Opschonen

ARNO KANTELBERG

Ik las ooit dat als Adriaan van Dis met te veel taalvervuiling wordt geconfronteerd, dat hij dan altijd even naar een bundeltje poëzie grijpt. Om het hoofd even taalkundig op te schonen, als het ware. Hetzelfde doe ik als iets te lang naar de commerciële zenders heb gekeken. Dan grijp ik weliswaar niet naar Marsman, maar dan wip ik over de grens naar de Belgische publieke zender. Als ik geluk heb, tref ik dan een quizshow onder leiding van Herman van Molle, de guitige presentator met het grijze haar en de rossige snor (in de tv-wetenschap een Omgekeerde Ferry Mingelen geheten).

Van Molle is niet al te bekend in Nederland - in tegenstelling tot generatiegenoten als Carl Huybrechts en Bart Peeters transfereerde hij nooit naar de Nederlandse tv - maar hij presenteerde jarenlang de IQ Quiz en de Vlaamse versie van Per seconde wijzer. Net als Kees Driehuis is Herman van Molle ook niet van gisteren, maar in tegenstelling tot de Nederlandse gastheer ging de hardvochtigheid van Van Molle altijd gepaard met een olijke blik.

Afijn, dit allemaal terzijde.

Nadat ik me gisteravond weer 's gebrand had aan De Pfaffs (RTL8), Dames en heren in de dop (RTL5) en Hotter than my daughter (RTL4), gaf ik de afstandbediening opdracht om me naar Canvas te loodsen. Het langlopende buitenlandprogramma Panorama berichtte er vanuit Azerbeidzjan. Maar, zo vroeg ik me plots af, waarom haal ik die zuivering nooit bij een Nederlandse publieke zender.

Tja, daar vroeg ik mezelf wat. De publieke omroep in zowel Nederland als België onderscheidt zich van de commerciëlen op het terrein van de beschaving. Je zou alleen kunnen beweren dat die beschaving op de Vlaamse tv gecombineerd wordt met een zekere nederigheid - een eigenschap die, laten we eerlijk zijn, in Hilversum niet heel ruim voorhanden is.

Zou dat de reden zijn? Of is het omdat de Vlaamse publieke zenders me soms het gevoel geven van hoe de Nederlandse televisie ooit was? Een beetje traagjes soms, op het saaie af, zonder die vette rand en die overdaad aan commerciële boodschappen (uitgezonderd de boodschappen 'van algemeen nut'), met mensen achter de microfoon die ook nog wel eens een boek lezen. Potverdorie, Herman van Molle studeerde zelfs Germaanse filologie, die ouwe boekenwurm. En dat is dus de presentator van quizjes en reisprogramma's!

Ik herinner me nog een opdracht in Eén van de acht, ergens in de jaren zeventig, waarin kandidaten bekende Nederlanders moesten tekenen op een groot wit vel. Het is me bijgebleven omdat de kandidaten voormannen van de PvdA moesten tekenen (ik herinner me nog de borstelsnor van André van der Louw en de Taliban-baard van Max van den Berg). Kom daar tegenwoordig nog 's om.

Ik weet eigenlijk niet goed wat ik wil beweren. Misschien dat er weer wat meer aan volksopvoeding mag worden gedaan.

Nog even iets anders, voor ik het vergeet. Vraagje aan de makers van het tweeluik Op de winkel passen over de 125-jarige geschiedenis van Albert Heijn, waarvan Nederland 2 gisteren de eerste aflevering uitzond: waarom spreekt de voice over me toe alsof ik net dertien ben?

En een allerlaatste ps: Filologie is de afdeling van de taalkunde die zich bezig houdt met dode talen. Ik heb het ook moeten opzoeken.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden