'Opvoeden en schaken samen is gekkenwerk'

De vijfvoudig winnaar van de Univé-vierkamp heeft het moeilijk gehad, maar is weer helemaal terug.

Niet zo lang geleden ging het gerucht dat het einde van de carrière van 's werelds sterkste schakende vrouw in zicht was. Dit jaar bewees de 35-jarige Judit Polgar dat de berichten over haar naderende afscheid voorbarig waren. Ze behaalde uitstekende resultaten en haar rating steeg na lange tijd weer naar een niveau dat past bij haar status.


Stralender dan misschien ooit tevoren arriveerde Judit Polgar vorige week zaterdag in Hoogeveen, waar ze voor de tiende maal deelneemt aan de Univé-vierkamp. Ze had zin in het toernooi dat ze in het verleden al vijfmaal heeft gewonnen. Dat plezier in het spel heeft ze hervonden na een paar twijfeljaren waarin ze een bestaan als topschaker moest zien te combineren met de opvoeding van twee kinderen.


Nu die kinderen vijf en zeven jaar oud zijn heeft ze de juiste balans gevonden en behaalt ze weer resultaten die we van haar gewend waren. Bij het EK in Aix-les-Bains deelde ze de eerste plaats en in de World Cup in Chanty Mansisk was ze dichtbij kwalificatie voor het volgende kandidatentoernooi.


De moeilijkste periode in Polgars carrière begon kort na het hoogtepunt. In 2003 eindigde ze ongeslagen op de tweede plaats in het Corustoernooi in Wijk aan Zee. Ook overschreed ze in dat jaar voor het eerst de grens van 2.700 ratingpunten, die toen nog de elite scheidde van het gewone volk. Nooit heeft ze beter gespeeld dan toen.


De komst van haar zoon Oliver in 2004 leek niets te veranderen. Polgar speelde minder toernooien, maar de resultaten bleven goed en haar rating steeg zelfs naar een hoger niveau dan ooit tevoren. Dat toch wel degelijk iets veranderd was, merkte ze toen ze in de herfst van 2005 werd uitgenodigd voor het toernooi om het FIDE-wereldkampioenschap in de Argentijnse stad San Luis.


Terugkijkend op die tijd erkent Polgar dat ze eigenlijk alles verkeerd heeft gedaan: 'Als een bezetene bereidde ik me voor op dat toernooi. Ik stond vroeg op, werkte drie uur aan het schaken, ging naar de sportschool en voedde tussendoor mijn kind. 's Middags en 's avonds werkte ik nog eens vijf uur. Gekkenwerk was het. Toen ik in Argentinië aankwam, merkte ik dat ik geen energie meer had. Geen wonder dat het toernooi een compleet fiasco werd.


Wennen

'In die tijd had ik nog een ander probleem. Ik moest wennen aan een nieuwe tijd waarin de professionals allemaal werkten met computer-schaakprogramma's. Voor mij was dat frustrerend. Mijn voorbereiding was er altijd op gericht zo veel mogelijk praktische problemen voor de tegenstander te creëren. Ik raakte gedeprimeerd als de computer mijn creatieve ideeën achteloos weerlegde.


'Het heeft me tijd gekost die nieuwe werkelijkheid te accepteren en in te zien dat het Beest niet mijn hersenen opeet en mijn leven niet controleert. Inmiddels heb ik de computer als nuttig hulpje geaccepteerd, al weet ik zeker dat ik anders met mijn assistent omga dan sommige collega's. Ik ken schakers die openingen proberen uit te werken tot voorbij de dertigste zet. Daar zie ik het nut niet van in. Je werkt je te pletter en je zult zien dat achter het bord je geheugen het laat afweten.'


Polgars resultaten na de geboorte van haar dochter Hanna in 2006 leidden tot serieuze twijfel aan haar schaaktoekomst: 'Er zijn momenten geweest waarop ik heb overwogen het serieuze spel de rug toe te keren. Het probleem was dat ik in 2007 en 2008 niet zozeer slecht speelde, nee, ik speelde afschuwelijk. Wat me op de been hield was de herinnering dat ik eerder na een crisis was teruggekomen. In 1999 en 2000 was het ook droevig met mijn spel gesteld.'


Het herstel begon in een toernooi dat niet op Polgars erelijst staat. In 2009 werd ze in de derde ronde van het World Cup toernooi in Chanty Mansisk geëlimineerd door Boris Gelfand. Maar voor het zo ver was, versloeg ze Gelfand in een prachtpartij die een dierbare plek in haar hart heeft.


Sindsdien is haar leven weer op orde. Ze werkt weer met plezier aan het schaken nu ze weet dat de oude kracht niet verdwenen is: 'Die partij tegen Gelfand was absoluut een keerpunt. Ik merkte dat ik nog steeds in staat was een topgrootmeester te verslaan op een manier die me zelf en het publiek plezier deed.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden