Oranje onder

Kan een verstandig iemand zich buigen over het verschil tussen Belgen en Nederlanders, vroeg Barman. Dat dachten wij aan te scherpen tot de volgende vraag: wat is het verschil tussen Belgische en Nederlandse popmuziek? Gijsbert Kamer verklaart.

'Zulke originele dwarse muziek, daarvoor moet je bij onze zuiderburen zijn'. 'Had Nederland maar zo'n avontuurlijke rockband als dEUS'. 'Zo charismatisch als Arno Hintjens zie je ze niet bij ons'.


Het zijn geen letterlijke citaten, maar iedereen die de afgelopen twintig jaar de Nederlandse popkritiek in Nederland een beetje heeft gevolgd, zal er iets van herkennen. De Nederlandse popjournalistiek is dol op Belgische muziek. Ieder bandje dat een viool wat vreemd liet krassen, gitaren tegendraads tegen elkaar inspeelde en met gruizige zang onbegrijpelijke teksten prevelde, werd indien uit Nederland afkomstig amateuristisch gevonden, maar was Antwerpen de woonplaats, dan was het groepje bij voorbaat al interessant. Wie dan nog even de woorden Captain en Beefheart liet vallen, kon al geen kwaad meer doen.


Wat was Nederland muzikaal toch saai met die brave Nits, Scene en Golden Earring. Wat van buiten komt hebben we hier in Nederland eigenlijk altijd lekkerder gevonden. En soms was dat ook zo.


In Nederland was het begin jaren tachtig wachten op een rockband die funk en rock zo knap kon doen samensmelten als de Talking Heads dat deden. Een band die op het podium net zo kon overrompelen als de nieuwe lichting postpunkbands van U2 tot Simple Minds. Goed, we hadden het onvolprezen Nasmak, maar die band werd live weggeblazen door TC Matic, met voorman Arno Hintjens, uit Oostende.


Hun debuut-elpee uit 1981 staat nog als een huis. Zo overtuigend klonk de Nederlandse postpunk geen moment.


Maar echt een vervolg kreeg het succes van TC Matic niet. Het leek er zelfs even op dat de Belgen doller waren op onze artiesten (Stef Bos, The Scene) dan wij op die van hen. Goed, Vaya Con Dios en Technotronic verkochten honderdduizenden platen, 2 Unlimited was een Belgische productie en Clouseau scoorde in de jaren negentig ook hier hit na hit, maar dat gebeurde buiten het zicht van de popjournalistiek om.


Het idee dat de Belgen (meestal Vlamingen trouwens) beter, spannender en meer vernieuwend het rockmetier hanteerden, kreeg pas echt gestalte met dEUS in 1993.


Hun debuutalbum Worst Case Scenario was een droomplaat, met nog altijd tot de verbeelding sprekende singles als Suds & Soda en Hotel Lounge. Lovende kritieken, volle zalen.


De ontvangst riep herinneringen op aan 1989, toen de Urban Dance Squad debuteerde. Ook zo'n band die muziek maakte die met weinig anders van dat moment vergelijkbaar was.


In dwarsheid en eigengereidheid hadden de bands uit Utrecht en Antwerpen veel gemeen. Maar het is beide nooit echt gelukt is tot de mainstream door te dringen, en het buitenland (Amerika!) was een grotere hindernis dan je op grond van de kwaliteit van hun muziek mocht verwachten.


Maar dEUS bestaat, bijna twintig jaar later, nog altijd en dat kun je over de meeste bands die in hun kielzog door de Nederlandse muziekpers als vernieuwers van de rockmuziek werden onthaald niet zeggen.


Metal Molly, Mad Dog Loose, Evil Superstars, Millionaire, Dead Man Ray: je hoort er weinig meer van. En Soulwax, de band die Gent op de kaart zou hebben gezet? Ze hadden veel succes met Much Against Everyone's Advice (1998) maar de broers Dewaele, de kern van de band, bleken als dj-duo zo geliefd dat het zelf muziek maken erbij inschoot. De plaat Any Day Now (2004) flopte.


En waar het dance betreft, moet bijna ieder land zijn mindere erkennen in Nederland, dat met Tiësto en Armin van Buuren voorop al jaren de dj-ranglijst aanvoert.


Met die Belgische superioriteit valt het dus wel mee. Los van dEUS kan alleen Zita Swoon (dat uit dEUS voortkwam) hier op een vast publiek rekenen. Al heeft Vlaanderen met de excentrieke singer-songwriter Selah Sue, gezien haar succesvolle optredens op de zomerfestivals, een nieuwe troef in handen.


Maar zet dat eens af tegen het enorme succes dat Anouk en De Jeugd Van Tegenwoordig nu in Vlaanderen hebben, of de nervositeit die er ook daar onder muzikale smaakmakers heerst over de nieuwe Spinvis. Dan kun je niet meer volhouden dat Belgenpop succesvoller is dan de Nederpop.


Misschien moeten we de handen maar eens ineen slaan, want als er iets is dat noch Nederlandse noch Belgische artiesten goed is gelukt, dan is dat in de Verenigde Staten een voet aan de grond te krijgen. Daar heeft niemand van dEUS of Anouk gehoord. Het is alweer zo lang geleden dat Shocking Blue, Golden Earring en George Baker er een hit hadden.


Wij Nederlanders zullen altijd alles van buiten lekkerder vinden. De Belgen mogen op hun beurt wel wat meer open staan voor veel Nederlandse pop. Waar het Nederlandse Excelsior hier met Triggerfinger, Sore Losers, De Fikskes, Tom Pintens en Stryrofoam werkt, schiet een Belgisch label dat een Nederlandse band onder contract heeft niet te binnen.


De Vlamingen zijn goed in zoeken naar muzikaal avontuur, met een handboek moderne kunstgeschiedenis onder de arm. Het ontbreekt nogal eens aan sterke liedjes. Nederlandse popmuzikanten volgen misschien vaak de bekende route, en zijn ambachtelijker ingesteld, maar ze komen meestal wel met knappere liedjes thuis.


In Nederland houden muzikanten meer van de Beatles dan van Captain Beefheart of andere avant-gardisten. Wij journalisten moeten af van de gedachte dat de ene voorkeur tot betere muziek leidt dan de andere.


Voeg het beste van de ambachtelijk ingestelde liedjesschrijvers uit Nederland samen met de meer kunstzinnig ingestelde Vlaamse rockmuzikant, en je krijgt de beste popmuziek ter wereld.


FILM


Charlie Wilson's War (Mike Nichols)


De beste dialoogscenarist (Aaron Sorkin) werkt samen met de beste dialoogregisseur (Mike Nichols, zie ook Who's afraid of Virginia Woolf).


Het eindigt een beetje sentimenteel, maar een vuilbekkende Philippe Seymour Hofmann maakt veel goed. Voor mij zijn goede dialogen de ultieme filmmuziek.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden