Oranje Orde verdeeld na moord op kinderen Oranjemannen verdeeld

De dag na de gewelddadige dood van drie rooms-katholieke kinderen in Noord-Ierland hebben politici, leiders van de Oranje Orde en de hoogste protestantse kerkautoriteit de Oranjemannen in Drumcree opgeroepen een einde te maken aan hun protest....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

De moord op drie broertjes van tien, negen en zeven jaar oud vond plaats in de vroege zondagochtend in een protestantse wijk in Ballymoney, 65 kilometer ten noorden van Belfast. De kinderen werden slachtoffer van brandstichting door loyalisten.

Om half vijf in de ochtend werd hun huis bestookt met brandbommen. De kinderen konden niet meer aan de vlammen ontkomen. Hun katholieke moeder raakte gewond, net als haar partner, een 31-jarige protestantse man, en een achttienjarige vrouw die in het huis aanwezig was.

In een gezamenlijke verklaring riepen de Noord-Ierse premier Trimble en vice-premier Mallon de activisten van de Oranje Orde op 'hun protesten onmiddellijk te staken en naar hun huizen terug te keren'. De Oranjemannen belegeren de katholieke Garvaghy Road en eisen dat de straat voor hen wordt opengesteld.

Trimble, die lid is van de Oranje-loge in Portadown, deed ook een persoonlijke oproep: 'De enige manier waarop de broeders in Portadown zich kunnen distantiëren van deze moorden en de wereld kunnen laten zien dat zij degenen die deze jonge kinderen hebben vermoord verafschuwen, is de heuvel bij de kerk van Drumcree te verlaten en naar huis te gaan.'

Ook Mallon riep de Oranje Orde op de consequenties te trekken uit de zinloze dood van de drie kinderen. 'Denk aan de prijs die zij hebben betaald voor de principes van anderen. Het is ziekelijk als drie jonge kinderen worden opgeofferd voor de zogenaamde principes van het volk van Noord-Ierland.'

Naar aanleiding van de aanslag zei dominee William Bingham, een van de Oranje-leiders die afgelopen week een gesprek hadden met premier Blair, dat zijn mede-orangisten hun protesten moeten staken. Bingham zei dat een mars door de Garvaghy Road nu een 'lege overwinning' zou zijn, 'omdat zij zou plaatsvinden in de schaduw van de doodskisten van kleine jongens, die niet eens wisten wat de Oranje Orde is'.

Bingham kreeg bijval van de hoogste protestantse kerkleider, aartsbisschop Robin Eames van de Ierse Kerk. 'Mensen moeten nu hun standpunt herzien. Ik denk dat het verlies van de levens van drie kinderen, terwijl ze lagen te slapen, alles verandert. De Oranje Orde heeft haar punt gemaakt. Ze moet nu de streek rond Drumcree verlaten.' Eames noemde de aanslag 'alweer een rampzalige consequentie van de krankzinnigheid die ons in haar greep heeft'.

Maar de hardliners in Portadown en Drumcree toonden zich zondag amper onder de indruk van de oproepen. 'Die maken geen enkel verschil', zei David Jones van de plaatselijke loge. 'William Bingham en welke Oranjeman dan ook mag zijn eigen beslissingen nemen en zeggen wat hij wil.' Volgens Jones heeft de orde de situatie rond Drumcree, waar zondag de tweede week van het beleg inging, nog volledig onder controle.

In Drumcree dreigt het daarom vandaag tot heftige confrontaties te komen tussen veiligheidstroepen en de Oranje Orde. Zaterdag liep een laatste poging van de Britse regering om de gemoederen te bedaren op niets uit.

Onderhandelingen tussen leden van de protestantse Oranje Orde en een afvaardiging van de katholieke bewoners van de belegerde Garvaghy Road in Portadown mislukten.

Jones en andere plaatselijke Oranjemannen wezen elke verantwoordelijkeid voor de dood van de drie kinderen af. 'Als ze ons door de Garvaghy Road hadden laten marcheren, was dit nooit gebeurd', zei een van hen. 'Als de paradecommissie bij haar besluit tot een verbod blijft, is zij verantwoordelijk voor het geweld dat daarop volgt.' Andere Oranjemannen verwezen naar de kinderen als 'oorlogsslachtoffers'.

Het afgelopen weekeinde verzamelden zich opnieuw duizenden Oranjemannen bij de kerk van Drumcree. Volgens de orde kan hun aantal vandaag, als de Orangisten de zege in de Slag aan de Boyne herdenken, tot 'misschien wel tachtigduizend' oplopen. Trimble waarschuwde zondag voor 'verschrikkelijke consequenties' als het zover komt. David Jones voorzag in dat geval een 'nieuwe Bloody Sunday'. 'Is Blair daartoe bereid?'

Zaterdag trachtten afvaardigingen van de Oranje Orde en bewoners van de Garvaghy Road in Armagh tot een oplossing van de patstelling in Drumcree te komen. Op tafel lagen voorstellen om de orde later in het jaar door de Garvaghy Road te laten paraderen en om de door de protestanten gehate paradecomissie te vervangen door een commissie uit de Noord-Ierse Assemblee.

Een compromis bleek echter onmogelijk. Een nieuw verzoek van de Oranje Orde om zondagmiddag door de Garvaghy Road te mogen lopen, werd zondagochtend door de paradecommissie afgewezen.

Velen vrezen dat de druk op de veiligheidstroepen maandag, wanneer duizenden Oranjemannen een doorbraak richting Garvaghy Road willen forceren, te groot zal worden. 'Ik ben bang dat geen macht ter wereld de massa's in Drumcree zal kunnen controleren', zei Eames. Bij confrontaties tussen de politie en de demonstranten raakten zaterdagnacht twee demonstranten zwaar gewond. Een van hen, een negentienjarige studente, verloor een oog toen zij werd getroffen door een plastic kogel.

De gematigde krachten in de Oranje Orde lijken de controle over de demonstranten in Drumcree steeds meer te verliezen, nu zich onder de massa leden van de protestantse terreurgroep LVF hebben gemengd, die slechts uit zijn op gebruik van geweld. Zaterdagnacht werd vanuit de demonstranten op de veiligheidstroepen geschoten en werden talloze benzinebommen en enkele explosieven naar de verdedigingslinies geworpen.

De vrijdag in Londen gearresteerde Ierse studenten, die volgens de politie op het punt stonden een bomaanslag uit te voeren in de hoofdstad, maken vermoedelijk deel uit van een nieuwe terreurgroep, die zich de 'Echte IRA' noemt. In de Echte IRA werken waarschijnlijk leden samen van de terreurorganisaties INLA en CIRA, plus uitgetreden IRA-leden die het niet eens zijn met het staakt-het-vuren. Op de drie arrestaties van vrijdag volgden later nog zeven aanhoudingen, in Londen en de Republiek.

Volgens bronnen binnen de Britse veiligheidsdienst vond op Goede Vrijdag, de dag van het vredesakkoord, een bijeenkomst plaats in het Ierse Dundalk, waar de groepen tot samenwerking en nieuwe terreuraanslagen besloten. Leider van de Echte IRA zou een voormalige IRA-leider zijn, die in oktober vorig jaar die organisatie verliet. De Echte IRA zou ongeveer zeventig leden hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.