Oprichter neemt afstand van beleid Gene Pharming

Er is grote onenigheid ontstaan tussen Gene Pharming Europe (GPE) in Leiden en prof. dr H. de Boer. De oprichter van het biotechnologiebedrijf, die er nog als adviseur en aandeelhouder bij betrokken is, verwijt GPE dat het zich commiteert aan de toepassing van transgenese bij runderen die de gezondheid van...

Van onze verslaggever

Bas van Kleef

AMSTERDAM

De aanleiding tot de botsing vormt de op handen zijnde overname door GPE van FinnGene. Op dit Finse biotechnologiebedrijf is een jaar geleden met gebruikmaking van de techniek van De Boer een transgeen kalf ontwikkeld. Dit kalf, Huomen genaamd, moet in zijn melk het menselijk hormoon erythropoietine (Epo) gaan produceren. Epo regelt de vorming van rode bloedlichaampjes en wordt gebruikt bij de behandeling van bloedarmoede en na niertransplantaties.

De Boer, geestelijk vader van de stier Herman, wijst erop dat de muizen die als proefmodel voor de ontwikkeling van Huomen hebben gediend, afwijkingen vertonen: ze hebben rode pootjes en een rode staart.

Een flink deel van de muizen sterft voortijdig. De Boer verklaart de abnormaliteiten uit het veel te grote aantal rode bloedcellen.

Overtuigd van de risico's voor eventuele latere produktiedieren (Epo staat bekend als riskant dopingmiddel in de wielrennerij, soms met fatale gevolgen), distantieert De Boer zich nadrukkelijk van de betrokkenheid van GPE bij dit project. 'FinnGene overschrijdt een grens, het welzijn van het dier, en dat strookt niet met mijn gevoel voor integriteit.'

GPE wijst de beschuldigingen als voorbarig van de hand: 'De overname is nog lang geen feit, wij zijn nu aan het onderzoeken of FinnGene wel een interessante partner is.' Verder produceert het bedrijf een memo waaruit blijkt dat De Boer in 1993 zelf heeft voorgesteld de Finnen over te nemen en de rechten op Epo te delen.

'Daar komt bij dat wij helemaal niet geïnteresseerd zijn in het hormoon, want daar zijn al jaren andere produktiemethoden voor. Wij zijn slechts geïnteresseerd in de capaciteit en de technische kennis van FinnGene, niet in wat ze in het verleden hebben gedaan.

'Een voorwaarde voor de overname is de gezondheid van de dieren. Huomen is regelmatig onderzocht en er zijn nooit afwijkingen van het bloedbeeld geconstateerd. Mocht er toch iets niet in orde zijn, dan is GPE niet meer gebonden aan de toezegging tot overname.'

De rode pootjes en staarten verklaart de woordvoerder uit het feit dat bij de proefmuizen, ontwikkeld door onderzoekers van de universiteit van Kuopio die in 1993 FinnGene oprichtten, verschillende genconstructen zijn gebruikt: 'Sommige, lang niet alle dieren vertoonden dat kenmerk.'

De Boer erkent dat hij tijdens een bezoek aan Finland positief adviseerde over het Epo-project en samenwerking overwoog. Hij zegt daar later op te zijn teruggekomen. 'Ik concludeerde dat we niet verder moeten gaan met dat hormoon.'

Het verbaast GPE dat De Boer een maand geleden in een gesprek met algemeen directeur G. Hersbach zijn veronderstelde bezwaren tegen het Epo-project niet heeft geuit. De Boer: 'Mijn mening is daarover toen niet gevraagd. Bovendien heeft Hersbach in het verleden systematisch al mijn adviezen in de wind geslagen.'

Als vermoedelijke verklaring voor de conflicten verwijst Gene Pharming naar een brief van de advocaat van De Boer van 4 april. Daarin wordt 'geen enkel ethisch bezwaar genoemd, maar wordt wel een bedrag van zes cijfers' (enkele tonnen) van het biotechnologiebedrijf geëist, in verband met de ontbinding van de arbeidsrelatie met de oprichter van het bedrijf.

Die stelt daarentegen dat Gene Pharming er dingen bijhaalt die totaal niets met de zaak van doen hebben: 'Het is geen materiële maar een principiële kwestie. Ik wil niet dat door deze overname mijn reputatie als ethisch handelend onderzoeker schade oploopt. Voor dit soort toepassingen heb ik deze technologie niet ontwikkeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden