Opstandelingen in Congo kiezen militaire leider

De Congolese rebellie heeft woensdag meer gezicht gekregen. Arthur Zahidi Ngoma, een oud opponent van wijlen president Mobutu, is dinsdagavond in Goma gekozen tot militair leider....

AFP, AP, Reuters

KINSHASA/NAIROBI

'Dit is een revolutie voor het hele land om Kabila af te zetten', zei Karaha. 'Ze verspreidt zich als een bosbrand. Steden vallen zonder dat er tegenstand wordt geboden, omdat de mensen gedesillusioneerd zijn in Kabila.'

Ook is iets meer duidelijk geworden over de beweegredenen van de rebellen. President Kabila zou de belofte niet zijn nagekomen de Kivu-regio, bij de grens met Rwanda, aan de Banyamulenge Tutsi's te geven. Dit verklaart Pascal Tshipata Mukeba, de ex-chef van de inlichtingendienst van de AFDL.

De AFDL is de overkoepelende beweging die in oktober 1996 de wapens oppakte tegen Mobutu. De Banyamulenge en hun Rwandese broeders vormden de kern van de AFDL. Kabila werd later tot chef van de alliantie benoemd.

In een op 23 oktober 1996 gedateerd AFDL-akkoord zou staan: 'Kivu is voor u, zodra we de hele Republiek hebben bevrijd'. De verklaring zou in de plaats Lemera zijn ondertekend door de vier leiders van de AFDL, onder wie Kabila. 'Kabila is onder druk van de Congolese bevolking deze afspraak niet nagekomen en dat heeft tot de nieuwe opstand geleid', zei Josue Munga, voorzitter van de inwonersvereniging van Zuid-Kivu.

In de overeenkomst, die het persbureau AFP in handen kreeg, staat ook dat de AFDL zich positief zou opstellen jegens de interne anti-Mobutu oppositie en dat er vrije en democratische verkiezingen zouden worden georganiseerd. De nieuwe rebellen betogen dat Kabila, inmiddels bijna vijftien maanden aan de macht, zich aan geen van die afspraken heeft gehouden.

'Kabila is een dictator, net zo slecht als Mobutu', zei Karaha, die zich woensdag bij de opstandelingen in Goma voegde.

De rebellen beklemtonen dat de strijd geenszins een Tutsi-opstand is en dat ze niet van buitenaf (Rwanda) wordt gestuurd. 'Dit is geen strijd van de Banyamulenge. Het is een strijd van het Congolese volk', zei rebellenleider Ngoma.

Ngoma was medewerker van de VN-cultuurorganisatie Unesco en voorzitter van de in november 1997 opgerichte oppositiepartij Krachten van de Toekomst. Na een maandenlange gevangenisstraf kreeg hij amnestie en vluchtte hij naar Frankrijk. Hij komt uit de oostelijke provincie Maniema, maar is geen Tutsi.

Zijn troepen controleren nu de grenssteden Goma en Bukavu, waar alles rustig is. De Congolese regering heeft de val van Bukavu toegegeven. Over slachtoffers is niets bekend. Volgens onbevestigde berichten zouden de rebellen ook Kisangani, de derde stad van Congo, hebben veroverd. In de steden Kitona en Uvira werd woensdag nog hevig gevochten en was het onduidelijk wie er aan de winnende hand was. In Kinshasa werd dinsdagnacht weer geschoten. Hulpverleners meldden Rwandese troepenbewegingen in Noord-Kivu, rond Beni, Butembo en Rutshuru.

Ook de Amerikanen zijn actief in het grensgebied. Volgens een Rwandese veiligheidsfunctionaris brachten ongeveer twaalf Amerikaanse militairen in camouflage-uniform samen met Rwandese collega's woensdag een bezoek aan Goma.

De Amerikanen maken deel uit van het Rwanda Interagency Assessment Team (RIAT), dat werd opgericht na het bezoek van president Clinton aan Rwanda in april dit jaar. RIAT moet onder meer bepalen of de Rwandezen militair in staat zijn een opstand of een nieuwe genocide te voorkomen. In de grensstreek wordt gevreesd dat Kabila Goma en de Rwandese grensplaats Gisenyi zal laten bombarderen.

Rwanda, Burundi en Zambia hebben de grens met Congo gesloten. Frankrijk en België hebben hun landgenoten opgeroepen Congo te verlaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden