Oppositieleider Ozawa speelt met vuurwerk

DECEMBER is een maand waarin de Japanse oppositieleider Ichiro Ozawa het politieke firmament graag in volle gloed zet met een spectaculair vuurwerk....

MARIANNE BOISSEVAIN

Ozawa heeft zijn tijdstip goed gekozen, want de liberale premier Ryutaro Hashimoto is nog nooit zo impopulair geweest. Volgens een recente opiniepeiling van de krant Yomiuri gelooft nog maar 38 procent van de Japanners dat hun regeringsleider voor zijn taak berekend is. De groei is al zeven jaar uit de economie en de laatste statistieken getuigen nog altijd van stijgende werkloosheid en dalende lonen.

Steeds meer bedrijven gaan op de fles omdat de banken, die zelf in moeilijkheden verkeren doordat veel cliënten hun leningen niet meer kunnen aflossen, geen nieuw krediet verstrekken. Toen minister van Financiën Hiroshi Mitsuka vorige week verklaarde dat de regering waarachtig genoeg heeft gedaan om de financiële crisis te verhelpen en dat het ergste nu achter de rug is, uitte de beurs zijn wantrouwen met een diepe koersval.

De crisis in de financiële wereld heeft ook het politieke leven in Japan ontregeld. Binnen de conservatieve vleugel van de Liberaal-Democratische Partij groeit de kritiek op premier Hashimoto. En als het punt wordt bereikt waarop de LDP-dissidenten zich van Hashimoto willen ontdoen, kunnen ze rekenen op Ozawa en zijn trawanten. De voormalige liberale premier Yasuhiro Nakasone sprak het afgelopen weekeinde alvast de veelbelovende woorden: 'Als de nieuwe partij het met ons eens kan worden over beleidsterreinen en doelstellingen, zullen we graag samenwerking zoeken om bepaalde wetsontwerpen door het parlement te krijgen.'

Om slagvaardig op deze verhoopte ontwikkeling te kunnen inspelen, moest de oppositieleider echter eerst afrekenen met zijn eigen Shinshinto-dissidenten. Op het oprichtingscongres van Shinshinto predikte Ozawa drie jaar geleden harmonie en solidariteit. Maar het is de partijleider niet gelukt dit allegaartje van politieke partijtjes bijeen te houden. Integendeel, met zijn autoritaire en eigengereide optreden had hij al een veertigtal Shinshinto-afgevaardigden in de armen van de gehate LDP gedreven voordat hij zijn club zaterdag uiteindelijk opblies.

'Wij willen een gereïncarneerde groep vormen, die hard kan knokken voor de politieke idealen van de Shinshinto', zei Ozawa bij wijze van toelichting. De van dissidenten gezuiverde Shinshinto, die volgende week vermoedelijk uit zijn as zal herrijzen onder de naam Hervormingspartij of Conservatieve Partij, moet de hechte machtsbasis vormen van waaruit Ichiro Ozawa zijn tweede stormloop op de regering kan ondernemen. Conservatieve dissidenten uit het LDP-kamp zijn uiteraard van harte welkom in de nieuwe club.

Ozawa is zijn politieke loopbaan overigens begonnen in de enige echte grote partij die Japan rijk is: de LDP. Hij opereerde daar als een 'Jonge Turk', een voorvechter van politieke hervormingen. Ozawa mag zichzelf graag vergelijken met Nakahama 'John' Manjiro, een Japanse visser die in de vorige eeuw naar de Verenigde Staten trok om op de hoogte te raken van de moderne tijd, en die in de nadagen van het Edo-tijdperk als eerste Japanner het gezag voerde over een moderne oorlogsbodem, waarmee hij de Stille Oceaan overstak.

Inderdaad heeft ook Ozawa een hoofdrol gespeeld in de jongste politieke hervormingen in Japan. De ingrijpendste vernieuwing was de wijziging van het districtenstelsel, dat in zijn oude vorm het 'kopen' van stemmen in de hand werkte. Maar zijn streven om het ondoorzichtige Japanse partijbestel, met zijn wirwar van zich opsplitsende en dan weer samenwerkende partijtjes en groeperingen, met behulp van de Shinshinto om te smeden tot een tweepartijenstelsel is voorlopig gestrand.

Nog afgelopen vrijdag is een Shinshinto-afgevaardigde overgelopen naar het kamp van de regering, en nu Ozawa de partij heeft opgeblazen zullen nog wel meer dakloos geworden volksvertegenwoordigers hun heil zoeken bij de LDP. Sommige liberalen verkneukelen zich al bij de gedachte dat de grootste oppositiepartij uiteen zal spatten in misschien wel vijf nieuwe partijen.

Michihiko Kano, die de autoritaire Ozawa twee weken geleden al tartte door zich aan te dienen als tegenkandidaat voor het partijleiderschap, is in elk geval van plan nu een eigen partij(tje) te formeren. En een stel hogerhuisleden van de Shinshinto, oorspronkelijk afkomstig van de boeddhistisch geïnspireerde Komeito (de Schoon-Bestuurpartij), is ook al bezig een eigen fractie op te richten, voorlopig onder de fraaie naam Dageraadclub.

Ook na deze aderlating zal 'de gereïncarneerde Shinshinto' van Ozawa vermoedelijk nog wel de grootste oppositieformatie blijven in het parlement. Maar in zijn streven de door de crisis gehavende LDP-regering op te blazen, heeft de eigenzinnige Ichiro Ozawa een flink risico genomen. Het gevaar blijft natuurlijk aanwezig dat de vuurwerkbom die hij onder de zetel van premier Hashimoto wil leggen in zijn eigen hand ontploft.

Marianne Boissevain

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden