REPORTAGE

Opstand in alledaagse sfeer

Een krappe meerderheid in het Catalaanse parlement stemde gisteren voor de onafhankelijkheid van Catalonië. Weer een stap richting afsplitsing van Spanje?

Voorstanders van onafhankelijkheid zwaaien met Catalaanse vlaggen voor het Catalaanse parlement in Barcelona. Beeld getty

De Catalaanse afscheidingsbeweging heeft gistermiddag eenzijdig de onafhankelijkheid uitgeroepen. Onmiddellijk daarna kondigde de Spaanse premier Rajoy aan het besluit met spoed ongrondwettelijk te laten verklaren.

De twee partijen die de onafhankelijkheidsverklaring voorlegden, de nationalistische Junts pel Sí (Samen voor Ja) en de kleine ultralinkse CUP (Kandidatuur Volkseenheid) haalden samen een krappe meerderheid in het Catalaanse regioparlement. 72 van de 135 parlementariërs stemde voor de motie die de Spaanse regering buitenspel zet. Overigens slaagde de coalitie er niet in een meerderheid van stemmen te krijgen. Minder dan de helft van de Catalanen stemde op een afscheidingspartij.

Zittend regiopresident Artur Mas van Catalonië gaf gisteren aan snel een begin te willen maken met de opzet van een eigen sociale zekerheid, een centrale bank en een belastingdienst.

Steunblok

De Spaanse premier Rajoy stelt dat de aangenomen motie 'geen enkele waarde of consequentie kan hebben.' De premier overlegt vandaag met de socialistische oppositieleider Pedro Sánchez. Die zegt dat 'zij die zichzelf buiten de wet hebben geplaatst daarvan de gevolgen zullen moeten dragen.'

Zodra de motie door het Hof illegaal wordt verklaard, is de uitvoering ervan een daad van ongehoorzaamheid waarvoor betrokken regionale bestuurders bestraft kunnen worden. Daarnaast kan de centrale overheid de bevoegdheden van het regioparlement opschorten.

De benoeming van een nieuwe regiopresident kan nog een struikelblok worden voor de Catalaanse afscheidingscoalitie. De ultralinkse CUP vindt de huidige nationalistische regiopresident Mas ongeschikt voor herbenoeming vanwege corruptieschandalen in zijn partij. Als dit een splijtzwam blijft, zullen uiteindelijk opnieuw verkiezingen gehouden moeten worden.

Leden van de conservatieve Partido Popular houden uit protest Spaanse en officiële Catalaanse vlaggen omhoog na de stemming in het regioparlement in Barcelona. Beeld ap

Catalaanse staat

Het Catalaanse parlementsgebouw, een 19de-eeuws voormalig stadspaleis met veel wit marmer, kroonluchters en rode pluche tapijten, was al in 1934 getuige van het eenzijdig uitroepen van een Catalaanse staat. De Spaanse republiek besloot toen prompt tot de staat van beleg, terwijl het leger richting Barcelona werd gestuurd en de toenmalige president van regioregering, Lluís Companys, richting gevangenis verdween.

Ook in het gisteren gehouden debat rond het voorstel van de afscheiding vielen harde woorden. Leider Raül Romeva van de afscheidingscoalitie sprak van een bevrijding van het Catalaanse volk en 'een gouden kans' voor het oprichten van een nieuwe, moderne republiek. Spreekster van de anarchistische CUP Ana Gabriel onderstreepte nog eens dat de Spaanse regering en hun rechters het vanaf nu af aan wel kunnen schudden in Catalonië. De boomlange Xavier García Albiol van de conservatieve Partido Popular verklaarde de hele motie daarentegen illegaal en voorspelde dat niets terecht zal komen van een Catalaanse staat. 'Zichzelf boven de wet plaatsen' oordeelde Inés Arrimadas van de snel groeiende Ciutadans partij over de afscheidingsbeweging. Het lijkt volgens haar vooral een opzetje van regiopresident Mas om straks niet te maken te krijgen met de Spaanse justitie die de stroom aan corruptieschandalen in zijn partij onderzoekt.

Als de stemming over het afscheidingsvoorstel zich op het elektronische stembord heeft voltrokken, breekt de vergadering spoorslags op. Geen Catalaans volkslied dat doorgaans in nationalistische kring met een brok in de keel wordt gezongen, terwijl er zojuist toch een als 'historisch' bestempelde bijeenkomst is afgesloten. De 'opstand' of 'institutionele staatsgreep' zoals de stemming vanuit Madrid al is bestempeld, krijgt zo uiteindelijk een bijna alledaags verloop. De fractie van de conservatieve partij van Albiol zorgt als enige nog voor afleiding door meegebrachte Spaanse en huidige officiële Catalaanse vlaggen uit protest omhoog te houden.

De vergadering verplaatst zich nu snel naar het monumentale trappenhuis, waar batterijen televisiecamera's klaar staan voor een marathon aan interviews die bijna langer duurt dan het hele parlementsdebat bijeen. Anno 2015 wordt de strijd om de nieuwe staat vooral gestreden voor het oog van de media. Buiten op straat valt geen uniform te ontdekken. Iemand heeft twee afscheidingsvlaggen in de bomen gehangen, een handjevol voor en tegenstanders heeft zich verzameld in de zon maar verder blijkt uit niets dat de Catalaanse republiek er aan zit te komen.

In de wandelgangen van het parlement heerst scepsis. Het hele proces van de afscheiding voltrok zich tot dusver chaotisch, te midden van corruptieschandalen en onwaarschijnlijke coalities. Het besluit is vooral een provocatie van de regering in Madrid. Als die straks zijn zelfbeheersing verliest en stevig ingrijpt, dan krijgt de afscheidingsbeweging en regiopresident Mas opnieuw een steuntje in de rug.

Tegenstanders met de Spaanse vlag. Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden