Oppositie verenigd tegen Chávez

Vijf jaar geleden boycotten Venezuela’s oppositiepartijen de parlementsverkiezingen uit protest tegen de ondemocratische houding van president Hugo Chávez. Ditmaal, voor de stembusrace van 26 september, zijn ze van strategie veranderd: alle tegenstanders van de socialistische revolutie hebben zich verenigd om de verwording van Venezuela tot een totalitaire staat te voorkomen.

Als zes internationale vluchten min of meer tegelijkertijd willen landen in Caracas, slaat de luchthaven op tilt. Het duurt ruim een uur voor je de terminal bereikt en nog eens een uur om langs de immigratiedienst en de douane te komen. Eenmaal in de aankomsthal, word je onthaald op marxistische wijze. Grote posters in vaandelvorm hangen aan het plafond, met de tekst ‘Leven in Socialisme’.

Eronder staan de wapenfeiten opgesomd van de al elf jaar durende regering van de linkse populist Chávez: pensioenen voor arme ouderen, gratis onderwijs voor kinderen in probleemwijken en gezondheidszorg voor iedereen dankzij de aanwezigheid van tienduizenden Cubaanse artsen. Geen woord over de onveiligheid, de recessie, de hoge inflatie en de inefficiëntie van het staatsapparaat.

Kraters vermijden

Om de kraters te vermijden, moet je constant slalommen op alle straten en wegen van Venezuela’s zes miljoen inwoners tellende hoofdstad. De vensters van woningen en flats zijn geblindeerd met zware tralies. Op bomen, palen en muren prijken portretten van een triomfantelijke Chávez. ‘Het lijkt of het zondag niet om parlements-, maar om presidentsverkiezingen gaat’, zegt Ángel Álvarez, politicoloog aan de UCV-universiteit in Caracas. ‘De president is er weer in geslaagd de zaak te veranderen in een volksstemming over zijn persoon: met mij of tegen mij.’ Naar eigen zeggen zijn deze verkiezingen ‘cruciaal’ voor Chávez. ‘Hij mikt op een gekwalificeerde meerderheid van tweederde van de zetels in de Asamblea Nacional, het parlement, om de overgang naar een socialistisch staatsmodel te verdiepen en te radicaliseren.’

In 2005 besloot de oppositie niet mee te doen aan de parlementsverkiezingen, in een poging het autocratische staatshoofd in diskrediet te brengen. ‘Maar dat pakte desastreus uit’, zegt Álvarez. ‘Het gaf Chávez carte blanche om systematisch de rechtsstaat te ontmantelen en een einde te maken aan de scheiding der machten.’ Volgens de politicoloog hebben de president en de regerende socialistische partij PSUV zich de afgelopen jaren schuldig gemaakt aan ‘institutionele roofbouw’. De propagandamachine van de ‘chavisten’ draait op volle kracht. In een kleine drie weken is het staatshoofd al ruim honderd uur op de tv verschenen. De grondwet verbiedt hem actief deel te nemen aan de campagne. Maar hij reist als een bezetene stad en land af om zijn kandidaten te promoten.

Slaapstad

In de slaapstad Guarenas, ten noordoosten van Caracas, voert Chávez – gezeten op een tractor, met een megafoon in de hand – een grote verkiezingsoptocht aan. Tientallen vrouwelijke bewakers, de zogeheten ‘Guardianas de Chávez’, begeleiden de stoet. ‘Dit is een sloopmars om de bourgeoisie en de oppositie, dat stelletje uitgemergelden, definitief af te breken’, zegt de leider tegen de met rode vlaggetjes zwaaiende menigte. Vervolgens legt hij uit dat zijn kandidaten de ware representanten van het volk en de revolutie zijn. Stemmen op hen is stemmen op hem. ‘Ik weet dat ik niemand mag adviseren voor wie te kiezen. Maar ik reik jullie een overweging aan. Zij, de opposanten zijn ondergeschikten van het kapitalistische imperium. Wij niet, wij zijn vrij’, aldus de commandant-president. De chavistische aanhang juicht luid en scandeert leuzen tegen de Tafel van de Democratische Eenheid (MUD), het blok waarin twintig oppositiepartijen zich hebben verenigd. Tot slot doet Chávez een opmerkelijke uitspraak die zelfs zijn trouwste sympathisanten met een korreltje zout nemen: ‘Kameraden, werkelijk waar, ik ben tegen verafgoding en persoonsverheerlijking.’

De verkiezingsbijeenkomst van de MUD in Petare is minstens zo druk bezocht als die van de regeringsgezinden in Guarenas. Petare is een reusachtige buitenwijk van Caracas, vol met tegen de heuvels gebouwde ranchos (krotten). Oppositiekandidaat Juan Carlos Caldera gaat er van deur naar deur. ‘Chávez’ steun aan de armen is pure retoriek. De president herinnert zich het bestaan van Petare en andere moeilijke wijken enkel in verkiezingstijd. Daarna vergeet hij ze weer.’ Het geweld, met een gemiddelde van honderd moorden per maand, heeft Petare in het laatste decennium veranderd in een van de gevaarlijkste buurten van Latijns-Amerika.

Caldera vertelt dat hij in de probleemwijken een speciale strategie volgt. ‘Ik richt me tot de vrouwen met het verzoek dat ze hun echtgenoten zondag vroeg wakker maken en naar de stembus sturen. We hebben een gouden kans om de machtsbalans te herstellen.’ Volgens Caldera zal de oppositie minstens tweevijfde van de parlementszetels veroveren. ‘Daarmee kunnen we de totalitaire ambities van de regering blokkeren’, zegt hij. Ook politicoloog Ángel Álvarez verwacht een dergelijk resultaat. ‘Meer zit er waarschijnlijk niet in, want de nieuwe kieswet biedt de regering veel oneerlijke voordelen. Bovendien gebruikt Chávez schaamteloos de staatskas voor zijn campagne’, aldus Álvarez.

Chavez (Reuters) Beeld REUTERS
Chavez (Reuters)Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden