Opinie

'Oranje moet EK boycotten'

De Nederlandse regering moet, samen met de KNVB, internationaal aandacht vragen voor de politieke situatie in Oekraïne en het voortouw nemen in een gezamenlijke actie van alle deelnemende landen. 'Door te dreigen met een boycot - en als het moet die boycot ook handhaven! - kunnen we wellicht enige verbetering bewerkstelligen ten aanzien van de mensenrechten in Oekraïne', dat stelt politiek antropoloog Martijn Dekker.

eamfoto van het Nederlands elftal voorafgaand aan de oefeninterland Engeland - Nederland in het Wembley stadion in Londen. Beeld ANP

Nu de Tweede Kamer zich opmaakt om onderwerpen en dossiers als 'controversieel' aan te merken, kan het geen kwaad om ook de buitenlandse politiek daarbij te betrekken. Niet alleen moeten de steeds inniger banden met Israël eens kritisch tegen het licht gehouden worden, ook ontwikkelingen op sportief gebied verdienen onze aandacht.

Onlangs werd bekend dat de Oekraïense oud-premier Julia Timosjenko in haar cel in hongerstaking is gegaan, uit protest tegen de voortdurende mishandelingen en vernederingen die zij moet ondergaan. Het sterk gepolitiseerde proces dat leidde tot haar zevenjarige gevangenisstraf was al een schande, maar deze laatste ontwikkeling toont eens te meer aan dat Oekraïne het niet zo nauw neemt met mensenrechten.

Mevrouw Timosjenko is helaas slechts een voorbeeld van een steeds repressiever wordend regime dat bruut optreedt tegen, onder meer, asielzoekers, homoseksuelen en andere minderheidsgroepen. Mensenrechtenorganisaties worden geïntimideerd en continu tegengewerkt, migranten worden gemarteld, waarbij in sommige gevallen zelfs elektrische schokken zijn toegediend, en politiegeweld is wijdverbreid; de rapporten van organisaties als Amnesty International en Human Rights Watch over Oekraïne zijn talrijk. De bomaanslagen van vandaag, de politieke spanningen, en de ongetwijfeld harde reactie vanuit de overheid komen daar nog eens bovenop.

EK
Datzelfde Oekraïne organiseert de komende zomer samen met Polen het Europees Kampioenschap voetbal. Wat voor de meeste mensen een feestje zou moeten zijn, krijgt zo een heel wrange bijsmaak. Over enkele maanden zullen honderdduizenden voetbalfans afreizen naar Oekraïne om daar hun nationale helden aan te moedigen, terwijl ze over het algemeen in totale onwetendheid verkeren over de politieke situatie. In mijn ogen wringt dit.

Wat voor signaal geven we af als wij - thuisland van het Internationaal Strafhof, de mond vol van mensenrechten - al onze principes opzij zetten om even een paar weken te genieten van het Oekraïense leven, waarbij we lekker schreeuwend rondlopen met onze leeuwenshirts en een goedkoop biertje in de hand, en waarbij de top van het Nederlandse bedrijfsleven zich in skyboxen en VIP-tenten aangenaam laat fêteren door de Oekraïense elite? In tegenstelling tot Duitsland, wordt er in Nederland in het publieke debat nauwelijks aandacht aan deze kwestie geschonken, terwijl het mijns inziens op zijn minst controversieel te noemen is.

Door Rinus Michels weten we dat oorlog en voetbal onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en gezien het almaar toenemende geweld op de Nederlandse velden, zou de koppeling met mensenrechten wat mij betreft ook gemaakt mogen worden. Eerlijk waar, ik kijk zelf al weken uit naar het EK en heb het oranje deel van mijn garderobe al apart gehangen, maar in dit geval geef ik er toch de voorkeur aan dat wij als Nederland een duidelijk signaal afgeven.

Boycot
De Nederlandse regering moet, samen met de KNVB, internationaal aandacht vragen voor de politieke situatie in Oekraïne en het voortouw nemen in een gezamenlijke actie van alle deelnemende landen. Door te dreigen met een boycot - en als het moet die boycot ook handhaven! - kunnen we wellicht enige verbetering bewerkstelligen. De enorme economische belangen die met het organiseren van een EK gepaard gaan, zijn een goed pressiemiddel waarmee het Oekraïense regime aangespoord moet kunnen worden om de mensenrechten te respecteren.

Het is tegelijkertijd een signaal aan die mensen die leiden onder de onderdrukking dat wij ze niet vergeten zijn. Voetbal is namelijk ook nauw verbonden met broederschap en solidariteit. 'Hand in hand, kameraden, zoals uit volle borst wordt gezongen op de tribunes van mijn favoriete voetbalclub.

De Oekraïeners hebben na de frauduleuze verkiezingen van 2004 laten zien dat ze samen sterk kunnen staan en de nationale politiek op beslissende wijze kunnen beïnvloeden. In moeilijke tijden als deze moeten wij laten zien dat wij in ieder geval in figuurlijke zin naast ze staan. Een cynicus zal betogen dat het nutteloos is, maar internationale solidariteit en betrokkenheid zijn van wezenlijk belang in het versterken van de moraal.

Vraagt de toenemende repressie in Oekraïne om een tweede Oranjerevolutie met een breder programma en meer nadruk op mensenrechten en vrijheid? Wellicht. Maar wat mij betreft dan wel zonder Oranje.

Martijn Dekker is politiek antropoloog en werkzaam aan de Vrije Universiteit

 
Wat voor signaal geven we af als wij - thuisland van het Internationaal Strafhof, de mond vol van mensenrechten - al onze principes opzij zetten om even een paar weken te genieten van het Oekraïense leven, waarbij we lekker schreeuwend rondlopen met onze leeuwenshirts en een goedkoop biertje in de hand?
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden