Opstand binnen PvdA losgebarsten over illegalen

In de PvdA kraait het oproer tegen het kabinetsplan om illegaal verblijf in Nederland strafbaar te stellen. Een reeks partijafdelingen en -prominenten vraagt PvdA-leider Samsom het regeerakkoord open te breken, de koers bij te stellen en het fundamentele partijbeginsel van 'het recht op een fatsoenlijk bestaan' in ere te herstellen.

PvdA-leider Diederik Samsom Foto anp

In een motie van de afdeling Den Haag, die wordt ondersteund door duizenden gewone leden, wethouders, burgemeesters, afdelingen en de Jonge Socialisten (JS), vraagt de achterban komende zaterdag op het partijcongres in Leeuwarden aan partijleider Samsom zich te bezinnen: 'Er wordt grote afbreuk gedaan aan de geloofwaardigheid van onze partij indien we onze beginselen, principes, waarden en idealen als sociaal-democraten zouden verloochenen door mee te werken aan het strafbaar stellen van illegaal verblijf.'

Een petitie die zich tegen het plan keert is inmiddels ondertekend door onder anderen de oud-ministers Jan Pronk en Hedy d'Ancona, oud-Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven en de raadsfracties in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Maastricht.

Cel
Ten tijde van het kabinet-Rutte I verzette de PvdA zich fel tegen de strafbaarstelling van illegaliteit. Volgens dat plan kunnen illegalen worden beboet of uiteindelijk in de cel worden gezet wegens het enkele feit dat zij zonder toestemming in Nederland zijn.

VVD-bewindsman Teeven hoopt op een afschrikwekkend effect. 'Het gaat erom dat illegaal verblijf zo onaantrekkelijk mogelijk wordt', zei hij eerder. 'Dan krijg je een verdrijvingseffect.' Maar ook in Teevens eigen partij is niet iedereen gelukkig met het kabinetsplan. Zo is VVD-burgemeester Van Aartsen van Den Haag een verklaard tegenstander van de voorgenomen strafbaarstelling.

PvdA-leider Samsom stemde tijdens de formatieonderhandelingen met de VVD in met het plan. Het was een van de zogeheten ruilthema's. De PvdA kreeg er het kinderpardon voor minderjarige asielzoekers voor terug. Het plan bracht van meet af aan onrust in de partij. Al toen het congres in november stemde over het regeerakkoord, werd een motie aangenomen met het oordeel dat het plan strijdig is met het eigen beginselmanifest. Veel leden vinden het principieel fout om mensen te straffen alleen omdat zij zich ergens bevinden. De JS spreekt van een 'rancuneuze, mensonterende maatregel die strijdig is met de menselijke waardigheid en volstrekt contraproductief werkt bij het aanpakken van uitbuiting van illegaliteit'.

Spekman
Het partijbestuur onder leiding van voorzitter Hans Spekman - als Kamerlid nog tegenstander van strafbaarstelling - is niet van plan te zwichten voor de toenemende druk. Afspraak is afspraak, is Spekmans lijn. 'Dit ligt ook het partijbestuur en de fracties zwaar op de maag. Desalniettemin geldt dat wij staan voor deze afspraak uit het regeerakkoord', stelt het bestuur in een stemadvies aan het congres. Ook de Tweede Kamerfractie ziet vooralsnog 'geen ruimte om te bewegen'.

JS-voorzitter Toon Geenen vindt dat een slecht argument. Hij herinnert partijleider Samsom eraan dat deze in het najaar VVD-leider Rutte uit de brand hielp toen die in eigen kring kampte met oproer vanwege de inkomensafhankelijke zorgpremies. 'Dat regeerakkoord wordt om de haverklap opengebroken. Dit is een heel principieel punt voor ons, en helemaal geen belangrijke bouwsteen voor het kabinet.'

PvdA-lid Sander Terphuis, initiatiefnemer van de petitie tegen strafbaarstelling van illegaliteit, zegt: 'De PvdA is een democratische ledenpartij. Ik hoop van harte dat de partij haar leden serieus zal nemen. Als 90 procent van de leden tegen de strafbaarstelling is en het bestuur blijft een nonchalante houding aannemen, dan hebben we een probleem. De leden kunnen het vertrouwen in het bestuur opzeggen.'

Vandaag in de Volkskrant: Grote steden maken geen haast met het opsporen van illegalen.

Meer over