Opvallend veel zelfdoding onder arbeidsongeschikten

Uitkeringsgerechtigden plegen beduidend vaker zelfmoord dan mensen met een baan. Zelfdoding komt vijf tot acht keer vaker voor bij mannen en vrouwen met een bijstands- of arbeidsongeschiktheidsuitkering. Medewerkers van gemeentelijke sociale diensten moeten worden getraind om suïcidaal gedrag te herkennen.

Onder mannen met een uitkering komt zelfdoding ruim 4,5 keer vaker voor, bij vrouwen met een uitkering is dat zelfs ruim zes keer vaker Beeld anp

Dat concluderen GGD Den Haag, het Centraal Bureau voor de Statistiek en het Leids Universitair Medisch Centrum in een studie die vandaag verschijnt. Ze analyseerden de sociaal-economische en demografische kenmerken van iedereen die tussen 2002 en 2011 is overleden door zelfdoding. In die tien jaar betreft het 15.178 mensen, gemiddeld vier per dag.

'We hadden verwacht uitschieters te zien bij uitkeringsgerechtigden, maar de verschillen zijn toch wel opvallend groot', zegt onderzoekster Renske Gilissen van GGD Den Haag. 'Het beeld is doorgaans dat alleenstaande mannen vaker suïcidaal zijn, maar het hebben van een uitkering blijkt ook een belangrijke factor. Onder mannen met een uitkering komt zelfdoding ruim 4,5 keer vaker voor, bij vrouwen met een uitkering is dat zelfs ruim zes keer vaker.'

Oorzaak
Mensen met een werkloosheidsuitkering zijn al kwetsbaar, maar degenen met een bijstands- of arbeidsongeschiktheidsuitkering nog meer. Geen werk hebben kan leiden tot suïcidale gevoelens, maar depressieve en suïcidale gevoelens kunnen ook juist de oorzaak zijn dat iemand zijn baan verliest.

'Wat oorzaak en gevolg zijn, kunnen we niet achterhalen. Voor preventiemaatregelen maakt dat niets uit', zegt Gilissen. 'Ons onderzoek geeft inzicht in de risicogroepen waar je extra op moet letten.' In Nederland stijgt het aantal suïcides sinds 2007. Dat jaar betrof het 1.345 gevallen tegen 1.753 in 2012. Internationaal is een verband gelegd tussen het aantal zelfmoorden en de stijging van de werkloosheid.

Gatekeeper
De Haagse PvdA-wethouder Rabin Baldewsingh (Volksgezondheid) vindt de conclusies 'schokkend'. 'Het laat maar weer eens zien hoe belangrijk werk en inkomen zijn. Dan sta je anders in het leven.' Hij wil in Den Haag 'gatekeeper'-trainingen invoeren voor onder meer medewerkers van de schuldhulpverlening, het onderwijs, de politie en de uitkeringsinstanties.

'Deze gatekeepers kunnen suïcidaal gedrag tijdig signaleren en mensen de weg wijzen naar hulpverlening. Ook de Wereldgezondheidsorganisatie noemt dat als een van de effectiefste preventieve maatregelen', zegt Baldewsingh.
Dat nader in kaart is gebracht welke risicogroepen vaker dan gemiddeld suïcidaal zijn, is belangrijke informatie, zegt Marieke de Groot, senior onderzoeker aan de Vrije Universiteit in Amsterdam - ze is zelf niet betrokken bij de studie. 'Als je vervolgens mensen leert om suïcidaal gedrag te herkennen, kun je zeker positieve resultaten behalen.'

 
Geen werk hebben kan leiden tot suïcidale gevoelens, maar depressieve en suïcidale gevoelens kunnen ook juist de oorzaak zijn dat iemand zijn baan verliest.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.