Oproer in Oekraïne breidt zich uit

Een paar keer per dag maken demonstranten in Kiev op Twitter bekend welke delen van Oekraïne zich hebben aangesloten bij hun protest. Het leest als een 19de-eeuwse oorlogsroman: Poltava is gevallen, de stad Vinnytsja vecht terug en in Odessa zijn er partizanen actief.

MOSKOU - In allerlei delen van Oekraïne bezetten demonstranten nu overheidsgebouwen. Langzaam maar zeker kleuren de 27 regio's van het land van geel naar oranje, naar rood. Alleen in de mijnwerkersstad Donetsk is het kalm, al valt uit berichten op te maken dat de plaatselijke voetbalhooligans de kant van de demonstranten hebben gekozen.


De trojka van oppositieleiders - nationalist Oleg Tjagnibok, ex-parlementsvoorzitter Arseni Jatsenjoek en wereldkampioen boksen Vitali Klitsjko - onderhandelt al dagen met de autoriteiten. Zaterdagavond deed president Janoekovitsj zijn grootste handreiking tot nog toe: hij bood het ontslag aan van de regering en stelde Jatsenjoek voor als nieuwe premier.


Dat zou politieke zelfmoord zijn, want de sluwe Jatsenjoek is schatplichtig aan oud-premier Joelia Timosjenko. Nog altijd zit de razend populaire Timosjenko in de stad Charkov gevangen. Zou zij nu vrijkomen, dan zou dat een streep zetten door de geplande herverkiezing van Janoekovitsj in 2015.


De trojka bespreekt de annulering van een reeks repressieve wetten die eerder deze maand zijn ingevoerd, de vrijlating van de opgepakte demonstranten en een herschrijving van de grondwet.


Het is too little, too late voor de demonstranten op het Onafhankelijksheidsplein. Zij willen het hoofd van Janoekovitsj, of tenminste zijn aftreden en vervroegde verkiezingen.


De oppositie heeft de radicalen die sinds ruim een week slag leveren met de politie niet onder controle. Een compromis met de autoriteiten zou olie op het vuur zijn: met hetzelfde gemak keren de met stokken en schilden gewapende radicalen zich dan tegen de oppositie.


In Kiev was gisteren de begrafenis van een door een politiekogel omgekomen activist. In andere steden werden barricades opgetrokken. Hilariteit onder Oekraïense vrouwen op Twitter: 'Mijn man heeft een half jaar nodig om een boekenkast in elkaar te zetten, maar hij bouwt in twee uur een barricade!' Met warme thee, broodjes en EHBO-setjes worden de echtgenoten en kinderen door hun vrouwen en moeders bijgestaan. Al voeren de radicalen de boventoon, jong en oud zijn druk in de weer met de volksopstand.


Dit weekeinde werd een cultuurcentrum in Kiev belegerd door de oppositie. Na bemiddeling van Klitsjko blies de oproerpolitie de aftocht. Het ministerie van Landbouw werd zonder al te veel schermutselingen overgenomen en doet nu dienst als commandocentrum van de betogers.


Het gaat hen allang niet meer om toenadering tot Europa, het gaat ze om het machtsmisbruik en de corruptie in het land. 'Weg met de bende!', is hun slogan geworden. Iedere vorm van autoriteit is verdacht. Afgelopen donderdag werd in de West-Oekraïense stad Lviv gouverneur Oleg Salo door een woedende menigte uit het regionale bestuursgebouw getrokken. In de kou moest hij op een klein stukje papier zijn eigen ontslagbrief opstellen en ondertekenen.


De regiobesturen van Ivano-Frankivsk en Ternopol hebben dit weekeinde niet alleen de Communistische Partij maar ook de politieke beweging van Janoekovitsj per direct verboden. 'Mensen die toch lid blijven, moeten zich verantwoorden bij het volkstribunaal', zei afgevaardigde Stepan Barna tegen het Oekraïense persbureau Unian. 'Als zo'n persoon bijvoorbeeld een winkel heeft, dan moet hij begrijpen dat wij zijn spullen in beslag zullen nemen.'


In het verdeelde Oekraïne heeft president Janoekovitsj altijd gehoopt dat het industriële, pro-Russische oosten van het land hem zou blijven steunen. Maar ook daar wordt de repressie à la Russe niet langer geslikt.


De traditionele breuklijnen verschuiven, zelfs rivaliserende voetbalhooligans spannen nu samen tegen de autoriteiten. Er lijkt geen weg terug. De protesten zijn zo groot geworden als de barricades hoog zijn. Alleen het leger kan er met geweld een einde aan maken.


Nog meer slecht nieuws voor Janoekovitsj: de aanvoerder van de Oekraïense strijdkrachten, Pavel Lebedev, heeft laten weten dat de inzet van het leger onbespreekbaar is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden