Nieuwsdetentiecentra

Opvallend veel vreemdelingen vrijgelaten uit detentie, merendeel belandt op straat

Nederland heeft tussen 11 maart en 31 mei 390 mensen vrijgelaten uit vreemdelingendetentie. Omdat deze groep ongedocumenteerden geen recht heeft op opvang, is het merendeel op straat beland.

Detentiecentrum naast Schiphol.Beeld Julius Schrank / Kollektiv25

Dit blijkt uit cijfers van het ministerie van Justitie, die zijn opgevraagd door de Volkskrant. Het aantal is opvallend hoog: doorgaans worden slechts enkele tientallen vreemdelingen per maand vrijgelaten.

De coronacrisis speelt hierbij een belangrijke rol. ‘Toen de coronamaatregelen werden afgekondigd is naar het dossier van iedere persoon in bewaring gekeken’, zegt de woordvoerder van het ministerie. ‘Per individueel geval is een afweging gemaakt: hoe lang zit deze persoon al in bewaring, is er een lichter middel mogelijk en is er daadwerkelijk zicht op uitzetting.’

Vertrokken

Onder de groep vrijgelatenen bevinden zich zeventig zogeheten Dublin-claimanten, asielzoekers die volgens de regels moeten terugkeren naar het land waar ze hun eerste asielverzoek hebben ingediend. Omdat het uitwisselen van Dublin-claimanten tussen de landen door de coronacrisis tijdelijk is opgeschort, worden deze mensen voorlopig opgevangen in asielzoekerscentra.

Nog eens zestig vreemdelingen van wie de bewaring is opgeheven zijn met behulp van ngo’s naar het land van herkomst vertrokken. Het overige deel, 260 vreemdelingen, is op straat beland. Ze hebben vanwege hun status geen recht op opvang. 

Vreemdelingendetentie wordt door de Nederlandse overheid gezien als uiterst middel om personen die illegaal in Nederland verblijven uitgezet te krijgen. Alleen: in veel gevallen lukt dit niet. Enerzijds omdat ambassades, zoals die van Marokko, niet meewerken aan gedwongen uitzetting vanuit Nederland. Anderzijds omdat lang niet altijd duidelijk is uit welke landen mensen in vreemdelingendetentie afkomstig zijn.

Hierdoor is een praktijk ontstaan waarbij veel niet-uitzetbare ongedocumenteerden afwisselend op straat en in de cel leven. Volgens critici komt dit niet ten goede aan de geestelijke gezondheid van deze kwetsbare groep. Bovendien zou onnodig belastinggeld over de balk worden gesmeten.

Kleine cel

De coronacrisis onderstreept nog eens hoe duivels dit dilemma is voor de overheid. Uitzetting is door alle beperkingen nog lastiger geworden. Verblijf in een detentiecentrum is, zeker tijdens een virusuitbraak, verre van ideaal. Vreemdelingen delen met z’n tweeën een cel van zo’n tien vierkante meter, waardoor de 1,5-meter regel nauwelijks valt na te leven. 

Zes mensenrechtenorganisaties, waaronder het Meldpunt Vreemdelingendetentie, Amnesty International en VluchtelingenWerk, riepen de overheid daarom vorige maand op om alle ingezetenen vanwege het risico op besmetting vrij te laten. 

Zo ver wil de overheid niet gaan: er verblijven nog zo'n 260 personen in vreemdelingendetentie, wat wel fors minder is dan in de periode vóór de coronacrisis. Toen schommelde het aantal rondom de vierhonderd.

Of ongedocumenteerden na vrijlating ook minder kans maken om besmet te raken met het virus is overigens zeer de vraag. Omdat het recht op opvang ontbreekt, leven ze vaak op een kluitje in goedkope huurwoningen of in sobere opvangcentra. Sommigen kunnen bij familie of vrienden terecht.

Extreem zwaar 

Toch heeft dit volgens het Meldpunt Vreemdelingendetentie, dat streeft naar het verbeteren van de leefomstandigheden in vreemdelingendetentie, de voorkeur. ‘De situatie binnen de muren is momenteel extreem zwaar’,  zegt coördinator Revijara Oosterhuis. ‘Vreemdelingen zitten tot 21 uur per dag achter een gesloten deur. Hun contact met de buitenwereld is heel beperkt. Een computer hebben ze niet. Sommigen bellen ons om te vragen of we kunnen vertellen hoe de situatie nu op straat is.’

Vanwege het virus was bezoek tot vorige week niet toegestaan. Ook vinden er geen activiteiten plaats. In de paar uur dat vreemdelingen hun cel mogen verlaten, kunnen ze terecht in de gezamenlijke luchtplaats of keuken.

Drie detentiecentra

Nederland telt drie detentiecentra voor vreemdelingen: in Rotterdam verblijven alleenstaande mannen, in Zeist gezinnen of alleenstaande vrouwen en op Schiphol vreemdelingen die direct na aankomst een asielverzoek hebben ingediend op het vliegveld. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden