ReportageWildopvanglocaties

Opvang wilde dieren in gevaar: ‘Als wij ze niet helpen, wie dan?’

Medewerker Debbie Michel-Jung verzorgt een egel in de Wildopvang Delft. Er komen in deze tijd veel egels binnen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De zorg voor egels, zwanen en andere wilde dieren leunt op particuliere opvanglocaties, die sterk afhankelijk zijn van donaties en vrijwilligers. Door oplopende kosten komen zij steeds moeilijker rond. Moeten gemeenten bijspringen? 

In de rustruimte van de Wildopvang Delft staan hokken met gewonde duiven en kauwen. De deurtjes zijn voorzien van post-its. ‘Pas op! Snavel staat scheef’ of ‘Heeft al een week bij iemand thuisgezeten’. Bezoekers worden verwelkomd door Roets, de huispoes, die beminnelijk op de behandeltafel zit. ‘Ze doet geen vogel kwaad.’

Met twee kleine gebouwtjes en een volière is de Wildopvang Delft niet bijster groot. Toch lappen vier medewerkers en vijftig vrijwilligers hier aan de rand van het Delftse Hout zo’n drieduizend dieren per jaar op. Eekhoorns, egels, hazen, zwanen, ganzen en andere dieren in nood krijgen medische hulp en onderdak. Zodra ze zijn aangesterkt, gaan ze terug de natuur in. Maar nu een grote donateur zich heeft teruggetrokken, staat de toekomst van de opvang op het spel.

De financiering voor de opvang van wilde dieren is niet bij wet geregeld. Hoewel het wél wettelijk is vastgelegd dat de gemeente verantwoordelijk is voor de dieren binnen de gemeentegrenzen, is vaak niet duidelijk voor welke dieren dat precies geldt, of wie de zorg moet bekostigen. De burgemeester heeft een ‘bewaarplicht’ van twee weken (betaalde opvang), maar dit geldt in de praktijk alleen voor gedomesticeerde dieren, zoals honden en katten. Voor wilde dieren leunt de gemeente op particuliere initiatieven, zoals de Wildopvang Delft. ‘Wát er gedaan moet worden is duidelijk, maar wie de kosten betaalt niet’, zegt vrijwilliger Willeke van den Heuvel.

Randstad

Ze zijn sterk afhankelijk van donaties en vrijwilligers. De afgelopen jaren lukte dat nog, maar de kosten blijven stijgen: meer dieren belanden in de opvang. In de Randstad is het probleem groot. ‘Er is steeds minder ruimte voor de dieren’, zegt Van den Heuvel. ‘Er is veel huizenbouw, er zijn meer auto’s en meer wegen. De N470 gaat bijvoorbeeld dwars door een vogelgebied.’ 

‘Daar hebben we laatst nog een zwaan van een rotonde geplukt’, valt vaste medewerker Debbie Michel-Jung haar bij. Als dan ook nog eens donaties wegvallen, staat de organisatie het water aan de lippen. Inclusief huisvesting kost het zo’n 12.500 euro per maand om de boel draaiende te houden.

Een woordvoerder van de Dierenbescherming ziet het somber in: ‘Als er niets gebeurt, vrezen we dat de wildopvanglocaties een voor een gaan omvallen.’ Nu zijn het er nog vijf (speciale egel- en vogelopvang niet meegerekend). Marc van Dijk, directeur van de Nederlandse Federatie Dierenopvang Organisaties, beaamt dat de situatie van de wildopvang landelijk penibel is. ‘Ze hebben vaak moeite om rond te komen.’ De instellingen zijn moeilijk vervangbaar. Ze hebben veel specialisme in huis en beschikken over de juiste vergunningen – wilde dieren mag je namelijk niet zomaar verzorgen. 

In Delft zijn ze ook nog eens twaalf uur per dag open, van acht tot acht. Deze ochtend is het rustig. Van den Heuvel: ‘Soms gebeurt er uren niets, soms heb je drie mensen met een ziek of gewond dier voor je deur.’ Nu zijn dat voornamelijk egels. ‘Het is egelseizoen.’ De diertjes laten zich niet zien: ze verkiezen de geborgenheid van een oude krant. 

De opvang in Delft is twaalf uur per dag open, van acht tot acht. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

In de volière zitten nog een paar patiënten, zoals een aangereden manke zwaan. Het loopt niet altijd goed af: vorige week is een jan-van-gent overleden aan een schedelbasisfractuur. Waarschijnlijk tegen een gebouw gevlogen. Michel-Jung wijst naar een paar kraaien met wat witte veren. ‘Dat zijn patatkraaien.’ Door slecht voedsel, zoals patat of te veel brood, worden de veren van de kraaien wit.

In de kantine vraagt Elisa van der Maarel zich af wie de opvang van de wilde dieren moet betalen als de Wildopvang Delft zijn deuren moet sluiten. Zij is dierenartsassistent in opleiding en loopt hier stage. ‘Het zijn wilde dieren – ze zijn van niemand. Als wij ze niet kunnen helpen, wie gaat het dan doen? Er is altijd geld voor honden en katten, voor gezelschapsdieren. Maar wat is het verschil tussen een wild konijn en een schootkonijn? Het is krom.’

Opnamestop

De situatie in Delft staat niet op zichzelf. Onlangs luidde Carl Withaar, de oprichter van Stichting Flappus in Zwolle, de noodklok. Deze opvang verzorgt jaarlijks zo’n 3.800 dieren, waarvan 1.800 wild, uit een gebied van Urk tot Hardenberg. De 10.000 euro per maand die de opvang exclusief huisvesting kost, wordt voor een groot deel bekostigd door het bedrijf van Withaar zelf. Hoewel ze begin dit jaar naar een grotere locatie zijn verhuisd, kunnen ze de groei niet aan. Sinds begin oktober is er een opnamestop. De toename in dieren heeft volgens Withaar ook te maken met de hete zomers en de zachte winters. ‘Sommige dieren maken wel twee of drie nesten. De natuur is van slag. Vorig jaar hadden we in januari al een hazenjong.’

Flappus is in overleg met de gemeente Zwolle over structurele ondersteuning. ‘Dat heeft tijd nodig. Maar de gemeente is erg betrokken en onze band is goed – daar hebben we echt geluk mee.’ De gemeente Delft laat weten dat ze ‘de zorgen van de opvang’ deelt en graag wil dat die blijft bestaan, ‘bij voorkeur via particulier initiatief’. Het college gaat in gesprek met de organisatie, Dion Graus (PVV) stelde een Kamervraag naar aanleiding de situatie. Dankzij een paar gulle gevers is onmiddellijke sluiting afgewend: de opvang is in elk geval tot half februari gered.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden