Opvolging Soares is klassiek duel links en rechts

Portugal kiest morgen een opvolger voor president Mário Soares, die na twee ambtstermijnen van vijf jaar niet weer kandidaat mag zijn....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

'Alstublieft, alstublieft, noem me geen president. De droom moet nog werkelijkheid worden.' De Portugese presidentskandidaat Jorge Sampaio probeerde de laatste dagen de overwinningsroes van zijn aanhangers te temperen, maar het is waarschijnlijk dat hij morgen gekozen wordt tot opvolger van Mário Soares, zijn socialistische partijgenoot.

In de opinie-onderzoeken heeft hij een voorsprong van minimaal 3 procent op zijn rivaal, de rechtse oud-premier Aníbal Cavaco Silva. Een tweede ronde is overbodig: Sampaio en Cavaco Silva zijn de enige twee resterende kandidaten. Maandag trok de communist Jerónimo da Sousa zich terug, en woensdag de extreem-linkse Alberto Matos. Ze maakten geen schijn van kans en riepen hun achterban op Sampaio te stemmen, de oud-burgemeester van Lissabon.

Ruim drie maanden geleden won de Socialistische Partij (PS) de parlementsverkiezingen met overmacht (43,8 procent van de stemmen). Portugal kreeg na tien jaar weer een links kabinet en er kwam een einde aan de cohabitatie tussen de linkse president Soares en drie opeenvolgende centrum-rechtse regeringen van premier Cavaco Silva. Voor het eerst sinds de Anjerrevolutie in 1974 zijn de socialisten weer oppermachtig. Ze blijven dat als Sampaio (56) morgen wint.

De president heeft in Portugal weinig macht, maar hij heeft het recht wetten te blokkeren die volgens hem in strijd zijn met de grondwet. Met dat instrument heeft Soares Cavaco Silva de laatste tien jaar herhaaldelijk het leven zuur gemaakt.

Cavaco Silva (56) staat er slecht voor. De aanhang van zijn partij kalft sinds de gemeenteraadsverkiezingen in 1993 gestaag af. Cavaco Silva's regeringsbeleid van economische liberalisering werd bij de parlementsverkiezingen van 1 oktober afgestraft door de kiezers. Onder Cavaco Silva stroomden de miljarden EU-steun en investeringen binnen, maar de kiezers vonden kennelijk dat te weinig Portugezen daarvan profiteren.

Cavaco Silva profileert zich als de internationaal gelouterde staatsman, die Portugal verankerde in de Europese Unie. De afstandelijke ex-hoogleraar economie stelde zich pas op 10 oktober kandidaat voor het presidentschap, terwijl de gemoedelijke Sampaio al acht maanden campagne aan het voeren was. Cavaco moet het hoofdzakelijk van zijn eigen, verdeelde PSD-achterban hebben. De eveneens rechtse CDS-PP weigerde haar achterban te vragen op hem te stemmen.

Sampaio schildert zijn opponent af als een arrogante technocraat, terwijl Cavaco Silva waarschuwt voor 'een dictatuur van links'. Hij pleit voor 'een evenwichtige verdeling van de macht' en voorspelt 'instabiliteit, werkloosheid, hyperinflatie en prestigeverlies in het buitenland' als Sampaio wint.

Hij wijst op de nauwe samenwerking tussen de communistische partij en Sampaio toen die nog burgemeester van Lissabon was. Sampaio zal als president 'de rekening van de communisten zal moeten betalen'. Sampaio ontkent met klem dat hij de communisten beloften heeft gedaan in ruil voor hun steun voor zijn kandidatuur.

Een meevaller voor Cavaco Silva is een schandaaltje in het socialistische kabinet. De minister van Openbare Werken, Murteira Nabo, stapte vrijdag op na een publikatie over belastingontduiking bij de aankoop van zijn huis.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden