InterviewVoorzitter beroepsvereniging van verpleegkundigen

Opschalen naar 3.000 ic-bedden onmogelijk, aldus voorzitter beroepsvereniging verpleegkundigen

Beeld ANP

Mooi, al die waardering, zegt Gerton Heyne, voorzitter van de beroepsvereniging van verpleegkundigen en verzorgenden. Maar opschalen naar 3.000 ic-plekken? ‘Onmogelijk.’ Hoe krijgen we genoeg handen aan al die nieuwe bedden?

Natuurlijk vinden verpleegkundigen en verzorgenden het fijn dat er nu meer waardering voor hen is. Eindelijk, zou hun voorman Gerton Heyne haast willen zeggen. ‘Deze crisis maakt het belang van hun werk evident. Dat draagt bij aan de adrenaline waarop ze nu deels hun werk doen, maar dat is niet eindeloos vol te houden. Applaus is niet genoeg.’

Heyne is de voorzitter van de grootste beroepsvereniging van Nederland: die van verzorgenden, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten (V&VN). Allemaal vakkrachten die zich deze weken – soms met gevaar voor eigen gezondheid – in de frontlinie van de coronacrisis begeven. En daar krijgen ze het flink voor de kiezen op overvolle afdelingen vol patiënten die vaak niet te redden zijn en soms zonder familie aan hun zijde sterven. 

Bovendien zijn ze de bottleneck bij het vergroten van de ic-capaciteit. Hoe krijgen we genoeg handen aan die wellicht 2.500 benodigde ic-bedden? Hoe ver moeten kwaliteitsstandaarden daarvoor worden opgerekt? En vragen we niet te veel van het verplegend personeel?

De Volkskrant kreeg deze week een e-mail van een ic-verpleegkundige die zich eraan stoorde dat in de discussie over ic-bedden ‘blijkbaar niet nagedacht wordt over dat er ic-verpleegkundigen nodig zijn om al deze bedden te bemannen.’ 

‘Pas de laatste dagen komt er iets meer aandacht voor het belang van personeel. Maar wij hoorden ook: het gaat over apparaten, niet over ons. Dat is later wel benoemd, zeker nu de uitdaging bij het opschalen van ic-capaciteit doordringt. Ik was heel blij dat Diederik Gommers van de ic-vereniging ook de verpleegkundigen noemde in de Tweede Kamer.

‘Iedereen hoort en ziet nu de verhalen van deze mensen, die met hart en ziel hun werk doen. Langere diensten draaien, extra diensten draaien. Er wordt een groot beroep gedaan op hun kennis en kunde. Dat maken ze waar. Maar daar moet wel iets tegenover staan.’

Wat bedoelt u?

‘Genoeg goede beschermingsmiddelen, bijvoorbeeld. En goede omstandigheden om in te werken. Bijvoorbeeld: het gaat nu over het opschalen van 1.150 naar 2.400 ic-bedden. Dan komt vervolgens de vraag of we met onorthodoxe maatregelen niet verder kunnen opschalen naar 3.000 bedden. Dan denk ik: onorthodox? Opschalen naar 2.400 is al volstrekt onorthodox.

‘Een intensive care is een afdeling waar ontzettend complexe zorg wordt verleend. Dat is absoluut niet een kwestie van een knop aan of uit. Daar krijgen ic-verpleegkundigen een jarenlange opleiding voor. En coronapatiënten zijn dan weer complexe gevallen binnen die toch al zo gecompliceerde zorgcategorie. Onder gewone omstandigheden liggen er op een ic met twintig bedden twee of drie van dat soort patiënten. Nu ligt de afdeling er vol mee. 

‘Een ic-verpleegkundige managet normaal gesproken twee bedden. Nu zijn dat er al drie of zelfs vier. Dat kan alleen met ondersteuning. Andere verpleegkundigen kunnen helpen. Maar die kunnen het werk niet overnemen. Hooguit een paar taken, zoals medicatie klaarzetten of wassen.’

Diederik Gommers zei woensdag ook in de Tweede Kamer: die 2.400 ic-bedden gaan we redden. Bent u daar ook zo zeker van?

‘Het kan. Maar het is echt de bovengrens. En dan moeten we alles in het werk stellen en moeten alle omstandigheden optimaal zijn. Dus genoeg apparatuur, genoeg artsen, genoeg ondersteuning van ander zorgpersoneel, geen ziekte onder ic-verpleegkundigen of mentale overbelasting. Dán kan het. Maar het is topsport. En topsport hou je geen maanden vol.’

Gommers erkende ook onomwonden dat opschalen het oprekken van de kwaliteitseisen betekent. Wat betekent dat in de praktijk?

‘Dat betekent dus één ic-verpleegkundige per vier ic-bedden. Maar dat is echt het uiterste. En er bestaan grote zorgen over of je dat lang kunt volhouden.’

Zijn er andere noodgrepen denkbaar? Al die herintreders bijvoorbeeld, kunnen die zo het werk weer oppakken?

‘Die zijn zeker bruikbaar, maar je moet wel onderscheid maken tussen categorieën. Er is nu een afspraak dat verpleegkundigen van wie de registratie niet langer dan twee jaar geleden is verlopen het werk weer kunnen oppakken, vooral op de plek waar ze voorheen werkzaam waren. Mensen die niet aan die eis voldoen, kunnen andere werkzaamheden verrichten: meer ondersteunend, soms na een korte bijscholing. Hulp uit het buitenland is misschien een optie. Maar dan loopt je tegen een taalprobleem aan, terwijl communicatie cruciaal is. En ik verwacht niet dat elders de overcapaciteit zo groot is dat het een substantiële bijdrage zal opleveren.’

Uw beroepsvereniging heeft een meldpunt geopend. Komen daarop veel reacties?

‘Negenhonderd meldingen tot dusver, en ze blijven binnenkomen. De grootste zorg is de tekorten aan beschermende middelen. In alle sectoren: in ziekenhuizen, maar ook in verpleeghuizen, de wijkverpleging, de ggz. Dat brengt echt risico’s met zich mee.

‘Voor ons is dat een worsteling. Het is aan de verzorgenden en verpleegkundigen om een inschatting te maken of hij of zij kan voldoen aan de geldende richtlijnen. Als dat niet kan, moet mensen zelf de afweging maken: wel of geen zorg leveren. Die situaties zijn nu aan de hand.

‘Maar daarvan zeg ik nu: daarmee zetten we mensen te zeer voor het blok. Zij moeten ook rekenschap afleggen voor hun eigen gezondheid en die van hun naasten. Natuurlijk: het is een kwestie van beschikbaarheid en distributie. Iedereen doet zijn uiterste best. Maar de onzekerheid die het met zich meebrengt is te groot. Dat kunnen we niet ook nog eens van deze mensen vragen.’

Het is nu nog moeilijk voor te stellen, maar er komt een tijd ná corona. Baart die periode u nu al zorgen?

‘We horen allemaal dat mensen op de werkvloer aangrijpende dingen meemaken. Maar straks komen we in rustiger vaarwater. Juist dan moeten we oog hebben voor de impact die deze ervaringen zullen hebben. De boemerang kan heel hard terugkomen.’

Waarom ‘testen, testen, testen’ ons niet gaat redden
Testen, testen, testen. Ook in politieke kringen is het inmiddels een veelgehoord refrein. Maar achter de schermen klagen de experts. ‘Blind roepen om iedereen maar te testen, dat kan leiden tot een gevoel van schijnveiligheid.’

Bij elke cliënt denkt de thuiszorger: breng ik het virus mee naar binnen?
De wijkverpleging is flink versoberd sinds de corona-uitbraak. Om essentiële zorg te garanderen is één op de zes huisbezoeken inmiddels geschrapt. Thuiszorgers krijgen nauwelijks beschermingsmiddelen en voelen zich voor de keuze gezet: cruciale zorg bieden of besmettingsgevaar voor hun kwetsbaarste cliënten beperken?

Wordt corona de nietsontziende vereffenaar van de ongelijkheid?
De geschiedenis leert: meer gelijkheid komt zelden zonder dood en verderf. Nu corona het Westen zo hard raakt, is de vraag: wordt dit virus de grote gelijkmaker tussen arm en rijk? Gaat de politiek beslissingen nemen die niet de banken, maar de gewone man vooruithelpen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden