Oppositie wantrouwt Irak-onderzoek

Vier ministers krijgen inzage in concept-eindrapport uit oogpunt van staatsveiligheid...

Van onze verslaggever Bart Dirks

Den Haag De oppositie in de Tweede Kamer blijft wantrouwig over de gang van zaken rond het Irak-onderzoek. De partijen betwijfelen of de commissie-Davids wel ruim inzage krijgt in staatsgeheime stukken en in de dossiers van buitenlandse inlichtingendiensten. Dat bleek woensdag in een fel debat met premier Balkenende.

De SP, PVV, GroenLinks, D66, Partij voor de Dieren en Rita Verdonk hekelden de afspraak dat vier ministers – onder wie de premier – een concept van het eindrapport toch eerder dan de Kamer ter inzage krijgen.

Dat is vorige week woensdag vastgelegd in het zogeheten ‘informatieprotocol’, getekend door vier ministers en door commissievoorzitter Davids. Het protocol moet onder meer voorkomen dat onbedoeld staatsgeheime informatie in het rapport wordt opgenomen. Verder is afgesproken dat de commissie een afgesloten werkruimte krijgt met een kluis en een beveiligd computernetwerk.

Maar volgens Verdonk (Trots op Nederland) heeft het kabinet de commissie-Davids met deze afspraken ‘aan de ketting gelegd’; PVV-Kamerlid De Roon vindt dat de onafhankelijkheid van de commissie is ‘verkwanseld’.

Volgens D66-voorman Pechtold krijgt de premier nu ‘alle mogelijkheden om censuur toe te passen’ voor het eindrapport naar het parlement gaat. ‘Vertrouwt de premier de commissie niet?’

Femke Halsema (GroenLinks) vindt dat de commissie-Davids door het informatieprotocol minder armslag krijgt dan de premier aanvankelijk had beloofd. Zo staat er dat de commissie alleen in Nederland aanwezige informatie van buitenlandse veiligheidsdiensten kan krijgen, als die diensten expliciet toestemming geven.

‘Organisaties uit de VS en het Verenigd Koninkrijk die aantoonbare grote fouten hebben gemaakt, kunnen dus de informatievoorziening van de commissie blokkeren’, aldus Halsema. ‘De vraag is hoe de commissie er überhaupt achter kan komen of er sprake is van informatie van derden die relevant is om op te vragen.’

Premier Balkenende stoorde zich aan de kritiek van de oppositie. Volgens hem is het ‘volstrekt gebruikelijk’ dat bij een onderzoekscommissie die toegang krijgt tot staatsgeheime informatie afspraken worden gemaakt over de informatievoorziening. Dat gebeurde ook bij onder meer de commissie-Van den Haak, die het onderzoek deed naar de moord op Pim Fortuyn, en bij de parlementaire enquêtecommissie inzake Srebrenica.

Volgens de premier heeft de commissie-Davids bovendien ruimere toegang tot stukken van de ministerraad dan een parlementaire enquêtecommissie zou krijgen. Geheime stukken zijn beschikbaar, maar er zal ‘in uitzonderlijke gevallen’ wel overleg zijn, bijvoorbeeld als een persoon of bron moet worden beschermd.

Balkenende wees er verder op dat hij ‘niet aan buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten kan voorschrijven wat ze moeten doen’.

De premier ontkende met klem dat het protocol ‘ook maar iets te maken zou hebben met het vooraf willen beïnvloeden van de tekst, zoals de heer Pechtold suggereert. Ik betreur dat ten zeerste.’ Hij beloofde de Kamer een brief waarin hij een nadere toelichting zal geven over het protocol.

Commissievoorzitter Willibrord Davids liet vorige week in een radio-interview weten dat hij geen bezwaren heeft tegen het informatieprotocol. Hij wil achteraf verantwoording afleggen over zijn werkwijze en zei dat ‘de rapen gaar zijn’ indien een bepaald document niet door de gehele commissie mag worden ingezien.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden