatie uit die zaak hadden onthouden, maar zijn ministerie is volgens hem op orde.

Dat moet dan toch van recente datum zijn. De afgelopen jaren blonken zijn ambtenaren niet uit in het informeren van de politieke top. Met een Zwitserse precisie wordt het departement opgeschrikt door incidenten, waarvan het niet-informeren van de minister een belangrijk onderdeel is. Voor Korthals is het al de vierde keer.

PvdA-fractievoorzitter Melkert richtte maandag zijn pijlen op het ministerie. 'De grens is bereikt, er moet een streep worden getrokken.' Vandaag debatteert de Kamer met Korthals.

De parlementaire enquêtecommissie die de IRT-affaire onderzocht, merkte in 1996 in haar rapport op dat 'de ambtelijke top van het ministerie meermalen in gebreke is gebleven in haar communicatie met de politieke top.'

Oud-minister Korthals Altes (1982-1989) verklaarde niet door zijn ambtenaren te zijn geïnformeerd over politie-operaties in 1985 om handlangers van de Surinaamse legerleider Bouterse te arresteren. CDA'er Hirsch Ballin (1989-1994) ergerde zich flink toen het OM in 1992 besloot niet over te gaan tot vervolging van een neuroloog die het leven van een comapatiënt actief had beëindigd. Hirsch Ballin wist ook nauwelijks van dubieuze opsporingsmethoden als het doorlaten van drugspartijen om zicht te krijgen op de top van een criminele organisatie (de IRT-affaire).

Ook na de IRT-affaire bleken ambtenaren geen wonderkinderen in het doorgeven van informatie. De Tweede Kamer verwonderde zich in november 1995 - Sorgdrager was toen ruim een jaar minister - over de veelvuldig lekkende ambtenaren die de bewindslieden ook te vaak te weinig en verkeerde informatie zouden geven.

Sorgdrager merkte hoe weinig informatief ambtenaren konden zijn toen ze, zonder dat ze het in de gaten had, tekende voor twee miljoen gulden voor 'Haagse Kees', een criminele informant die een nieuw bestaan wilde opbouwen. Later bleek hij in Naaldwijk te wonen en niet in gevaar te zijn. Sorgdrager onderhield haar ambtelijke top. Ze voerde een reorganisatie door, waarbij voor sommigen een gedwongen vertrek noodzakelijk bleek.

De sfeer aan de top verbeterde, maar de vlam sloeg in de pan op 14 januari 1998. OM-topman Steenhuis raakte in opspraak over zijn adviseurschap bij het bureau Bakkenist, dat in opdracht van de minister het falen van de Groningse politie en justitie onderzocht. Groningen viel in Steenhuis' ressort. Sorgdrager reageerde furieus, maar twee van haar ambtenaren bleken op de hoogte van de bijbaan. Alleen niet doorgegeven. De twee kregen een andere functie.

In november van dat jaar is het weer raak - Korthals is inmiddels minister - het eerste van vier incidenten. De Tweede Kamer vraagt dan al of de VVD'er zijn ministerie wel op orde heeft. Een topambtenaar heeft toestemming gegeven om een crimineel als infiltrant te gebruiken. Dat gebeurde toen Korthals net een weekje aan het zeilen was. Korthals moest het in de krant lezen.

PvdA-Kamerlid Kalsbeek zei toen al 'langzamerhand cynisch te worden'. 'Dit doet het ergste vrezen voor de toekomst', verklaarde D66'er Dittrich.

Een jaar later is het weer bingo. De commissie-Kalsbeek concludeert dat Korthals door zijn topambtenaren niet is geïnformeerd bij zijn aantreden over grootschalige coketransporten. Pas twee maanden later werd hij summier bijgepraat, maar de portee hoorde hij van de commissie.

Mei dit jaar. Er worden gedetineerden heengezonden voordat hun straf erop zit. Terwijl Korthals de Kamer juist had gemeld dat er cellen over zijn. De minister verklaart dat zijn ambtenaren hem hadden moeten informeren.

Deze maand moet weer een krant hem vertellen, wat zijn ambtenaren al weten. Het parket Haarlem stuurt het ministerie na een spoeddebat in de Kamer op 13 september politiek gevoelige informatie. De hoofdverdachte in de Dover-affaire blijkt tijdens de voorbereidingen van de mensensmokkel door een Rotterdams politieteam te worden geobserveerd, terwijl ergens op een bureau van Justitie een uitleveringsverzoek ligt, ondertekend door Korthals zelf. De minister weet van niks, maar hij wordt ook niet geïnformeerd als het parket van Haarlem het ministerie op de hoogte brengt.

Het oplopende aantal incidenten is slecht voor het imago van een minister die zo plechtig bij zijn aantreden heeft beloofd orde op zaken te stellen . De Kamer heeft dan ook geëist dat Korthals vandaag met een sterk verhaal moet komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden