Optimistische aids-bestrijder

De in de nacht van woensdag op donderdag bij de Swissair-ramp omgekomen Jonathan Mann was de grote man achter de aids-bestrijding....

TIM OVERDIEK

JONATHAN Mann (51) was de afgelopen achttien jaar meer dan een gedreven onderzoeker naar de ziekte aids. De Amerikaan bestudeerde niet alleen oorzaak en wijze van bestrijding van de virusziekte, maar verzette zich tevens uit alle macht tegen het sociale isolement waarin menig aids-patiënt terechtkwam.

Zeer uitgesproken was dr. Mann tijdens de periode dat hij aan het hoofd stond van het aids-departement van de World Health Organization (WHO), een tak van de VN. Hij stond tien jaar geleden aan de basis van wereld-aidsdag, een jaarlijks terugkerend moment waarbij wereldwijd slachtoffers van de besmettelijke ziekte worden herdacht.

'We steken het vuur aan', sprak Mann in 1988 op het WHO-kantoor in Genève. 'De tijd zal uitwijzen of het blijft branden.' Tot in alle uithoeken van de wereld zou de vonk blijven overspringen. Mann was ook de grote katalysator van zijn departement, dat hij twee jaar eerder oprichtte met de hulp van een enkele secretaresse.

Bij zijn afscheid in 1990 liet hij een organisatie achter met 280 werknemers en een jaarlijks budget van meer dan 200 miljoen gulden. Dat geld werd grotendeels buiten de WHO om gegenereerd. Mann was ook verantwoordelijk voor akkoorden met 155 naties, waaronder veel Derde-Wereldlanden, waarin werd vastgelegd hoe aids kon worden voorkomen en behandeld.

Bureaucratische jaloezie binnen de organisatie leidde tot zijn vertrek. WHO-president Hiroshi Makajima dwarsboomde veel van Manns initiatieven, waarop de Amerikaan aan de slag ging als hoofd van het internationale aids-centrum aan Harvard University in Boston. Afgelopen december nam hij hier zijn ontslag.

Grenzeloos optimisme was zijn drijfveer, ondanks de desastreuze gevolgen van aids. Volgens Mann creëerde de ziekte echter op zijn minst gelegenheden voor versnelde research. 'En ook zorgt dit voor betere educatie onder jongeren, die over seksualiteit nog tamelijk naïef zijn', hoopte Mann.

Het kon hem niet snel genoeg gaan. Geregeld kapittelde Mann de Amerikaanse regering, die zich in zijn ogen hypocriet opstelde door aan aids lijdende immigranten de toegang tot de Verenigde Staten te weigeren. Ook de Amerikaanse aanpak ter bestrijding en voorkoming van de ziekte noemde hij vier jaar geleden nog 'beschamend en ontoereikend'.

Mann had verwacht dat halverwege of eind jaren negentig een serum beschikbaar zou zijn tegen HIV, het virus dat aids kan veroorzaken. Zijn echtgenote Mary-Lou Clements-Mann was vooralsnog zonder succes werkzaam als onderzoeker naar aids-vaccins. Zij bevond zich met haar man aan boord van het verongelukte Swissair-toestel.

Tim Overdiek

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden