Oppositieleider krijgt 324 euro boete en 15 dagen cel na massademonstratie tegen Poetin

De Russische oppositieleider Alexsej Navalny moet 324 euro betalen voor het organiseren van 'een illegaal protest' in Moskou afgelopen zondag. Ook moet hij 15 dagen de cel in vanwege het niet opvolgen van bevelen van een politieagent. Dat heeft het gerechtshof in Moskou maandag besloten.

De politie arresteert een demonstrant tijdens het protest afgelopen zondag in Moskou. Beeld epa

De Europese Unie heeft bij de Russische autoriteiten de onmiddellijke vrijlating geëist van de betogers die zondag tijdens vreedzame demonstraties werden opgepakt. De politie-inzet is in strijd met de ook in Russische grondwet vastgelegde vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering, aldus EU-buitenlandchef Federica Mogherini maandag.

Het Kremlin wees de oproep meteen af met het argument dat de protesten van zondag illegaal waren. Moskou beschuldigde de organisatoren ervan tieners te hebben betaald om eraan mee te doen.

Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov noemde de protesten 'een provocatie'. Hij zei dat de autoriteiten vrezen dat activisten van de oppositie in de toekomst weer zullen proberen mensen aan te moedigen de wet te overtreden. Op zondag maakte onze correspondent de volgende reportage over de protesten:

Op het Rode Plein verschijnen hordes agenten met knuppels. Haar vriend is afgevoerd, maar de glimlach van Valeria blijft. Vanaf een muurtje tuurt de studente over het Poesjkinplein. Hoeveel demonstranten er ook in de getraliede politiebusjes verdwijnen, de menigte lijkt niet kleiner te worden. Door het geronk van de helikopter zwellen de stemmen weer op: 'Rusland zonder Poetin, Rusland zonder Poetin'. Valeria: 'De goede oude tijd is terug.'

Drie uur staan ze al te glimlachen in het zicht van het Kremlin, Valeria en de duizenden anderen. Niemand die dacht dat ze met zovelen zouden zijn.

Oppositieleider Aleksej Navalny, de organisator van de demonstraties, tweet vanuit een van de politiebusjes: 'Ga door met jullie vredige wandeling, het weer is goed.'

Op de eerste lentedag van 2017 zijn ze plots terug: massademonstraties tegen de Russische regering. De laatste dateren uit 2012, toen Russen protesteerden tegen verkiezingsfraude. Vijf jaar lang was het vrijwel stil.

Alleen in Moskou worden zondag vijfhonderd mensen aangehouden. De oppositieleider, anti-corruptieactivisten, een correspondent van de Britse krant The Guardian, een oude man die 'schande' schreeuwt, een kind met een fietsje, de vriend van Valeria.

Moskou is maar een van tientallen steden waar Russen zondag demonstreren. De eersten gaan de straat op in Vladivostok, zeven tijdzones oostwaarts. Tienduizenden volgen in Novosibirsk, Tomsk, Sint-Petersburg. Zelfs in Dagestan, waar de grip van het regime het sterkst is, wagen demonstranten zich op straat. De protesten eindigen in Moermansk, aan de grens met Noorwegen.

Politie draagt een vrouwelijke demonstrant weg. Beeld epa

Badeendje

Op al die plekken gaat zondagmiddag hetzelfde symbool de lucht in: een geel badeendje. Het is het eendje uit een recente video van oppositieleider Navalny. Hij legde begin deze maand de rijkdommen van de Russische premier Dmitri Medvedev bloot. Via dronebeelden vliegt de kijker over paleizen, villa's, jachten, wijngaarden in binnen- en buitenland. En over een klein huisje middenin een vijver naast een van de paleizen: een mini-paleisje, voor een eend.

Ruim dertien miljoen mensen bekeken de video op YouTube - 12 procent van de Russische bevolking. Premier Medvedev reageerde niet op de aantijgingen dat hij een miljard dollar aan steekpenningen aangenomen zou hebben.

'Beste burgers, dit protest is niet toegestaan', schalt er door de politiemegafoons onder het standbeeld van Aleksandr Poesjkin, Ruslands bekenste dichter die sympathiseerde met de Dekabristen, de demonstranten die in 1825 probeerden om de tsaristische autocratie ten val te brengen. Voor het protest op het plein van de dichter gaven de Moskouse autoriteiten geen vergunning. Maar de burgers blijven staan. 'Verenigd zijn we onoverwinnelijk', galmt het.

Revolutie

Zelfs op het Rode Plein, onder de kantelen van president Poetins werkkantoor, verschijnen enkele tientallen demonstranten. Eventjes klinkt 'Rusland zonder Poetin' naast het mausoleum met daarin het opgebaarde lichaam van Vladimir Lenin, de leider van de communistische revolutie in 1917, precies honderd jaar geleden. Die verjaardag wordt genegeerd door het Kremlin - revolutie is niet iets om te vieren. Dan komen de horden agenten, met hun helmen en knuppels. Het Rode Plein gaat op slot.

Het is de eerste test voor de Nationale Garde, president Poetins persoonlijke troepenmacht. De nieuwe veiligheidsdienst van 400 duizend troepen staat onder leiding van Poetins voormalige bodyguard en sparringpartner op de judomat, Viktor Zolotov. Wat de troepen zo huiveringwekkend maakt: ze mogen het vuur openen zonder waarschuwing.

Geschoten wordt er niet. Een wapenstok slaat een jongen tegen de grond. Een oude man met een stok gaat tegen de vlakte. Een badeentje stuitert over de stenen. Een politieagent wordt afgevoerd met een hoofdwond. Iedere demonstrant wordt vastgelegd op politiecamera. De protesten van zondag tonen aan dat Russen de straat nog op durven. Ondanks de oprichting van Poetins troepenmacht en nieuwe wetten die demonstranten van 'illegale' protesten met een gevangenisstraf bedreigen. En ondanks waarschuwingen van de autoriteiten voor 'gevaren voor de persoonlijke veiligheid'.

Een demonstrant tegen Poetin wordt weggevoerd. Beeld getty

Opeens waait er een revolutionair briesje door Rusland. Over minder dan een jaar gaan de stembussen open voor de presidentsverkiezingen. President Poetin gaat dan voor zijn vierde termijn - alleen Josef Stalin regeerde langer vanuit Moskou. Opiniepeilingen suggereren dat meer dan 80 procent achter de president staat, maar de peilingen worden betwijfeld - wie durft zich in zijn eentje negatief uit te laten over Poetin tegen een onbekende opiniepeiler?

Poetins enige felle uitdager zal tevreden zijn in de politiecel. Door een veroordeling is Aleksej Navalny volgens de Russische wet uitgesloten van deelname aan de verkiezingen. Maar de wet is flexibel in Rusland. Navalny's strategie is om zoveel mensen voor hem op de been te krijgen, dat het Kremlin hem wel moet toelaten tot de verkiezingen - anders blijft het niet bij een revolutionair briesje.

Lees verder

Rapport Aleksej Navalny: 'schone' premier Medvedev enorm corrupt
Begin maart kwam Navalny met een onderzoek van zijn anticorruptieorganisatie FBK waaruit blijkt dat Medvedev tal van paleizen, luxueuze villa's, jachten en zelfs wijngaarden bezit in Rusland en het buitenland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden