NieuwsVERKIEZINGEN BELARUS

Oppositieleider Belarus gevlucht nadat ze overwinning verkiezingen had geclaimd

De Belarussische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja is naar Litouwen gevlucht nadat ze zichzelf uitgeroepen heeft als winnaar van de presidentsverkiezingen. Ze claimt dat de bevolking haar gekozen heeft en er dus een eind moet komen aan de 26-jarige heerschappij van Aleksandr Loekasjenko.

Tegenstanders van Loekasjenko zijn ervan overtuigd dat de alleenheerser voor de zoveelste keer de uitslag naar zijn hand gezet heeft met grootschalige stemfraude. Beeld REUTERS

Tichanovskaja’s vlucht werd dinsdag bekendgemaakt door de Litouwse minister van buitenlandse zaken. Het betekent dat de demonstranten in Belarus er nu alleen voorstaan: Tichanovskaja was de laatste oppositie-aanvoerder die niet was opgesloten of gevlucht.

De veiligheidsdiensten grepen afgelopen nacht opnieuw met harde hand in bij demonstraties tegen een zesde termijn van de president Loekasjenko. De autoriteiten bevestigden voor het eerst de dood van een demonstrant. Volgens een regeringswoordvoerder kwam de man om toen hij een explosief probeerde te gooien dat in zijn handen ontplofte. Tientallen mensen worden vermist, onder wie zeker twee journalisten.

Beelden uit Belarus tonen dat agenten demonstranten beschoten met rubberen kogels. Te zien is verder dat er voor het eerst commando’s zijn ingezet. Lokale media melden dat oproeragenten ambulances gebruikten om verrassingsaanvallen in te zetten tegen demonstranten. Die bouwden blokkades en gooiden op sommige plekken met stenen en molotovcocktails.

Stemfraude

De protesten vormen de grootste volksopstand sinds het aantreden van Loekasjenko in 1994. Tegenstanders van Loekasjenko zijn ervan overtuigd dat de alleenheerser voor de zoveelste keer de uitslag naar zijn hand gezet heeft met grootschalige stemfraude. Ze wijzen op uitslagen in twintig kiesdistricten waar stembureauleden de opdrachten van hogerhand negeerden en de werkelijke resultaten publiceerden: Tichanovskaja kreeg daar meer dan 70 procent van de stemmen. Ook een exitpoll onder ruim 50 duizend kiezers gaf haar een afgetekende zege.

Een man ligt gewond op de grond.Beeld REUTERS

‘Ik ga mijn eigen ogen geloven, de meerderheid was voor ons’, zei Tichanovskaja, de enige oppositiekandidaat die mocht meedoen en door Loekasjenko omschreven was als ‘een arm meisje’ dat ongeschikt is voor het presidentschap omdat ze van ‘het zwakke geslacht’ is. Tichanovskaja stelde maandag onderhandelingen met Loekasjenko voor om een vreedzame machtsoverdracht te bewerkstelligen en kondigde aan dat demonstraties tot die tijd zullen doorgaan.

DE VOLKSKRANT SCHRIJFT VOORTAAN ‘BELARUS’

Steeds meer organisaties en media, waaronder nu ook de Volkskrant, schrijven geen ‘Wit-Rusland’ meer, maar ‘Belarus’. De schrijfwijze ‘Wit-Rusland’ is afkomstig uit de tijd dat het land bestuurd werd vanuit Moskou. Maar Belarus noemt zich sinds de onafhankelijkheid in 1991 Belarus. ‘Bela’ betekent ‘wit’ en ‘rus’ slaat niet op Rusland, maar op het voormalig Oost-Europees grondgebied dat bekendstond als het Kievse Rus. Daaruit ontwikkelden zich drie naties: Oekraïeners, Russen en Belarussen. Om duidelijk te maken dat Belarus een soevereine staat is, spreekt onder meer de Nederlandse regering van Belarus. Zo ook de Volkskrant.

‘Geen revolutie’

Maar Loekasjenko is niet van plan te wijken. ‘Ze proberen chaos te orkestreren’, zei hij maandag over de demonstranten. ‘Maar ik heb al gewaarschuwd: er komt geen revolutie.’

Zijn veiligheidsdiensten verwondden maandag opnieuw tientallen demonstranten met rubberkogels, stungranaten en wapenstokken. Mensenrechtenorganisatie Vesna meldde zondagnacht al een dode: het overlijden van een man in Minsk toen een arrestantenwagen inreed op demonstranten. Maar de autoriteiten ontkennen dat die man overleed. Reuters meldde in de nacht van maandag op dinsdag dat het slachtoffer zich inmiddels heeft gemeld. Nadat hij door de oproerpolitie flink was toegetakeld is hij naar het ziekenhuis gebracht. Daar is hij inmiddels uit ontslagen met een hersenschudding en diverse hechtingen.

Een gewonde man krijgt medische hulp tijdens de protesten.Beeld AFP
Maandagavond grepen Loekasjenko’s veiligheidsdiensten opnieuw met harde hand in bij demonstraties tegen een zesde termijn van de president.Beeld Getty Images

Wel spreken de autoriteiten over 87 gewonden, onder wie 39 agenten, en ruim 3 duizend arrestanten. Onder hen bevinden zich lokale verkiezingswaarnemers, journalisten en demonstranten. De hoofdredacteur van de kritische nieuwssite Nasja Niva raakte maandagavond gewond door rubberen kogels en zei haar benen niet meer te voelen toen ze afgevoerd werd naar het ziekenhuis.

Internet

Met het platleggen van het internetverkeer probeerden de autoriteiten de chaos in de Belarussische steden te verbergen. Maar demonstranten slaagden erin om beelden te delen van nieuwe arrestaties en gewonden. De beelden tonen talloze flitsen van stungranaten die de politie gebruikt om duizenden demonstranten uiteen te drijven in Minsk.

Het Belarussische Onderzoekscomité opende strafzaken tegen demonstranten. Zij worden verdacht van deelname aan massarellen en geweld tegen politieagenten. Beeld AP
Demonstranten staan tegenover de politie tijdens de rellen in Minsk.Beeld AP

Ook ver buiten de hoofdstad vervolgde de bevolking haar verzet. Werknemers van een grote staalfabriek in de provincie Gomel kondigden een staking af uit protest tegen de officiële uitslag. In Molodetsjno, een provinciestad van amper honderdduizend inwoners, raakten demonstranten en oproerpolitie slaags op het centrale plein. In het iets grotere Babroejsk arresteerden agenten willekeurige voorbijgangers.

Het Belarussische Onderzoekscomité, vergelijkbaar met het Openbaar Ministerie, opende strafzaken tegen demonstranten. Zij worden verdacht van deelname aan massarellen en geweld tegen politieagenten. Op die overtredingen staan celstraffen tot 15 jaar.

Lees ook:

Straatprotesten lijken de enige optie voor de oppositie in Belarus. Halen zij iets uit?
Loekasjenko claimt meer dan 80 procent van de stemmen maar iedereen in Belarus weet dat dat niet kan kloppen. De straatprotesten zijn ongekend hardnekkig. Kunnen de demonstranten de dictator van zijn troon stoten? Vier vragen over de kracht en de zwakte van de oppositie in Belarus.

Oppositiekandidaat claimt winst Belarussische verkiezingen, doden gemeld bij protesten
Oppositiekandidaat Svetlana Tichanovskaja claimt dat zij de verkiezingen van afgelopen zondag gewonnen heeft. Dit terwijl president Aleksandr Loekasjenko zegt 80 procent van de stemmen te hebben gekregen. Demonstranten en de oppositie spreken van massale stemvervalsing, bij protesten vielen volgens lokale media doden.

Tegenstanders president Loekasjenko in gevecht met politie na omstreden uitslag verkiezingen
In Belarus zijn de afgelopen nacht massale demonstraties uitgebroken tegen de uitslag van de presidentsverkiezingen. Tegenstanders van alleenheerser Aleksandr Loekasjenko botsten in het hele land met veiligheidstroepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden