reportage

Oranjesupporter in Boedapest: ‘Laat Rutte maar met vlag zwaaien’

Een jonge voetbalsupporter vrijdag op het Vorosmartyplein in het centrum van Boedapest. Beeld Guus Dubbelman/ de Volkskrant
Een jonge voetbalsupporter vrijdag op het Vorosmartyplein in het centrum van Boedapest.Beeld Guus Dubbelman/ de Volkskrant

Terwijl premier Rutte Hongarije uitdaagt de EU te verlaten, komt de invasie van Boedapest door bijna tienduizend Nederlandse supporters op gang voor de achtste finale van het EK, zondag tegen Tsjechië.

Normaliter trekt Bjorn Lasschuijt uit Delft een oude jurk van zijn moeder aan als hij wedstrijden van het Nederlands elftal bezoekt. Rood, wit, blauw en oranje. Zoek er niets achter. Maar nu gebood moeder Sandra, toen ze met echtgenoot Edwin en Bjorn naar de Hongaars hoofdstad Boedapest vloog voor de wedstrijd van zondag tussen Nederland en Tsjechië: ‘Die jurk gaat niet mee in de koffer. We zoeken de onrust niet op.’

Welke onrust weet ze niet precies, maar ze wil geen aanleiding geven tot ergernis of agressie. Wisten zij veel dat Nederland en Hongarije opeens met elkaar in conflict zouden raken, door anti-homowetgeving van premier Viktor Orbán.

Bloedheet Boedapest

Boedapest ligt bloedheet en mooi te wezen langs de oevers van de Donau. De Nederlandse kranten staan vol met ferme taal van premier Rutte richting Orbán. Roete, zeggen ze in Hongarije. ‘Dat is toch jullie premier?’ Dat Rutte net nu moest zeggen dat Hongarije de EU beter kan verlaten, terwijl duizenden Nederlanders afreizen met bestemming Puskás Aréna, per vliegtuig, trein en auto. Gezellig zeg.

Klaas Stoffels heeft al anderhalf jaar kaarten, gekocht vóór corona. Of hij zijn regenboogvlag heeft ingepakt? Haha, nee hoor. ‘Rutte gaat zelf maar met een regenboogvlag zwaaien, als hij dat zo belangrijk vindt.’ Veel supporters willen gewoon supporter zijn. Eindelijk kunnen ze weer met Oranje op reis, voor het eerst sinds 2014, toen in Brazilië het WK werd gespeeld. Stoffels is werkzaam in de gehandicaptenzorg en wacht hier op Schiphol op zijn broer en vrienden. Hij is net vader. Dit weekeinde is bedoeld als ontspanning. ‘Het gaat om voetbal nu.’

OneLove-aanvoerdersband

Het is bijna een reünie in het vliegtuig, met veel mannen in oranje. Bij de douane gaat alles supersnel. Hup, de stad in. Flaneren. Alles is open. Wie wél reuring wil, is voorzitter Karin Blankenstein van de John Blankenstein Foundation, die zich inzet voor sociale acceptatie van de lhbti-gemeenschap in de sport. ‘We moeten toch iets tegen die malloot’, zegt ze aan de telefoon over Orbán. Ze vindt het prachtig dat Georginio Wijnaldum zondag de OneLove-aanvoerdersband draagt met Oranje. Maar de Uefa mag meer doen. ‘De Uefa heeft het altijd over equal game en respect. Handel daar dan ook naar.’

Een groep vrienden uit Hoeve, een dorp in de buurt van Etten Leur, is naar Boedapest gereisd voor de wedstrijd van het Nederlands elftal zondag tegen Tsjechië.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Een groep vrienden uit Hoeve, een dorp in de buurt van Etten Leur, is naar Boedapest gereisd voor de wedstrijd van het Nederlands elftal zondag tegen Tsjechië.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Op het eerste oog is Boedapest hartstikke divers. Hier zijn restaurants uit alle landen. Twee donkere jongens met Somalische wortels, geboren in Finland en voormalig student in Oradea, Roemenië, bezoeken wedstrijden. Ze waren bij Portugal - Frankrijk en hebben niets gehoord van racistische geluiden jegens de Franse spits Mbappé. ‘De sfeer was prachtig.’ De gids van de toeristenbus komt uit Jemen.

Propaganda

Hèjja Szabolcs geeft rondleidingen in de imposante Stefanusbasiliek, met de Latijnse uitspraak van Jezus Christus op de gevel. ‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven’. Officieel zijn de kelders gesloten, maar hij wil best even voorgaan, de trappen af, de koelte in, naar de tombe van Ferenc Puskás, de grootste der Hongaarse voetballers. ‘Ik heb weinig met sport, al heb ik één keer met Puskás gevoetbald. Hij leed aan alzheimer en verbleef in een inrichting waar ik werkte. Ik maakte een prop van een krant en hij schopte die telkens terug.’

Szabolcs spreekt redelijk Engels, maar als het over Orbán gaat, hakkelt hij opeens. De wet waarover Rutte zo boos is? ‘Er bestaat veel onbegrip. Die wet is volgens mij vooral gericht tegen pedofilie. En verder is er veel propaganda, van beide kanten. Ik ben dat gekrakeel zat. Vergeet trouwens niet dat Hongarije een christelijke samenleving is. Orbán hecht aan het beschermen van de jeugd.’

Daarnaast is Orbán gek van voetbal, waarmee hij zijn blazoen oppoetst. Hij heette internationale topclubs welkom tijdens corona, om in de Puskás Aréna te spelen. Het stadion zit tijdens EK-duels barstensvol. ‘Orbán is bezeten van voetbal’, weet Michael van Praag, voormalig bestuurslid van de Uefa. ‘Hij kon nooit op zijn stoel blijven zitten, was bloednerveus en liep tijdens het vorige EK in Frankrijk voortdurend achter de stoeltjes te ijsberen.’

Hongaars voetbal

Orbán bouwde menig stadion en wacht op de herrijzenis van het Hongaarse voetbal. Toch breken bijna nooit heel goede voetballers door, omdat structuur ontbreekt. Ricardo Moniz was acht jaar geleden trainer van topclub Ferencváros. Hij had veel te maken met Gabor Kubatov, voorzitter en vertrouweling van Orbán. Moniz is donker. Supporters maakten geregeld oerwoudgeluiden. ‘Ik ben destijds met de voormannen van de aanhang gaan praten, in hun honk. Daar hing een portret van Mussolini.’

Moniz won vertrouwen met aanvallend voetbal, want daarvan houden Hongaren. Totdat speler Akeem Adams een hartinfarct kreeg en na maanden stierf in het ziekenhuis. Nooit kwam een bestuurslid op bezoek. Ze verweten Moniz dat hij te veel met Akeem bezig was en te weinig met voetbal. Het bood hem inzichten. Hongaren geven elkaar geen weerwoord. Ze luisteren blind naar de bazen. ‘Voetbal zit in het bloed, maar Hongarije is een bang land. De angst regeert. Ze schuiven de waarheid onder tafel en kijken de andere kant op, zeker bij de acties van dictator Orbán.’

Maar de zon is gratis, ook deze vrijdag. Een zwerver zit uren op hetzelfde bankje, naast een lege pizzadoos. De aanhangers van Oranje willen vertier, na een jaar corona.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden