Oranjemars in Portadown wakkert N-Iers conflict weer aan

De Noord-Ierse protestantse Oranje Orde weigert zich neer te leggen bij de beslissing van de Paradecommissie, dat de oranjemars in Portadown zondag niet over de katholieke Garvaghy Road mag....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

De Paradecommissie, een onafhankelijk orgaan dat vorig jaar in het leven werd geroepen door de Britse regering, moest een besluit nemen nadat de Oranje Orde van Portadown en de bewoners van de Garvaghy Road hadden geweigerd via overleg tot een vergelijk te komen. 'Dit besluit is een indicatie voor mislukking', zei minister voor Noord-Ierland Mo Mowlam maandag, 'voor de weigering van mensen om te praten.'

'Mensen zullen dit besluit interpreteren in termen van winnaars en verliezers', zei Alistair Graham, voorzitter van de commissie. 'Ze hebben het bij het verkeerde eind. Wij zijn allemaal verliezers.' Hij noemde vrees voor verstoring van de openbare orde, 'in Portadown en heel Noord-Ierland', als belangrijkste argument.

De kans op ordeverstoringen lijkt niettemin groot. Gevreesd wordt dat zondag uit heel Noord-Ierland leden van de Oranje Orde naar Portadown zullen komen om, net als in 1996, een doorgang door Garvaghy Road te forceren. Het katholieke bewonerscomité van die straat heeft aangekondigd op dezelfde dag een protestmars te houden. De Britse regering stuurt deze week duizend man extra troepen naar Noord-Ierland, om rellen te voorkomen.

De parade in Portadown, 45 kilometer ten zuidwesten van Belfast, voert van het centrum van die plaats naar een kerkje in Drumcree, waar de deelnemers een kerkdienst bijwonen. Vervolgens keren de oranjemannen, via een route die al sinds 1807 wordt gevolgd, door de Garvaghy Road terug naar hun hoofdkwartier in Portadown.

De mars is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een symbool voor de tegenstellingen in Noord-Ierland. In 1996 kreeg de Oranje Orde van de politie ook geen toestemming door de katholieke straat te paraderen. Maar nadat zich in Drumcree duizenden oranjemannen uit heel Noord-Ierland hadden verzameld, en de situatie uit de hand dreigde te lopen, mocht er na drie dagen toch gemarcheerd worden.

Dat besluit leidde in heel Noord-Ierland tot ongeregeldheden. Vorig jaar gaf de politie, uit vrees voor herhaling, wel toestemming voor de doortocht, tot grote woede van de nationalistische gemeenschap.

Een woordvoerder van de Oranje Orde in Portadown zei maandag de beslissingsbevoegdheid van de Paradecommissie niet te accepteren. 'Het is geen onafhankelijk lichaam.' Dennis Watson, Grand Master van de Oranje Orde in het graafschap Armagh, noemde de Paradecommissie 'een anti-Orangistische organisatie'. 'Dit besluit bevestigt ons wantrouwen.' De orde overweegt naar de rechter te stappen om het besluit aan te vechten.

Voor David Trimble, de leider van de grootste unionistische partij UUP die woensdag tot de nieuwe Noord-Ierse premier zal worden gekozen, betekenen de ontwikkelingen rond de parade een nieuwe complicatie, die de harde kern in zijn partij - die Trimble te gematigd vindt - een nieuw argument in handen geeft.

Trimble, zelf lid van de Oranjeloge in Portadown: 'De commissie heeft direct in handen van Sinn Fein en IRA gespeeld. Ze heeft de rechten van de orangemen genegeerd.' Trimble riep de Orangisten op zich 'verantwoordelijk en vreedzaam' op te stellen, maar waarschuwde er tegelijkertijd voor dat het besluit 'ons weer in een conflict kan storten'.

De protestanten beschouwen de protesten tegen hun marsen als een door Sinn Fein geïnspireerde aanval op hun cultuur en identiteit. Volgens de nationalisten zijn de marsen intimiderend en een uiting van het protestantse superioriteitsgevoel. De kloof tussen die twee opvattingen lijkt onoverbrugbaar.

Tijdens het marsseizoen, dat begint rond Pasen, vinden meer dan drieduizend parades plaats. Veruit de meeste verlopen probleemloos. Slechts in tien gevallen, wanneer de mars door of langs katholieke wijken voert, dreigen confrontaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden