Orakel Dijsselbloem verkoopt ook ‘nee’

Sinds de harde conclusies over het onderwijsbeleid wil de Kamer dat alle nieuwe plannen echt ‘Dijsselbloem-proof’ zijn...

den haag Hij begint nog wat onwennig. ‘Mevrouw de Voorzitter, er staan vreemde zinnen op mijn schermpje. Heeft u daar een knop voor?’ Hij staat er tenslotte niet dagelijks, PvdA’er Jeroen Dijsselbloem. Samen met zijn achtkoppige onderzoekscommissie is hij aangetreden in de blauwe stoelen van ‘vak K’ in de Tweede Kamer, normaal bezet door premier Balkenende of een ander kabinetslid. Dijsselbloem staat er een dag lang, om het zijn collega-Kamerleden nog één keer uit te leggen: zoals de grote onderwijsvernieuwingen in de jaren negentig aan de scholen werden opgedrongen, zo moet het niet.

Dijsselbloem heeft niet lang nodig om op stoom te komen. De voltallige Tweede Kamer moet het ontgelden: als een mak lam stemden de Kamerleden in met de basisvorming, de Tweede Fase, het vmbo – zonder na te denken over de tijdsdruk en het gebrek aan geld waarmee ze scholen opzadelde.

Bestuurlijke deals met lobbyclubs, smeermiddelen en politieke druk vanuit het ministerie wonnen het van gezond verstand. ‘Voordat de plannen bij de Kamer kwamen, waren al allerlei akkoorden gesmeed. De Kamer accepteerde het – en klaar.’

De tijd dat belangenorganisaties hun achterban goed vertegenwoordigden, is voorbij, zegt Dijsselbloem. ‘Met een ja van een vakbond of van de MBO Raad moeten we geen genoegen meer nemen. We moeten werkbezoeken afleggen, enquêtes houden onder professionals. Moderne middelen maken veel mogelijk.’

Het pleidooi van de commissie valt in vruchtbare aarde. Het parlement voelt zich schuldig en wil lessen trekken, liefst meteen. Om te beginnen met de eerstvolgende grote onderwijsvernieuwing die op stapel staat: het nieuwe competentiegerichte leren in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo), verplicht vanaf 2010. De commissie heeft het niet onderzocht; niettemin is Dijsselbloem helder. ‘Dit is een goed voorbeeld van hoe het op bestuurlijk niveau is afgekaart. Ouders vragen zich ondertussen af waarom hun kind maar uit één lesmethode kan kiezen. Laten we docenten, ouders en leerlingen ook eens hun mening vragen.’

De Tweede Kamer voegt stante pede de daad bij het woord. De vernieuwing in het mbo gaat niet door zonder dat aan de ‘Dijsselbloem-toets’ is voldaan. Ook de hervorming van het speciaal onderwijs voor gehandicapte kinderen, gepland voor 2011, moet ‘Dijsselbloem-proof’ zijn. SP en GroenLinks dienen zelfs een voorstel in om Dijsselbloem zélf te laten onderzoeken of de plannen voor het mbo aan zijn eisen voldoen.

De commissie-voorzitter laat zich niet verleiden om over iedere actuele onderwijskwestie te oordelen. De segregatie in het basisonderwijs, de gratis schoolboeken, de maatschappelijke stage – ‘U probeert mij in die discussie te trekken, maar dat lag niet in onze opdracht besloten. Ik ben geen orakel dat opeens voor alles een oplossing heeft.’ Wel moet de maatschappelijke stage volgens Dijsselbloem uit de verplichte 1.040-urennorm, voor een ‘schone’ definitie van lestijd.

De aanbevelingen van de commissie in het rapport Tijd voor Onderwijs blijken niet allemaal spijkerhard. De ‘begintoets’ in groep 3, waarover veel partijen struikelen, ruilt Dijsselbloem gaande het debat soepel in voor een strikt ‘leerlingvolgsysteem’, waarmee basisscholen de vorderingen van kinderen voortdurend en objectief moeten gaan bijhouden.

Ook het advies om leerlingen te verplichten om zowel voor het schoolexamen als voor het centraal schriftelijk examen een voldoende te halen, blijkt niet in beton gegoten. ‘Het diploma moet meer waardevast worden, dat kan ook op andere manieren, die het Cito nu onderzoekt.’

In zijn slotrede zegt Dijsselbloem vooral te hopen dat zijn bevindingen over de grenzen van coalitie en oppositie heen tot zorgvuldigheid dwingen. Of zoals Staf Depla, Tweede Kamerlid voor de PvdA, het formuleert: ‘Dit is geen nieuw soort Handboek Soldaat. Niet bedoeld om het eigen gelijk te ondersteunen, maar vooral om eigen standpunten aan te scherpen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.