Opzouten met keukenzout

De meeste Amerikanen krijgen veel teveel natriumzout binnen en te weinig kaliumzout. Dat blijkt uit een vorige week verschenen rapport van het Amerikaanse Institute of Medicine (IOM) van 450 pagina's....

Lichaamsprocessen hebben mineralen nodig. De Amerikaanse onderzoekers houden het op vier gram per dag. En het moet zeker niet meer zijn dan zes gram een breed gehanteerde norm voor gezonde volwassenen.

In de VS zit 95 procent van de mannen en 75 procent van de vrouwen vaak vele grammen per dag boven dat maximum. In Nederland is dat niet veel anders. Bij het mineraal kalium, dat juist een rol speelt bij bloeddrukverlaging, is dit net andersom. Een volwassen krijgt gemiddeld drie gram kalium binnen (in de vorm van een of ander kaliumzout), heeft de IOM-studiegroep op basis van het voedingspatroon berekend. Dat mag best het dubbele zijn. Dat is goed voor de bloeddruk.

Teveel natriumzout verhoogt de bloeddruk, dat is zeker. Maar hoeveel, is individueel bepaald. Er zijn slechts globale schattingen. Een reductie van vijf gram natriumhoudend keukenzout geeft een bloeddrukverlaging van enkele millimeters kwik, heeft Marianne Geleijnse van Humane Voeding van Wageningen Universiteit vorig jaar zomer berekend. Ze bekeek een veertigtal onderzoeken (van anderen) naar de relatie keukenzout/bloeddruk.

Er zijn enkele extra millimeters kwik te verdienen als natriumhoudend keukenzout wordt vervangen door kaliumzout, concludeerde Geleijnse op basis van 27 kaliumstudies.

Erg weinig, vinden veel artsen. Maar gerekend over de hele Nederlandse bevolking zal door een bloeddrukverlaging van vijf millimeter kwik het aantal beroertes met 30 procent afnemen. Het aantal hartinfarcten daalt met 20 procent, heeft Geleijnse berekend. 'De gezondheidswinst is dus enorm.'

Van de gemiddeld negen gram die de Nederlander dagelijks aan zout binnenkrijgt, zit tweederde al in het voedsel verwerkt; in het brood, in de kaas of in kant-en klaarmaaltijden. Minder tafelzout strooien thuis, levert maar een beperkte winst op. Bedrijven zouden tijdens productieprocessen minder natriumzout moeten toevoegen. In Frankrijk is zoiets al wettelijk geregeld voor het stokbrood.

Om de inname van kalium te verhogen zou er bovendien weer wat meer groenten en fruit moeten worden gegeten: spinazie, spruiten, sinaasappels en grapefruits bijvoorbeeld. Daarin zit relatief veel kalium. En er zou ter vervanging van gewoon zout meer kaliumzout moeten worden gebruikt bij het op smaak brengen.

En dan hebben we het over producten als LoSalt en Jozo Vitaal van Akzo Nobel. De Erasmus Universiteit in Rotterdam heeft begin jaren negentig, onder leiding van Geleijnse, bij een honderdtal bewoners van de wijk Ommoord een speciaal bereid dieet uitgeprobeerd. Akzo Nobel financierde een deel van dat onderzoek.

De helft kreeg voedingsmiddelen (gratis) met gewoon keukenzout, van worst tot brood. De andere helft at dezelfde voedingsmiddelen, bereid met Jozo Vitaal. De bloeddruk in die laatste groep daalde met enkele procenten. Toen het kaliumzoutgebruik na een half jaar werd stopgezet, steeg bij die groep de bloeddruk weer naar de oorspronkelijke waarde.

Jozo Vitaal 'gunstig voor de bloeddruk' is bijna tweealf maal zo duur als het gewone jodiumzout van Akzo Nobel. Dit zout, gewonnen uit IJslandse geisers, bevat 60 procent minder natrium, maar des te meer kaliumzouten en ook nog eens magnesiumzouten. Het staat sinds 1996 in de schappen. Naast het product LoSalt, dat twee maal zo goed verkoopt.

Succesnummers zijn het niet, met een gezamenlijk marktaandeel van rond zeven procent. Dat ligt niet alleen aan de hoge prijs. Kaliumhoudende zouten hebben minder zoutkracht. Maar vooral de wat bittere smaak van de magnesiumzouten overigens, niet van het kalium is hier debet aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden