Bellen metcorrespondent Centraal-Europa

Orbáns herdenking van de Hongaarse opstand: ‘Alsof Rutte op 4 mei zou inhakken op zijn tegenstanders’

Hongarije herdacht zaterdag de massale volksopstand die 65 jaar geleden de communistische regering omver wierp, maar ook de inval door de Sovjet-Unie inleidde. We bellen met Centraal-Europa-correspondent Arnout le Clercq, die een dag in Boedapest op pad was.

De Hongaarse premier Viktor Orban spreekt de menigte toe in Boedapest. Beeld Reuters
De Hongaarse premier Viktor Orban spreekt de menigte toe in Boedapest.Beeld Reuters

In je voorbeschouwing op deze herdenkingsdag schreef je dat de regering van Viktor Orbán de nagedachtenis aan 1956 naar zich toe trekt. Merkte je dat ook in zijn toespraak van vandaag?

‘Zeker. Orbán noemde de strijd van de Hongaren tegen de communisten in 1956 wel, maar noemde die in één adem met de protesten tegen de regering in 2006. Toen veroorzaakte oud-premier Ferenc Gyurcsány een enorm schandaal door op een uitgelekte audio-opname toe te geven dat hij de bevolking al jaren voorloog over de economische staat van het land.

‘Nu de oppositie een kans lijkt te maken om Orbán dit voorjaar tijdens de verkiezingen te verslaan, probeert de overheid Gyurcsány weer zwart te maken. Orbáns speech was een knap staaltje propaganda. Hoewel de oppositie nu wordt geleid door Péter Márki-Zay, haalde Orbán zijn oude politieke rivaal weer van stal. Zonder hem bij naam te noemen, wist iedereen over wie Orbán het had. Gyurcsány noemde hij ‘het spook dat nog steeds door het parlement doolt’. Orbán probeert zijn volgers ervan te overtuigen dat Gyurcsány nog altijd aan de touwtjes trekt.

‘Aan het einde van zijn speech opende hij vol de aanval op de oppositie, die het land zou willen opofferen aan de Europese Unie. Wij zullen onze kinderen beschermen tegen lhbti’ers, beloofde Orbán ook. Daarop volgde een daverend applaus van de menigte. Het was alsof Mark Rutte op de Dodenherdenking op 4 mei zou gaan inhakken op zijn tegenstanders in de Tweede Kamer.

‘Orbán legde sterk de nadruk op het Hongaarse volk, op de gewone man en vrouw. De oppositie is incompetent, zei hij verder, maar ze heeft wel veel geld en de media achter zich. Het vergt volgens Orbán de vereende krachten van de Hongaren om de buitenlandse invloeden die achter die oppositie zitten, het land uit te duwen.’

Eerder op de middag trok een zogenoemde Vredesmars door Boedapest. Hoe ging dat eraan toe?

‘Ook daar zag het zwart van de mensen. Die Vredesmars, een tocht die ieder jaar op 23 oktober wordt gehouden, trok vanaf de universiteit over de Donau het oostelijke stadsdeel Pest in. Met de tolk met wie ik samenwerk was ik daarbij. Ik zag allerlei borden met ‘Orbán, we zijn met je’ en ‘Vrijheid’. Ook de naam van de premier werd volop gescandeerd: ‘Viktor, Viktor, Viktor’.

‘De deelnemers aan deze Vredesmars kwamen uit alle hoeken van Hongarije. Veel mensen droegen vlaggen met de namen van hun woonplaatsen. In een straat midden in het centrum van Boedapest zag ik allemaal lege touringcars staan, van mensen die door bijvoorbeeld een lokale burgemeester hierheen zijn gebracht.

‘Sommige mensen waren zelfs van over de grens op deze mars afgekomen. Met name in Roemenië leeft een grote Hongaarse gemeenschap. Ik zag ook een aantal Polen en een grote groep Italianen van een rechtse vakbond, die nauwe banden onderhoudt met de rechts-nationalistische politicus Matteo Salvini. Die Italianen waren hier om hun Hongaarse broeders en zusters te ondersteunen.’

De herdenkingsdag ging dus eigenlijk nauwelijks over de opstand van 1956?

‘Dat klopt. Eigenlijk was het veeleer een nationalistische mars dan een herdenkingsbijeenkomst. Een deelnemende vrouw vertelde me dat de mars in haar ogen vooral verbonden is met een strijd die nú gevoerd wordt, tegen bijvoorbeeld migratie en lhbti’ers. Ze vond dat Hongarije samen met Polen het enige juiste, christelijke pad volgt. Dat wenste de vrouw de Europese Unie en Nederland ook toe.

‘Wat trouwens wel met 1956 te maken heeft, was een vale Hongaarse vlag die ik vanmiddag zag. Die vlag had in het midden een groot gat. Op de vlag van de Volksrepubliek Hongarije van voor de opstand stond op die plek een Sovjet-symbool. De opstandelingen sneden dat destijds ook al uit de vlaggen.’

Je was vandaag ook bij een demonstratie tégen de Vredesmars. Hoe stak dat in elkaar?

‘Die demonstratie werd georganiseerd door de zogenoemde Hond met Twee Staarten-partij, een satirische politieke partij in Hongarije. Het was een soort persiflage op de Vredesmars. De betogers wilden met humor de retoriek van de nationalistische regering bestrijden. Op hun borden stonden kreten als ‘Stop iedereen’, ‘Stop de Donau’ of ‘Stop corona, een Hongaars virus voor de Hongaren’. Ik zag ook borden met alleen de tekst ‘Lorem ipsum’, een betekenisloze opvultekst die bijvoorbeeld drukkers gebruiken.

‘De tegendemonstratie was veel kleiner dan de Vredesmars. De twee groepen mensen zijn elkaar niet tegengekomen. De Vredesmars was pas later op de dag en ging ook via een andere brug de Donau over.’

Werden er vandaag nog pogingen gedaan om de verspreiding van het coronavirus te beteugelen?

‘Nauwelijks. Voor vandaag waren de beperkingen voor grote bijeenkomsten opgeheven. Sowieso zijn veel regels al losgelaten nu zo’n 60 procent van de Hongaren gevaccineerd is: geen mondkapjesplicht meer, alles is open, niemand controleert op vaccinaties of negatieve testen. Hoe dit afloopt, gaan we zien. De cijfers zijn op dit moment nog prima, maar gaan wel langzaam omhoog.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden